Dziewięcierz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy wsi w Polsce. Zobacz też: sąsiednia wieś na Ukrainie.
Dziewięcierz
wieś
Ilustracja
Cmentarz greckokatolicki
Państwo  Polska
Województwo  podkarpackie
Powiat lubaczowski
Gmina Horyniec-Zdrój
Liczba ludności (2011) 253[1][2]
Strefa numeracyjna 16
Kod pocztowy 37-620[3]
Tablice rejestracyjne RLU
SIMC 0602779
Położenie na mapie gminy Horyniec-Zdrój
Mapa lokalizacyjna gminy Horyniec-Zdrój
Dziewięcierz
Dziewięcierz
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Dziewięcierz
Dziewięcierz
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa lokalizacyjna województwa podkarpackiego
Dziewięcierz
Dziewięcierz
Położenie na mapie powiatu lubaczowskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu lubaczowskiego
Dziewięcierz
Dziewięcierz
Ziemia50°12′44″N 23°25′37″E/50,212222 23,426944

Dziewięcierzwieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie lubaczowskim, w gminie Horyniec-Zdrój[4].

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa przemyskiego.

Części wsi[edytuj | edytuj kod]

Integralne części wsi Dziewięcierz[5][4][6]
SIMC Nazwa Rodzaj
0602791 Moczary przysiółek
0602800 Słotwina przysiółek

Historia[edytuj | edytuj kod]

Wieś pierwotnie nazywała się Dziewięciory (Девятири). Powstała w latach 1565–1566, lokowana na surowym korzeniu przez starostę lubaczowskiego Andrzeja Myszkowskiego jako wieś królewska. W 1630 r. liczyła 56 domów. Wsią królewską pozostawała do 1778 r., potem była własnością szlachecką, na początku XX w. majątek rozparcelowano.

Przed 1945 r. w skład Dziewięcierza wchodziły przysiółki: Dolina Dunajecka, Popowa Dolina, Czornije, Dąbrówki, Hruszki, Kernycia, Kowale, Łuh, Moczary, Śniegury, Sołotwyna, Srocze Łozy, Trostianka (najdalszy oddalony był 3 km od cerkwi).

W XVII-XVIII w. we wsi rozwinęło się rzemiosło garncarskie i kamieniarskie, dzięki sąsiednim ośrodkom: Potyliczowi, który był ważnym ośrodkiem garncarskim dzięki bogatym zasobom glinki garncarskiej i fajansowej, oraz Brusnu, ośrodkowi kamieniarskiemu ze złożami piaskowca i wapienia. Odpowiedni do obróbki kamień znajdował się także na wschód od Dziewięcierza, w miejscu gdzie w latach 80. XVIII w. w ramach kolonizacji józefińskiej założono niemiecką kolonię Einsingen, której mieszkańcy otworzyli kamieniołom.

W XVII w. funkcjonowało 16 warsztatów garncarskich, a ponadto huta żelaza. We wsi był także młyn i karczmy. Dziewięcierz leżał przy rozgałęzieniu szlaków, na wschód do Potylicza i Rawy Ruskiej oraz na północ do Werchraty.

Zapewne bogactwo miejscowych rzemieślników i dogodne położenie umożliwiły zrealizowanie potężnej inwestycji, którą była budowa monumentalnego założenia cerkiewnego w latach 1749–1750 (data na podstawie napisów na krzyżach na bramie wschodniej i zachodniej muru wokół cerkwi, odczytana 18 sierpnia 2014 r. przez Swiatosława Gala i Szymona Modrzejewskiego). Nazwisko ówczesnego parocha nie jest znane[7].

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Według rejestru zabytków NID[8] na listę zabytków wpisany jest cmentarz greckokatolicki, obecnie komunalny, z poł. XIX w., nr rej.: A-1281 z 12.09.1990.

We wsi znajdowała się drewniana cerkiew Podwyższenia Krzyża Świętego, zbudowana w latach 1837–1839 na miejscu starszej, zniszczona w czasie II wojny światowej.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]


Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Portal polskawliczbach.pl
  2. GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.. [dostęp 2018-03-23].
  3. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych poprzez wyszukiwarkę. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. [dostęp 2015-03-26].
  4. a b GUS. Rejestr TERYT
  5. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  6. KSNG: Wykaz urzędowych nazw miejscowości i ich części (pol.). opublikowany [w:] Dz.U. z 2013 r. poz. 200 ze zmianami w Dz.U. z 2015 r. poz. 1636. [dostęp 2018-01-06].
  7. Dziewięcierz - historia. Apokryf Ruski - Otwarte Ukraińskie Zasoby Naukowe. [dostęp 2016-01-06].
  8. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo podkarpackie. 2018-09-30. s. 22. [dostęp 2016-01-06].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]