Dzimierz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Dzimierz
wieś
ilustracja
Państwo  Polska
Województwo  śląskie
Powiat rybnicki
Gmina Lyski
Liczba ludności (2010) 485
Strefa numeracyjna 32
Kod pocztowy 44-295
Tablice rejestracyjne SRB
SIMC 0216326
Położenie na mapie gminy Lyski
Mapa lokalizacyjna gminy Lyski
Dzimierz
Dzimierz
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Dzimierz
Dzimierz
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Dzimierz
Dzimierz
Położenie na mapie powiatu rybnickiego
Mapa lokalizacyjna powiatu rybnickiego
Dzimierz
Dzimierz
Ziemia50°06′17″N 18°21′18″E/50,104722 18,355000

Dzimierzwieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie rybnickim, w gminie Lyski.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa katowickiego.

Przez miejscowość przepływa niewielka struga Sumina, dopływ Rudy.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Dziś trudno znaleźć akt lokacyjny wydany przez władców Księstwa Opolsko-raciborskiego, zezwalający na powstanie wsi Dzimierz. Istnieje ku temu wiele trudności, między innymi fakt przynależności Śląska na przestrzeni swych dziejów do wielu państw, a liczne wojny i rozruchy spowodowały zaginięcie niektórych dokumentów. Dzimierz przynależała do:

  1. Państwa Wielkomorawskiego w latach 890/900 – 906/7, czyli przez 16/17 lat
  2. Czech w latach 907-990, czyli przez 83 lata
  3. Polski w latach 990-1335, czyli przez 345 lat
  4. Czech w latach 1335-1526, czyli przez 191 lat
  5. Austrii w latach 1526-1740, czyli przez 214 lat
  6. Prus i Niemiec w latach 1740-1922, czyli przez 182 lata
  7. Polski w latach 1922-1939, czyli przez 17 lat
  8. Niemiec w latach 1939-1945, czyli przez 6 lat
  9. Polski od 1945

Zapisy w dokumentach prowadzone były po łacinie, czesku, niemiecku, zaś polski język kancelaryjny pojawia się dopiero w XIV wieku. Dokumenty zazwyczaj przechowywano w stałej siedzibie właściciela, do którego należeć mogła większa ilość miejscowości. Wzmianka w „Topographisches Handbuch von Oberschlesien”, autor Feliks Priyt, Wrocław 1866 r. Silesiana w Katowicach, ul. Francuska), że Dzimierz w 1504 r. była w posiadaniu Bartłomieja Zdarzy z Choblic na Morawach, późniejszego starosty raciborskiego, właściciela także niektórych pobliskich wsi. Nie wiadomo, od kogo sam Zdarza nabył wioskę. Z tego wynika, że wieś istniała wiele lat wcześniej. Od 1335 r. istnieje Kościół, parafia w Pstrążnej, a do niej należy od samego początku Dzimierz. W książce autora Franciszka Godulla „Historia Raciborza i okolicy” tom II wydany w 1912 r. (Biblioteka Uniwersytecka we Wrocławiu, Gabinet Śląsko – Łużycki nr ew. 41128), autor także zaznacza, że miał trudności w zbieraniu materiałów dotyczących między innymi wsi Dzimierz. Ten sam autor podaje w tomie I wspomnianej książki, że Dzimierz należała do dóbr Kurnickich (Pan z Kurnicy), których posiadaczem był Henryk Reiswitz, syn Zygmunta, a ten zmarł w 1657 r. i miał 2 córki – Urszulę i Mariannę. Jedna z nich sprzedała przynależne jej w spadku włości swemu siostrzeńcowi Sylwiuszowi Trach za 25 tysięcy talarów śląskich, w tym wioski Dzimierz i Żytna. Jak długo pozostała w rękach Trachów nie wiadomo.

Wiadomym jest, że w pierwszej połowie XIX wieku właścicielem wsi jest Aleksander Mendelsohn – Berthoddy pochodzenia żydowskiego. Był on posiadaczem 4780 mórg ziemi, a należały do niego również Rzuchów i Łańce. Do swego wuja Aleksandra przybył też w odwiedziny słynny muzyk Feliks Mendelsohn – Berthoddy w 1832 r. Jednak już w 1838 r. Dzimierz znajduje się w rękach hrabiego Haugwitza. Około roku 1870 wieś należy do Jakuba Zawadzkiego (według innych źródeł do Wilhelma Zawadzkiego).

Dane statystyczne z 1861 r. : Stan ludności: 407, wszyscy wyznania rzymskokatolickiego; budynków mieszkalnych: 49, gospodarczych: 25; 1 warsztat rzemieślniczy. Hodowano 77 krów, 550 owiec i 21 świń.

We wsi istniał także młyn wodny zasilany z koryta rzeki Suminki. Posiadał dwa koła napędowe – jednym napędzano młyn do mielenia ziarna, drugim kruszono i mielono gips dowożony tu z gipsarni w Czernicy. Urzędowy spis z 1910 r. wykazuje 430 mieszkańców w Dzimierzu, w tym posługujących się na co dzień językiem polskim 420. Do 1922 r. folwarkiem w Dzimierzu zarządza niejaki Julius Schuster z pochodzenia Austriak, po nim Adam Frida – osadnik niemiecki. W 1906 i 1907 r. powstały cztery budynki (czworaki), które były zamieszkane przez pracowników folwarku i służą do dnia dzisiejszego. W okresie międzywojennym naczelnikami gminy Dzimierz byli: Karol Niebiałek, Wilhelm Kostka[1], Alojzy Mrozek. W tym też okresie zbudowana została droga bita przez Dzimierz w kierunku Pstrążnej i Nowej Wsi. Nieznaczna liczba mieszkańców miała zatrudnienie w tutejszym majątku oraz okolicznych kopalniach. Generalnie jednak, ówczesna ludność żyła w biedzie.

Historia nazwy wsi[edytuj | edytuj kod]

Prawdopodobnie pochodzi od staropolskiego imienia Zdzimierz, Zdzimir. Nazewnictwo wsi Dzimierz w poszczególnych wiekach na podstawie książek: „Toponomastyka” autorstwa mgr Wiesława Sienkiewicz i „Wśród Śląskich Nazw” autorstwa prof. Henryka Borka:

  • 1531 r. - "Grzemirza"
  • 1652 r. - "Dzimierze"
  • 1679 r. - "villa Dzimirzowice"
  • 1745 r. - "Dzimirtz"
  • 1784 r. - "Dzimierz"
  • 1908 r. - "Dreilinden"[2] (trzy lipy, co dosłownie odpowiada herbowi)

Po 1922 wrócono do nazwy Dzimierz.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Kostka J., Kostkowie herbu Dąbrowa, Koszalin 2010, ​ISBN 978-83-89976-40-6​ , s.373 i 374
  2. Ortspolizeibezirk Fischgrund, www.territorial.de [dostęp 2017-11-22].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]