Dziobowal

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Dziobowal
Mesoplodon[1]
Gervais, 1850[2]
Ilustracja
Przedstawiciel rodzaju – dziobowal osobliwy (M. mirus)
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Podgromada żyworodne
Infragromada łożyskowce
Nadrząd kopytne
Rząd Cetartiodactyla
Podrząd Whippomorpha
Infrarząd walenie
Parvordo zębowce
Nadrodzina Ziphioidea
Rodzina zyfiowate
Rodzaj dziobowal
Typ nomenklatoryczny

Delphinus sowerbensis Blainville, 1817 (= Physeter bidens Sowerby, 1804)

Synonimy
Gatunki

zobacz opis w tekście

Dziobowal[14] (Mesoplodon) – rodzaj ssaka morskiego z rodziny zyfiowatych (Ziphiidae).

Zasięg występowania[edytuj | edytuj kod]

Rodzaj obejmuje słabo poznane gatunki występujące we wszystkich oceanach świata[15][16][17].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Długość ciała 343–625 cm; masa ciała 500–1500 kg[16].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Etymologia[edytuj | edytuj kod]

  • Aodon: gr. przyrostek negatywny α a „bez”; οδους odous, οδοντος odontos „ząb”[18]. Gatunek typowy: Aodon dalei Lesson, 1828 (= Physeter bidens Sowerby, 1804); młodszy homonim Aodon Lacépède, 1798 (Chondrichthyes).
  • Micropterus (Micropteron, Mikropteron): gr. μικρος mikros „mały”; -πτερος -pteros „-płetwy”, od πτερον pteron „płetwa”[19]. Gatunek typowy: Delphinus micropterus G. Cuvier (= Physeter bidens Sowerby, 1804); młodszy homonim Micropterus Lacépède, 1802 (Actinopterygii).
  • Mesoplodon: gr. μεσος mesos „środkowy”; oπλα opla „uzbrojenie”; οδους odous, οδοντος odontos „ząb”[20].
  • Dioplodon: gr. δι- di- „podwójny”, od δις dis „dwa razy”, od δυο duo „dwa”; όπλoν oplon „broń, uzbrojenie”; οδους odous, οδοντος odontos „ząb”[21]. Gatunek typowy: Delphinus densirostris Blainville, 1817.
  • Mesodiodon: gr. μεσος mesos „środkowy”; δι- di- „podwójny”, od δις dis „dwa razy”, od δυο duo „dwa”; οδους odous, οδοντος odontos „ząb”[22]. Gatunek typowy: Dioplodon sowerbyi Desmarest, 1822 (= Physeter bidens Sowerby, 1804).
  • Dolichodon: gr. δολιχος dolikhos „długi”; οδους odous, οδοντος odontos „ząb”[23]. Gatunek typowy: Ziphius layardii J.E. Gray, 1865.
  • Callidon: gr. καλλος kallos „piękno”, od καλος kalos „piękny”; οδους odous, οδοντος odontos „ząb”[24]. Gatunek typowy: Mesoplodon guntheri Krefft, 1871 (= Ziphius layardii J.E. Gray, 1865).
  • Neoziphius: gr. νεος neos „nowy”; rodzaj Ziphius G. Cuvier, 1823 (zyfia)[25]. Gatunek typowy: Dioplodon europaeus Gervais, 1855.
  • Oulodon: gr. ούλον oúlon „guma”; οδους odous, οδοντος odontos „ząb”[26]. Gatunek typowy: Mesoplodon grayi von Haast, 1876.
  • Paikea: według tradycji Maorysów, Paikea jest przodkiem Ngai Tahu i Ngāti Porou, plemion maoryskich na Wyspie Południowej i wschodnim wybrzeżu Nowej Zelandii na Wyspie Północnej[12]. Gatunek typowy: Paikea hectori Oliver, 1922.

