Dzień Zwycięstwa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Dzień Zwycięstwa
Victory Day Parade 2005-38.jpg
Dzień Zwycięstwa, Moskwa (2005)
Dzień 8 maja i 9 maja
Kraje 8 maja
 Polska
 Francja
 Wielka Brytania
 Czechy
9 maja
Wspólnota Niepodległych Państw państwa członkowskie WNP (w tym  Rosja)
 Izrael
 Ukraina
 Niemcy
Typ święta państwowe
Upamiętnia zakończenie II wojny światowej w 1945
Symbole

flaga Polski, flaga państwowa, wstążka gwardyjska

Podobne święta Czas Upamiętniający i Jednoczący Tych, Którzy Stracili Życie Podczas II Wojny Światowej (8 i 9 maja, ustanowione przez Zgromadzenie Ogólne ONZ[1])

Dzień Zwycięstwa, w Polsce od 1945 do 2015 Narodowe Święto Zwycięstwa i Wolności[2]święto państwowe obchodzone 9 maja w byłym bloku wschodnim oraz 8 maja m.in. w Czechach, Francji i Polsce upamiętniające zakończenie II wojny światowej w Europie.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Obchodzone dawniej w ZSRR i krajach bloku socjalistycznego, obecnie w niektórych państwach obszaru postradzieckiego. Jedno z głównych świąt państwowych w Federacji Rosyjskiej i na Białorusi.

9 maja w Polsce[edytuj | edytuj kod]

8 maja 1945 odbyło się posiedzenie Rady Ministrów z udziałem prezydenta Krajowej Rady Narodowej. Oprócz daty 9 maja proponowano ustanowienie święta na dzień 8 maja (propozycja marszałka Michała Roli-Żymierskiego) oraz 10 maja (propozycja rządu)[3]. Ostatecznie w Polsce Narodowe Święto Zwycięstwa i Wolności zostało ustanowione dekretem z 8 maja 1945 zatwierdzonym przez Krajową Radę Narodową, której przewodził Bolesław Bierut. Art. 1 tegoż dekretu głosił[4]:

Quote-alpha.png
Celem upamiętnienia po wsze czasy zwycięstwa Narodu Polskiego i Jego Wielkich Sprzymierzeńców nad najeźdźcą germańskim, demokracji nad hitleryzmem i faszyzmem, wolności i sprawiedliwości nad niewolą i gwałtem – dzień 9 maja, jako dzień zakończenia działań wojennych, stanowić będzie Narodowe Święto Zwycięstwa i Wolności

W Polsce Ludowej święto obchodzone było uroczyście w latach 1946–1989, a w okresie 1945–1950 był to dzień wolny od pracy. Został zniesiony z wykazu dni wolnych ustawą z 15 stycznia 1951[5]. Główne obchody przeprowadzano na Placu Zwycięstwa lub Placu Defilad w Warszawie.

Po 1990 r. nie organizowano oficjalnych uroczystości, jednak w wielu miastach jednostki wojskowe wspólnie z samorządami organizowały własne obchody święta. Oprócz tego nieregularnie żołnierze polscy brali udział w paradzie w Moskwie.

Pomimo zmian ustrojowych w Polsce, obchodzone 9 maja Narodowe Święto Zwycięstwa i Wolności pozostało oficjalnym świętem państwowym. W 2014 r. zwrócił na to uwagę dyrektor Biura Edukacji Publicznej IPN Andrzej Zawistowski. W końcu marca 2015 r. z powodu nadchodzącej 70. rocznicy zakończenia II wojny światowej w Europie, Prezes IPN Łukasz Kamiński skierował na ręce Marszałka Sejmu RP pismo z prośbą o zniesienie Narodowego Święta Zwycięstwa i Wolności obchodzonego 9 maja.[6]. 24 kwietnia 2015 Sejm RP przyjął ustawę o Narodowym Dniu Zwycięstwa obchodzonym 8 maja, jednocześnie znosząc Narodowe Święto Zwycięstwa i Wolności obchodzone 9 maja[7]. Początkowo planowano dla święta 8 maja nazwę Narodowe Święto Zwycięstwa albo nawet całkowite zniesienie tego święta, tj. bez ustanawiania innego święta związanego z zakończeniem II wojny światowej[8][9]. Później planowano, by nazwa święta 8 maja brzmiała Dzień Zwycięstwa, tj. bez przymiotnika narodowy[10][11].

