Dzioborożec wielki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Dzioborożec wielki
Buceros bicornis[1]
Linnaeus, 1758
Ilustracja
Samiec
Ilustracja
Samica
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Typ

strunowce

Podtyp

kręgowce

Gromada

ptaki

Podgromada

Neornithes

Infragromada

ptaki neognatyczne

Rząd

dzioborożcowe

Rodzina

dzioborożce

Rodzaj

Buceros

Gatunek

dzioborożec wielki

Synonimy
  • Buceros cristatus Vieillot, 1816[2]
  • Meniceros bicornis (Linnaeus, 1758)[2]
  • Buceros cavatus Shaw, 1811[2]
  • Buceros bicornis bicornis Linnaeus, 1758[2]
  • Buceros bicornis cavatus Shaw, 1811[2]
  • Buceros bicornis homrai Hodgson, 1832[2]
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3]
Status iucn3.1 VU pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania

Dzioborożec wielki[4] (Buceros bicornis) – gatunek dużego ptaka z rodziny dzioborożców (Bucerotidae). Występuje w południowej i południowo-wschodniej Azji. Narażony na wyginięcie.

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Gatunek ten po raz pierwszy zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego opisał w 1758 roku Karol Linneusz w 10. edycji Systema Naturae. Autor nadał gatunkowi nazwę Buceros bicornis[2][5], która obowiązuje do tej pory[4][6]. Jako miejsce typowe wskazał Chiny[5]; później uściślono, że chodziło o Tonkin[2].

Dzioborożec wielki jest blisko spokrewniony z dzioborożcem żałobnym (Buceros rhinoceros), z którym się niekiedy krzyżuje zarówno na wolności, jak i w niewoli[7]. Obecnie nie wyróżnia się podgatunków[6][7].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Dzioborożec wielki w locie
Wygląd
Czarno-biało-żółte upierzenie. Ma potężny żółty dziób z rogową naroślą u nasady. U samców narośl ta ma czarną obwódkę; ich tęczówki są czerwone, a obrączka oczna jest czarna[7]. Samice są mniejsze od samców, mają mniejszą narośl na dziobie i brak na niej czarnego koloru; ich tęczówka jest biała, a obrączka oczna czerwona[7]. Osobniki młodociane mają zielononiebieskie oczy; ich narośl na dziobie jest niewielka, pełne rozmiary osiąga w wieku 5 lat[7].
Wymiary
  • długość ciała: 95–120 cm[8]
  • rozpiętość skrzydeł: 151–178 cm[8]
  • masa ciała: samce 2600–3400 g, samice 2155–3350 g[7]

Zasięg występowania[edytuj | edytuj kod]

Występuje w Ghatach Zachodnich (południowo-zachodnie Indie) oraz od północnych Indii, Nepalu i Bhutanu po skrajnie południowe Chiny, Półwysep Indochiński i Malajski, oraz na Sumatrze[3][7].

Ekologia i zachowanie[edytuj | edytuj kod]

Biotop
Lasy subtropikalne. Występuje do około 2000 m n.p.m.[3][7]
Pożywienie
Głównie owoce, w tym jagody, ale zjada też drobne zwierzęta.
Rozmnażanie
Po złożeniu jaj (najczęściej dwóch[8]) samica jest „zamurowywana” w dziupli drzewa przez samca, który odtąd karmi rodzinę. Po 8 tygodniach samica niszczy ściankę z gliny i wraz z pisklętami wylatuje z gniazda.
Długość życia
W niewoli może żyć do 50 lat, na wolności 35–40 lat[8].

Status[edytuj | edytuj kod]

Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) od 2018 roku uznaje dzioborożca wielkiego za gatunek narażony (VU, Vulnerable); wcześniej klasyfikowała go jako gatunek bliski zagrożenia (NT, Near Threatened). Liczebność populacji szacuje się na 13–27 tysięcy dorosłych osobników. Trend liczebności oceniany jest jako spadkowy. Do głównych zagrożeń dla gatunku należą utrata i fragmentacja siedlisk wskutek wycinki drzew oraz polowania[3].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Buceros bicornis, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online] (ang.).
  2. a b c d e f g h D. Lepage: Great Hornbill Buceros bicornis. [w:] Avibase [on-line]. [dostęp 2022-11-17]. (ang.).
  3. a b c d Buceros bicornis, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [online] (ang.).
  4. a b P. Mielczarek & M. Kuziemko: Rodzina: Bucerotidae Rafinesque, 1815 - dzioborożce - Hornbills (wersja: 2015-10-31). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2020-05-05].
  5. a b K. Linneusz, Systema naturae per regna tria naturae :secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis, wyd. 10, t. 1, Holmiae 1758, s. 105 (łac.).
  6. a b F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): Mousebirds, Cuckoo Roller, trogons, hoopoes, hornbills. IOC World Bird List (v10.1). [dostęp 2020-05-05]. (ang.).
  7. a b c d e f g h A.C. Kemp & P.F.D. Boesman: Great Hornbill (Buceros bicornis), version 1.0. [w:] Birds of the World (red. J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D.A. Christie & E. de Juana) [on-line]. Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA, 2020. [dostęp 2022-11-17]. (ang.). Publikacja w zamkniętym dostępie – wymagana rejestracja, też płatna, lub wykupienie subskrypcji
  8. a b c d S. Paruchuri: Buceros bicornis. [w:] Animal Diversity Web [on-line]. 2011. [dostęp 2020-05-05]. (ang.).

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]