Dzierzba pustynna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Dzierzba pustynna
Lanius isabellinus[1]
Hemprich & Ehrenberg, 1833
Ilustracja
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Typ

strunowce

Podtyp

kręgowce

Gromada

ptaki

Podgromada

Neornithes

Infragromada

ptaki neognatyczne

Rząd

wróblowe

Podrząd

śpiewające

Rodzina

dzierzby

Rodzaj

Lanius

Gatunek

dzierzba pustynna

Podgatunki
  • L. i. isabellinus Hemprich & Ehrenberg, 1833
  • L. i. tsaidamensis Stegmann, 1930
  • L. i. arenarius Blyth, 1846
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania

     obszary lęgowisk Lanius isabellinus

     obszary lęgowisk Lanius phoenicuroides

     zimowiska

Dzierzba pustynna[3] (Lanius isabellinus) – gatunek niewielkiego ptaka wędrownego z rodziny dzierzb (Laniidae). Dawniej uważany za podgatunek gąsiorka (Lanius collurio) – jako Lanius collurio isabellinus.

Podgatunki i występowanie[edytuj | edytuj kod]

Poszczególne podgatunki zamieszkują[4][5]:

  • dzierzba pustynna[3] (L. isabellinus isabellinus) – północne Chiny, Mongolia, południowa Rosja. Zimuje głównie na Półwyspie Arabskim i w północno-wschodniej Afryce.
  • dzierzba chińska[3] (L. isabellinus arenarius) – zachodnie i północno-środkowe Chiny. Zimuje głównie w Pakistanie i północnych Indiach.
  • L. isabellinus tsaidamensis – zachodnio-środkowe Chiny. Zimuje głównie w Pakistanie i północnych Indiach.

Do Polski zalatuje tylko wyjątkowo[6].

Do L. isabellinus włączano kiedyś takson L. isabellinus phoenicuroides[4], został on jednak wydzielony jako osobny gatunek o nazwie dzierzba rdzawosterna (Lanius phoenicuroides)[3][5], choć niektórzy badacze uznali tę decyzję za przedwczesną, gdyż niezawodnie rozpoznawalne są tylko dorosłe samce[7].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Osobnik młodociany
Wygląd
Upierzenie jasne – u samca grzbiet brązowoszary, ogon rdzawy, pierś blada z beżowym nakrapianiem, na skrzydle białe lusterko. Na policzkach ciemna maska. U samic upierzenie bardziej matowe, maska na policzkach jaśniejsza, a na skrzydłach najczęściej brak rysunku, spód ciała lekko kreskowany. U obu płci ciemny dziób i ciemnobrązowe nogi.
Wymiary średnie
długość ciała ok. 16,5–18 cm[4]
rozpiętość skrzydeł 26–27 cm
Masa ciała
26–33,5 g[4]

Ekologia i zachowanie[edytuj | edytuj kod]

Biotop
Stepy ze skupiskami krzewów.
Pożywienie
Głównie owady, ale nie stroni również od małych kręgowców – małych ptaków, gadów i ssaków. Często robi zapasy, nabijając zdobycz na ciernie lub ostre gałązki.

Status i ochrona[edytuj | edytuj kod]

Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) uznaje dzierzbę pustynną za gatunek najmniejszej troski (LC – least concern). Liczebność światowej populacji nie została oszacowana, ale nie jest to ptak rzadki. Trend liczebności populacji uznawany jest za stabilny[2].

Na terenie Polski gatunek ten jest objęty ścisłą ochroną gatunkową[8].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Lanius isabellinus, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online] (ang.).
  2. a b Lanius isabellinus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [online] (ang.).
  3. a b c d Systematyka i nazewnictwo polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Rodzina: Laniidae Rafinesque, 1815 - dzierzby - Shrikes (wersja: 2019-10-11). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2020-12-22].
  4. a b c d Yosef, R., International Shrike Working Group & Kirwan, G.M.: Isabelline Shrike (Lanius isabellinus). W: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. 2019. [dostęp 2019-09-12].
  5. a b F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): Shrikes, vireos, shrike-babblers (ang.). IOC World Bird List (v10.2). [dostęp 2020-12-22].
  6. Komisja Faunistyczna Sekcji Ornitologicznej Polskiego Towarzystwa Zoologicznego: Lista awifauny krajowej. Gatunki ptaków stwierdzone w Polsce – stan z 31.12.2020. [dostęp 2021-06-20].
  7. T. Stawarczyk. Aktualizacja systematyki i taksonomii ptaków krajowych. „Ornis Polonica”. 55, s. 290–298, 2014. 
  8. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz.U. z 2016 r. poz. 2183)

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]