Podział systematyczny[edytuj | edytuj kod]

Do rodzaju należą następujące gatunki[15][14]:

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Niepoprawna późniejsza pisownia Micropterus Wagner, 1846.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Mesoplodon, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online] (ang.).
  2. a b P. Gervais. Mémoire sur la famille des Cétacés Ziphoides, et plus particulièrement sur le Ziphius cavirostris de la Méditerranée. „Annales des Sciences Naturelles, Zoologie”. Troisiéme Série. 14, s. 16, 1850 (fr.). 
  3. R.-P. Lesson: Histoire naturelle générale et particulière des mammifères et des oiseaux décoverts depuis 1788 jusqu’a nos jours. T. 1: Cétacés. Paris: Chez Baudouin, 1828, s. 149, ryc. 3. (fr.)
  4. J.A. Wagner: Cete Dentigera. W: J.C.D. von Schreber: Die Säugthiere in Abbildungen nach der Natur, mit Beschreibungen. T. 7. Erlangen: Expedition des Schreber’schen säugthier- und des Esper'schen Schmetterlingswerkes, 1846, s. 352. (niem.)
  5. D.F. Eschricht. Undersögelser over Hvaidyrene. „Det Kongelige Danske Videnskabernes Selskabs Skrifter”. Förste Bind. 1, s. 97, 1849 (duń.). 
  6. G.L. Duvernoy. Mémoire sur les caractères ostéologiques des genres nouveaux ou des espèces nouvelles de cétacés vivants ou fossiles, dont les squelettes entiers, ou les tétes seulement, sont conservés dans les galeries d’anatomie comparée do Muséum d’histoire naturelle. „Annales des Sciences Naturelles, Zoologie”. Troisiéme Série. 15, s. 55, 1851 (fr.). 
  7. J.E. Gray: Catalogue of seals and whales in the British Museum. London: The Trustees, 1866, s. 353. (ang.)
  8. J.E. Gray. Notice of a new Australian ziphioid whale. „The Annals and Magazine of Natural History”. Fourth seires. 7, s. 368, 1871 (ang.). 
  9. J.E. Gray: Catalogue of seals and whales in the British museum. Supplement. London: The Trustees, 1871, s. 101. (ang.)
  10. J.F.J. van Haast. On Oulodon: a new genus of Ziphioid Whales. „Transactions and Proceedings of the New Zealand Institute”. 9, s. 450, 1876 (ang.). 
  11. J.F.J. van Haast. Further Notes on Oulodon, a new Genus of Ziphioid Whales from the New-Zealand Seas. „Proceedings of the Zoological Society of London”. 1876, s. 457, 1876 (ang.). 
  12. a b W. R. Oliver. A Review of the Cetacea of the New Zealand Seas. „Proceedings of the Zoological Society of London”. 1922, s. 574, 1922 (ang.). 
  13. P. Hershkovitz. Catalog of Living Whales. „United States National Museum Bulletin”. 246, s. 125, 1966 (ang.). 
  14. a b Nazwy zwyczajowe za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 191. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.)
  15. a b C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 2: Eulipotyphla to Carnivora. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 286–288. ISBN 978-84-16728-35-0. (ang.)
  16. a b C. MacLeod: Family Ziphiidae (Beaked Whales). W: D.E. Wilson & R.A. Mittermeier (red. red.): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 4: Sea Mammals. Barcelona: Lynx Edicions, 2014, s. 351–357. ISBN 978-84-96553-93-4. (ang.)
  17. D.E. Wilson & D.M. Reeder (red. red.): Genus Mesoplodon (ang.). W: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2021-03-28].
  18. Palmer 1904 ↓, s. 110.
  19. Palmer 1904 ↓, s. 423.
  20. Palmer 1904 ↓, s. 415.
  21. Palmer 1904 ↓, s. 235.
  22. Palmer 1904 ↓, s. 414.
  23. Palmer 1904 ↓, s. 241.
  24. Palmer 1904 ↓, s. 151.
  25. Palmer 1904 ↓, s. 456.
  26. Palmer 1904 ↓, s. 490.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]