9 maja w Rosji[edytuj | edytuj kod]

W okresie istnienia Związku Radzieckiego, Dzień Zwycięstwa (9 maja) był obchodzony we wszystkich krajach bloku wschodniego.

W 1985 roku w defiladzie w Moskwie maszerowali weterani Wojska Polskiego 1 Polskiej Dywizji Piechoty im. Tadeusza Kościuszki. Polacy maszerowali za radzieckimi weteranami uczestnikami parady zwycięstwa w Moskwie w 1945 roku. Oprócz Polaków zagranicznymi uczestnikami parady byli weteranie z Czechosłowacji, którzy maszerowali za Polakami.

W latach 90. XX wieku obchody Dnia Zwycięstwa były znacznie skromniejsze. Zmieniło się to, gdy Władimir Putin doszedł do władzy. Obchody 60. rocznicy w 2005 stały się największym świętem narodowym i ludowym.

W obchodach 65. rocznicy w 2010 roku wzięły udział wojska z następujących krajów (wg kolejności marszu): Azerbejdżan, Armenia, Białoruś, Kazachstan, Kirgistan, Mołdawia, Tadżykistan, Ukraina, Polska, Zjednoczone Królestwo, Stany Zjednoczone, Francja, Turkmenistan. Zaproszenia do udziału nie przyjął Uzbekistan. Nie zaproszono Gruzji, uzasadniając to wystąpieniem Gruzji ze Wspólnoty Niepodległych Państw.[12] Polacy maszerowali zaraz za krajami byłego Związku Radzieckiego, a przed aliantami zachodnimi. Spiker zaznaczył udział Polaków w walkach o Berlin oraz udział w defiladzie zwycięstwa w Moskwie w 1945 roku.

Obchody 70. rocznicy w 2015 były okazją do budowania dumy narodowej w obliczu problemów gospodarczych i geopolitycznych. W paradzie w Moskwie wzięło udział 16 000 rosyjskich żołnierzy, 1300 żołnierzy z 10 krajów, około 200 pojazdów opancerzonych, 150 samolotów i śmigłowców[13]. W defiladzie wzięły udział wojska z państw (wg kolejności marszu): Azerbejdżan, Armenia, Białoruś, Kazachstan, Kirgistan, Tadżykistan, Indie, Mongolia, Serbia, Chiny. Pomimo zaproszenia w paradzie nie wzięła udziału Polska[14]. Na paradzie zaprezentowano publicznie najnowsze konstrukcje rosyjskiego przemysłu wojskowego takie jak czołg T-14 Armata.

9 maja na Ukrainie[edytuj | edytuj kod]

Dzień Zwycięstwa w Doniecku, Ukraina

Od 2015 zamiast Dnia Zwycięstwa na Ukrainie jest ustanowiony Dzień Zwycięstwa nad Nazizmem w II Wojnie Światowej.

Kraje, w których obchodzi się 8 maja[edytuj | edytuj kod]

  •  Czechy - oficjalnie uznane 9 maja od 1946 roku
  • Francja Francja - oficjalnie uznane 9 maja od 1946 roku
  • Polska Polska - oficjalnie uznane i ustanowione 9 maja 1945 roku (do 1950 dzień wolny od pracy), zmienione 24 kwietnia 2015 roku
  •  Wielka Brytania - oficjalnie uznane 9 maja od 1946 roku

Kraje, w których obchodzi się 9 maja[edytuj | edytuj kod]

