Dziwonia tybetańska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Dziwonia tybetańska
Carpodacus sillemi
(Roselaar, 1992)
Ilustracja
Holotyp
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Nadrząd ptaki neognatyczne
Rząd wróblowe
Podrząd śpiewające
Rodzina łuszczakowate
Podrodzina łuskacze
Plemię Carpodacini
Rodzaj Carpodacus
Gatunek dziwonia tybetańska
Synonimy

Leucosticte sillemi Roselaar, 1992[1]

Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status none DD.svg
brak danych

Dziwonia tybetańska[3] (Carpodacus sillemi) – gatunek małego ptaka z rodziny łuszczakowatych (Fringillidae). Występuje na Wyżynie Tybetańskiej. Opisany naukowo w 1992 roku. Brak wystarczających informacji dla oceny jego statusu zagrożenia.

Okoliczności opisania[edytuj | edytuj kod]

Gatunek znany jedynie z dwóch okazów (samca i młodocianego samca) zebranych 7 i 8 września 1929 przez J. A. Sillema w trakcie – trwającej w latach 1929–1930 – ekspedycji na Wyżynę Tybetańską (Netherlands Karakorum Expedition). Oba egzemplarze trafiły do Muzeum Zoologicznego w Amsterdamie i zostały opisane w dokumentacji muzealnej jako Leucosticte brandti (góralka ciemnogłowa). Pod koniec XX w. C.S. Rosellar, w trakcie przeszukiwań zbiorów Muzeum Zoologicznego w Amsterdamie, natknął się na te okazy i zauważył, że ich wygląd nie pokrywa się z wyglądem góralki ciemnogłowej. Dalsze badania pozwoliły mu stwierdzić, że oba okazy Sillema reprezentują nowy gatunek rodzaju Leucosticte i w roku 1992 Rosellar opublikował ich opis, ustanawiając gatunek L. sillemi, epitetem gatunkowym honorując znalazcę[4].

Taksonomia[edytuj | edytuj kod]

Początkowo gatunek ten umieszczono w rodzaju Leucosticte. Spekulowano, czy nie zaliczyć go do nieuznawanego już rodzaju Kozlovia. Analiza DNA wykazała jednak, że ptak ten przynależy do rodzaju Carpodacus oraz że jego gatunkiem siostrzanym jest dziwonia jarzębata (Carpodacus roborowskii), którą dawniej uznawano za jedynego przedstawiciela wspomnianego rodzaju Kozlovia, lecz także przeniesiono do rodzaju Carpodacus[5][6].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Opis dotyczy holotypu będącego dorosłym samcem. Wierzch i boki głowy oraz szyja płowocynamonowe. Okolice nasady dzioba płowe. Wierzch ciała, zgięcie skrzydeł oraz grzbiet brudnoszare. Koniuszki piór płowe. Kuper i pokrywy podogonowe złotawokremowe, w środku pióra nieznacznie szarawe. Sterówki szare, krawędzie chorągiewek zewnętrznych oraz zakończenia białawe. Lotki ciemnoszare, trzy najbardziej zewnętrzne biało obrzeżone. Pokrywy skrzydłowe i lotki III-rzędowe szare. Pokrywy podskrzydłowe białe. Nie są znane żadne dane na temat koloru nóg, dzioba i tęczówek. Drugi okaz uznany został za paratyp[4].

Od podgatunku góralki ciemnogłowej L. brandti pallidior, występującego w rejonie znalezienia obu okazów L. sillemi, nowy takson różni się barwą płowocynamonową na wierzchu i boku głowy oraz na szyi, nie zaś ciemną z przodu; nie posiada także pasków na brzuchu oraz zgięciu skrzydeł[4].

Wymiary holotypu: skrzydło 128 mm, ogon 67,5 mm, skok 19,7 mm, dziób 14,3 mm[4].

Zasięg występowania[edytuj | edytuj kod]

Okazy zebrano w zachodnim Tybecie, na wysokości 5125 m n.p.m., 40 km na ESE (wschodni południowy wschód) od przełęczy Karakorum[4].

Status[edytuj | edytuj kod]

Z braku wystarczających informacji dla oceny statusu zagrożenia tego gatunku, w klasyfikacji IUCN zaliczono go do kategorii DD (Data Deficient).

Na początku czerwca 2012 roku Yann Muzika sfotografował samca i prawdopodobnie samicę 1500 km od lokacji zebrania holotypu, w dolinie Yeniugou (zachodni Qinghai). Wstępnej identyfikacji dokonał Krys Kazmierczak, jednakże Roselaar również potwierdził przynależność do gatunku dziwonii tybetańskiej[7].

Poza tym przypadkiem dziwonia tybetańska nie była obserwowana ani złapana od czasu zebrania holotypu i paratypu, nie jest więc możliwe oszacowanie liczebności populacji[8].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Leucosticte sillemi, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.) [dostęp 2019-11-06]
  2. BirdLife International 2017, Carpodacus sillemi [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2017 [online], wersja 2019-2 [dostęp 2019-11-06] (ang.).
  3. Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek, M. Kuziemko: Plemię: Pyrrhulini Vigors, 1825 (wersja: 2019-05-02). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2019-11-06].
  4. a b c d e C.S. Roselaar. A new species of mountain finch Leucosticte from western Tibet. „Bulletin of British Ornithologists' Club”. 112, s. 225–231, 1992. 
  5. Clement, P., de Juana, E. & Sharpe, C.J.: Sillem's Rosefinch (Carpodacus sillemi). W: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (red.). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. 2019. [dostęp 2019-11-06].
  6. Frank Gill, David Donsker (red.): Finches, euphonias, longspurs, Thrush-tanager (ang.). IOC World Bird List: Version 9.2. [dostęp 2019-11-06].
  7. Yann Muzika: Rediscovery of Sillem’s Mountain Finch. The Wilderness Alternative, 20 października 2012.
  8. Sillem's Mountain-finch Leucosticte sillemi. BirdLife International. [dostęp 15 sierpnia 2013].