Dzierążnia (województwo lubelskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Artykuł

50°34′13.1″N 23°27′4.5″E

- błąd

4 m

WD

50°34'N, 23°27'E

- błąd

2320 m

Odległość

438 m

Dzierążnia
wieś
Ilustracja
Ruiny zespołu pałacowego, fot. 2008 r.
Państwo

 Polska

Województwo

 lubelskie

Powiat

tomaszowski

Gmina

Krynice

Liczba ludności (2011)

339[1]

Strefa numeracyjna

84

Kod pocztowy

22-610[2]

Tablice rejestracyjne

LTM

SIMC

0891737

Położenie na mapie gminy Krynice
Mapa konturowa gminy Krynice, blisko centrum po prawej na dole znajduje się punkt z opisem „Dzierążnia”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko prawej krawiędzi na dole znajduje się punkt z opisem „Dzierążnia”
Położenie na mapie województwa lubelskiego
Mapa konturowa województwa lubelskiego, na dole po prawej znajduje się punkt z opisem „Dzierążnia”
Położenie na mapie powiatu tomaszowskiego
Mapa konturowa powiatu tomaszowskiego, blisko centrum u góry znajduje się punkt z opisem „Dzierążnia”
Ziemia50°34′13,1″N 23°27′04,5″E/50,570306 23,451250
Cmentarz w Dzierążni, pomnik żołnierzy WP poległych w bitwie pod Tomaszowem Lubelskim
Cmentarz w Dzierążni

Dzierążniawieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie tomaszowskim, w gminie Krynice[3][4].

W Dzierążni bierze początek rzeka Wożuczynka (dopływ Huczwy)[5]. Znajduje się tu kościół parafialny oraz cmentarz z XIX wieku. Najstarsze groby pochodzą z lat 50. XIX wieku oraz z okresu powstania styczniowego.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa zamojskiego.

Wieś stanowi sołectwo gminy Krynice[6].

Części miejscowości[edytuj | edytuj kod]

Integralne części miejscowości: Dzierążnia[7]
Identyfikator miejscowości Nazwa miejscowości Rodzaj miejscowości
0891743 Garb część wsi
0891750 Kolonia Dzierążnia część wsi
0891766 Sielec część wsi
0891772 Stawki część wsi
0891789 Winna Góra część wsi

Historia[edytuj | edytuj kod]

Wieś Dzierążnia, według najstarszych źródeł, do 1435 r. należała do Andrzeja Łabuńskiego. Wchodziła w skład dawnego województwa bełskiego. We dworze istniała winnica, oranżeria, szkółka drzewek, młyn, gorzelnia, karczma i stawy.

W czasie okupacji niemieckiej, w dniach 28–29 stycznia 1943, miała miejsce pacyfikacja wsi, w czasie której zginęło od 62[8] do 66[9] mieszkańców, w tym wiele kobiet i dzieci. Całkowicie zniszczono osiem gospodarstw wraz z żywym i martwym inwentarzem[8]. Przeprowadzający egzekucję oddział żandarmerii niemieckiej z Zamościa, dokonał w ten sposób odwetu za udane odbicie zakładników polskich przez oddział Batalionów Chłopskich w dniu 27 stycznia 1943 roku, w którego wyniku zginęło kilku Niemców (w walce poległ również co najmniej jeden partyzant BCh)[8].

 Osobny artykuł: Pacyfikacja wsi Dzierążnia.

Po zakończeniu II wojny światowej folwark rozparcelowano i utworzono tu PGR. Wieś została zelektryfikowana. Zbudowano utwardzoną drogę WożuczynBudy, sieć wodociągową i gazową. W 2006 r. rozpoczęto budowę niewielkiej oczyszczalni ścieków. W lutym 2008 roku została wybudowana nowa centrala i linia telefoniczna.

Na miejscowym cmentarzu pochowani są żołnierze Wojska Polskiego polegli we wrześniu 1939 roku w bitwie pod Tomaszowem Lubelskim, partyzanci oraz cywilne ofiary pacyfikacji z 1943 roku[10][11].

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • kościół parafialny pw. Wniebowzięcia NMP
  • kaplica cmentarna (dawniej cerkiew greckokatolicka)
  • cmentarz
  • dworek w stylu polskim z 1800 r. z okolicznym parkiem.

Według rejestru zabytków NID[12] na listę zabytków wpisane są następujące obiekty:

  • zespół kościoła par. pw. Wniebowzięcia NMP i św. Mikołaja, poł. XVIII-XX, nr rej.: A/298 z 18.10.1984:
    • kościół
    • cmentarz kościelny
    • dzwonnica
    • ogrodzenie z kapliczkami
    • plebania
  • zespół pałacowy, k. XVIII, 1890, XX, nr rej.: A/317 z 31.05.1985:
    • pałac
    • oficyna
    • park.

Związani z Dzierążnią[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r..
  2. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 241 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  3. TERYT (Krajowy Rejestr Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju). Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 2017-07-29].
  4. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200), ze zmianami w obwieszczeniu z dnia 2015-08-04 4 sierpnia 2015(dts) (Dz.U. z 2015 r. poz. 1636).
  5. Ichtiofauna lewobrzeżnych dopływów polsko–ukraińskiego odcinka Bugu. pzw.org.pl. s. 4. [dostęp 2015-02-27].
  6. Jednostki pomocnicze gminy Krynice. Urząd Gminy Krynice. [dostęp 2017-07-29].
  7. Komisja Standaryzacji Nazw Geograficznych: Urzędowy wykaz nazw miejscowości (2012,2015). Wykaz urzędowych nazw miejscowości i ich części (xls) opublikowany, [w:] Dz.U. z 2013 r. poz. 200 ze zmianami w Dz.U. z 2015 r. poz. 1636. [dostęp 2017-07-29]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-07-29)]. (pol.).
  8. a b c Józef Fajkowski, Jan Religa: Zbrodnie hitlerowskie na wsi polskiej 1939–1945. Warszawa: Książka i Wiedza, 1981, s. 448–449.
  9. Janina Mikoda: Rejestr miejsc i faktów zbrodni popełnionych przez okupanta hitlerowskiego na ziemiach polskich w latach 1939–1945. Województwo zamojskie. Warszawa: GKBZpNP-IPN, 1994, s. 29. ISBN 83-903356-0-3.
  10. Krynice: Rowerzyści odwiedzą miejsca pamięci. tygodnikzamojski.pl. [dostęp 2020-11-07]. (pol.).
  11. Turystyka i rekreacja. krynice.pl. [dostęp 2020-11-07]. (pol.).
  12. Rejestr zabytków nieruchomych – województwo lubelskie, Narodowy Instytut Dziedzictwa, 30 września 2021.