  •  Armenia – oficjalnie uznane 9 maja od 1946 roku;
  •  Azerbejdżan – oficjalnie uznane 9 maja od 1946 roku;
  • Białoruś Białoruś – oficjalnie uznane 9 maja od 1946 roku, dzień wolny od pracy;
  •  Gruzja – oficjalnie uznane 9 maja od 1946 roku;
  •  Kazachstan – oficjalnie uznane 9 maja od 1947 roku, dzień wolny od pracy;
  •  Kirgistan – oficjalnie uznane 9 maja od 1946 roku;
  •  Mołdawia – oficjalnie uznane 9 maja od 1951 roku, dzień wolny od pracy;
  • Rosja Rosja – oficjalnie uznane 9 maja od 1946 roku; dzień wolny od pracy;
  •  Tadżykistan – oficjalnie uznane 9 maja od 1946 roku;
  •  Turkmenistan – oficjalnie uznane 9 maja od 1946 roku;
  •  Ukraina – oficjalnie uznane 9 maja od 1946 roku, dzień wolny od pracy; oficjalnie uznane 8 i 9 maja od 2014 roku jako "Dzień Pamięci"[15];
  •  Uzbekistan – oficjalnie uznane 9 maja od 1946 do 1998 roku, od 1999 r., dzień wolny jako "Dzień Pamięci"[16];
  •  Izrael – oficjalnie uznane 9 maja od 2000 roku

Czas Pamięci i Jedności[edytuj | edytuj kod]

22 listopada 2004 Zgromadzenie Ogólne ONZ ustanowiło dni 8 i 9 maja czasem pamięci i jedności ofiar II Wojny Światowej[17]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Czas Upamiętniający i Jednoczący Tych, Którzy Stracili Życie Podczas II Wojny Światowej.II wojna światowa (Ośrodek Informacji ONZ w Warszawie)
  2. Dekret z dnia 8 maja 1945 r. o ustanowieniu Narodowego Święta Zwycięstwa i Wolności (Dz.U. z 1945 r. Nr 21, poz. 116).
  3. Jak Moskwa narzuciła nam 9 maja jako Dzień Zwycięstwa i jak świętowaliśmy ten dzień tuż po wojnie | Szczęść Boże Stalinowi - strona 1 - Polityka.pl, www.polityka.pl [dostęp 2017-11-22] (pol.).
  4. Dz.U. z 1945 r. Nr 21, poz. 116
  5. Ustawa z dnia 15 stycznia 1951 r. o o dniach wolnych o pracy. Dz.U. 1951 nr 4 poz. 28 (tekst ogłoszony w 1951)
  6. Informacja o działalności Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w okresie 1 stycznia 2015 r. – 31 grudnia 2015 r., Warszawa 2016, s. 107 i 109 (pol.). [dostęp 2018-05-07].
  7. Ustawa z dnia 24 kwietnia 2015 r. o ustanowieniu Narodowego Dnia Zwycięstwa (pol.). [dostęp 2014-05-12].
  8. Zapis przebiegu posiedzenia komisji, www.sejm.gov.pl [dostęp 2017-11-22] (pol.).
  9. Druk nr 2533, www.sejm.gov.pl [dostęp 2017-11-22] (pol.).
  10. Zapis przebiegu posiedzenia komisji, www.sejm.gov.pl [dostęp 2017-11-22] (pol.).
  11. Druk nr 3322, 3322-A, www.sejm.gov.pl [dostęp 2017-11-22] (pol.).
  12. Polacy za Rosjanami na defiladzie zwycięstwa w Moskwie - WP Wiadomości, wiadomosci.wp.pl [dostęp 2017-12-02] (pol.).
  13. Putin brushes off Western snub at huge WWII victory parade. news.yahoo.com. [dostęp 2015-05-09].
  14. Parada Zwycięstwa w Moskwie. 16,5 tysięcy żołnierzy przemaszerowało przez plac Czerwony - Wiadomości - polskieradio.pl, www.polskieradio.pl [dostęp 2017-11-22].
  15. Україна відмовляється від "георгієвської стрічки" на користь "червоного маку" — 5 канал, www.5.ua [dostęp 2017-11-22] (ukr.).
  16. "Dzień Pamięci" – Uzbekistan dzisiaj (ang.)
  17. Resolution 59/26 adopted by the General Assembly on 22 November 2004, Time of Remembrance and Reconciliation for Those Who Lost Their Lives during the Second World War, 8-9 May

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]