Dziga Wiertow

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Dziga Wiertow
Prawdziwe imię i nazwisko Dawid Abelowicz Kaufman
Data i miejsce urodzenia 2 stycznia 1896
Białystok
Data i miejsce śmierci 12 lutego 1954
Moskwa, ZSRR
Zawód reżyser, scenarzysta

Dziga Wiertow (ros. Дзи́га Ве́ртов), urodzony jako Dawid Abelowicz Kaufman, nazwisko potem rusyfikowane na Denis Arkadjewicz Kaufman (ur. 21 grudnia 1895?/2 stycznia 1896 w Białymstoku, zm. 12 lutego 1954 w Moskwie) – radziecki scenarzysta, reżyser filmowy, twórca idei kroniki filmowej, jeden z najwybitniejszych dokumentalistów w dziejach kina. Brat operatorów filmowych Borisa i Michaiła Kaufmanów, działających odpowiednio w Stanach Zjednoczonych i Związku Radzieckim.

Życiorys[edytuj]

Grób Dzigi Wiertowa na Cmentarzu Nowodziewiczym w Moskwie

Kaufman urodził się w Białymstoku w rodzinie Abla Kaufmana, księgarza pochodzenia żydowskiego i Fajgi z domu Halpern. Rozpoczął studia muzyczne w białostockim konserwatorium. W 1915 wyemigrował z rodziną do Rosji osiedlając się najpierw w Moskwie, a niedługo później w Petersburgu. Tam rozpoczął studia medyczne. Na potrzeby swojej twórczości poetyckiej, pisarskiej i politycznej przyjął pseudonim „Dziga Wiertow”.

Pierwsze materiały filmowe zaczął montować w październiku 1917 w wieku 22 lat dla moskiewskego komitetu kinowego. W latach 1922-1924 kierował eksperymentatorską grupą Kino-Oko, wydającą m.in. pismo „kinoprawda” (na początku lat 60. nazwę tę przejęli Francuzi, tworząc kierunek Cinéma Vérité).

Podstawowym celem Wiertowa, o którym wiele pisał w swoich esejach (ich wybór ukazał się w Polsce w zbiorze pt. Człowiek z kamerą, 1976) było „uchwycenie w filmie prawdy” pokazywanie fragmentów rzeczywistości, które zebrane razem mają większą wartość niż to, co można zobaczyć gołym okiem. Wiertow wierzył w wyższość kamery filmowej nad okiem ludzkim.

Krytykował film fabularny, który uważał za „opium dla mas”. W 1922 ogłosił z członkami grupy Kino-Oko radykalny manifest, negujący rozrywkowe kino zachodnie przedstawiające wyidealizowany świat burżuazji oraz postulujący filmowanie zwykłych, prostych ludzi. Dużo uwagi poświęcał montażowi filmowemu, wprowadzając w swoich filmach nowatorskie techniki i nie stroniąc w późniejszych filmach od formalnych eksperymentów. Po pojawieniu się filmu dźwiękowego, eksperymentował z dźwiękiem, np. w filmie Entuzjazm dźwięki zarejestrowane w kopalniach Donbasu zmontowane zostały w rytmiczną, dźwiękową symfonię.

Twórczość Wiertowa ograniczyło oficjalne uznanie w ZSRR socrealizmu i wzrost popularności filmu fabularnego. Ostatnim filmem, w którym udało się Wiertowowi zachować swoją artystyczną wizję filmu dokumentalnego była Kołysanka (1938). W latach 30. jego filmy w Związku Sowieckim miały problemy: Trzy pieśni o Leninie zostały zatrzymane przez Stalina za zbytnią gloryfikację postaci Lenina. Po utracie możliwości niezależnego tworzenia filmów, Wiertow ograniczył swoją działalność do montażu kronik filmowych.

Zmarł na raka.

Został pochowany na Cmentarzu Nowodziewiczym w Moskwie[1].

Inne[edytuj]

W 2009 roku w Białymstoku odsłonięto dedykowaną artyście tablicę umieszczoną na ścianie Kina Forum[2]. W 2011 roku przy skrzyżowaniu ulic Legionowej i Skłodowskiej-Curie odsłonięto instalację artystyczną „Kinooko” autorstwa Aleksandry Czerniawskiej[3][4].

Filmografia[edytuj]


Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj]