Edburga z Winchesteru
 Edburga z Winchesteru | |
| Data i miejsce śmierci |
15 czerwca 960[1] |
|---|---|
| Kanonizacja | |
| Wspomnienie |
15 czerwca[1] |
Edburga (Eadburh [ˈæ͜ɑdˌburˠx]; Edburg; ur. 921/924, zm. 15 czerwca 960[1][2]) – mniszka, święta Kościoła Katolickiego[1], królewna z dynastii Wessex
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Edburga była córką króla Edwarda Starszego, władcy Anglii, oraz jego trzeciej żony, Edgify z Kentu. Większość życia spędziła jako mniszka, znana ze swoich umiejętności wokalnych. Większość informacji o niej pochodzi z hagiografii spisanych kilka wieków po jej śmierci. Została kanonizowana dwanaście lat po śmierci, a niewielka liczba kościołów jej poświęconych znajduje się głównie w pobliżu Worcestershire, gdzie mieszkała.
Według Osberta de Clare, w wieku trzech lat Edburga została oddana jako oblatka do fundacji królowej-matki Ealhswith, opactwa Najświętszej Maryi Panny w Winchesterze (Nunnaminster). Tam Edburga pobierała nauki i pozostała mniszką do końca życia[2].
Osbert donosił również, że być może ze względu na jej doskonałość w wykonywaniu śpiewanej modlitwy, przydzielono jej rolę przełożonej chóru (precentrix) w Westminsterze, chociaż badaczka Susan Ridyard zakwestionowała historyczną prawdziwość twierdzenia Osberta, stwierdzając, że mógł on mieć na myśli, iż Edburga tak bardzo kochała śpiew, że wydawało się, iż jest jak precentrix. Bugyis jednak podkreślała, że opisy obowiązków Edburgi opisane przez Osberta odpowiadają zarówno funkcjom kantorki, jak i zakrystianki[3]. W Żywocie Osberta przedstawił on to, co Bugyis nazwała „najpełniejszym, choć z pewnością idealizowanym, przedstawieniem”[4] zdolności muzycznych i zarządczych Edburgi. Opisuje jej oddanie i zaangażowanie w odmawianie Liturgii Godzin w rozdziale poświęconym jej cierpliwości. Często pozostawała w oratorium przez wiele godzin po zakończeniu Liturgii Godzin, aby kontynuować prywatną modlitwę, za co przełożona wspólnoty karała ją, uznając to za lenistwo, choć ostatecznie uległa, gdy odkryła, że Edburga była córką króla[4].
Anonimowa hagiografia z początku XIV wieku opisywała Edburgę jako „surową uczennicę psalmodii” i twierdziła, że „wyrażała boską chwałę poprzez śpiew hymnów”[4], a także podawała, że wyczerpywała swoje ciało, wypełniając nakaz zawarty w Psalmach, by modlić się siedem razy dziennie[4]. Według Bugyis, Edburga była również „wysoce utalentowaną śpiewaczką chorałów”[5], które w innych wcześniejszych i współczesnych zwyczajnikach oraz księgach liturgicznych przypisywano innym kantorom i które były publikowane oraz używane w innych wspólnotach monastycznych. Osbert opowiedział historię z uczty w Winchesterze podczas wizyty jej ojca, w trakcie której nakazał jej zaśpiewać dla zgromadzonych; początkowo opierała się temu, ale zgodziła się, gdy obiecał jej nagrodę. Publiczność „była oczarowana pięknem jej śpiewu”[6], a Edburga zdołała uzyskać od niego dodatkowe wsparcie finansowe dla wspólnoty oraz obietnicę ukończenia budowy opactwa. Osbert twierdził, że wspólnota korzystała z daru króla jeszcze później za jego życia[6].
Według Bugyis, działalność liturgiczna Edburgi wykraczała poza jej obowiązki kantora; Osbert donosił, że pełniła ona również „ważną rolę w celebrowaniu Eucharystii”[6] w Nunnaminster, choć nie jest dokładnie jasne, jakie czynności wykonywała. Bugyis spekuluje, że mogły one obejmować przygotowywanie hostii i upewnianie się, że zarówno one, jak i wino oraz woda były dostępne przed każdą Mszą; przynoszenie darów na ołtarz podczas ofiarowania; asystowanie przy konsekracji i rozdawaniu Eucharystii; oraz wynoszenie konsekrowanych hostii podczas Komunii, gdy nie było dostępnego kapłana[7]. Zarówno Edburga, jak i św. Edyta z Wilton, opatka opactwa Wilton, były chwalone przez Williama z Malmesbury za modlitwy i wstawiennictwo na rzecz swoich wspólnot, a także za „niezawodne posłuszeństwo”[8] swoich członków i oddanie wobec ich przełożonych i nauczycieli.
Źródeł współczesnych dotyczących jej życia jest niewiele, ale w karcie winchesterskiej z 939 roku Edburga była beneficjentką ziemi w Droxford w Hampshire, nadanej jej przez przyrodniego brata, króla Athelstana[9].
Edburga zmarła w Winchesterze w trzydziestym roku życia, 15 czerwca w 951, 952 lub 953 roku[10] lub 960 roku[1][2]. Osbert donosił, że prowadziła wspólnotę winchesterską w śpiewie i uwielbieniu „nawet tuż przed śmiercią”[5], a pozostałe mniszki nadal czciły jej pamięć, śpiewając podczas jej pogrzebu[5].
Źródła pisane
[edytuj | edytuj kod]W XII wieku łacińskie Żywoty Edburgi zapisał Osbert de Clare, który został przeorem Opactwa w Westminster w 1136 roku[11]. Relacja Osberta została zamówiona około 1120 roku przez mnichów z opactwa Pershore w Worcestershire[12], ponieważ chcieli oni, aby posiadane przez nich zapisy dotyczące jej życia były lepiej uporządkowane. Badaczka Katie Ann-Marie Bugyis stwierdziła, że mniszki z Westminsteru prawdopodobnie wcześniej zleciły Osbertowi napisanie biografii Edburgi na własny użytek[13].
Kościoły parafialne pod jej wezwaniem
[edytuj | edytuj kod]
- Kościół w Abberton
- Kościół w Broadway
- Kościół w Ebrington
- Kościół w Leigh
- Kościół w Yardley
- Kościół w Somerset
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c d e f g h Saint Edburgh of Winchester. Catholic Saints. [dostęp 2025-09-03]. (ang.).
- ↑ a b c David Farmer: The Oxford Dictionary of Saints. Wyd. 5. Oxford University Press, 2011, s. 134. ISBN 978-0-19-959660-7.
- ↑ Bugyis 2019 ↓, s. 51-52.
- ↑ a b c d Bugyis 2019 ↓, s. 52.
- ↑ a b c Bugyis 2019 ↓, s. 53.
- ↑ a b c Bugyis 2019 ↓, s. 54.
- ↑ Bugyis 2019 ↓, s. 55.
- ↑ Bugyis 2019 ↓, s. 226.
- ↑ Sawyer no. 446
- ↑ Yorke 2004 ↓, s. 494.
- ↑ Ridyard 2008 ↓, s. 253–308.
- ↑ Bugyis 2019 ↓, s. 56.
- ↑ Bugyis 2019 ↓, s. 32.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Eadburh [St Eadburh, Eadburga] (921x4–951x3). W: Barbara Yorke: Oxford Dictionary of National Biography. Oxford University Press, 2004. DOI: 10.1093/ref:odnb/49419.
- Osbert de Clare: Vita Edburgae. Oxford: Bodleian, s. f. 85–120.
- Anonymous, De vita sanctae Edburgae virginis, preserved in the early fourteenth-century MS Lansdowne 436, f. 41v-43v (British Library, London), ed. Laurel Braswell, "Saint Edburga" (see below). 329-33.
- Lectiones in Breviary of Hyde Abbey (late 13th century), Rawlinson liturg. E I and Gough liturg. 8 (Bodleian, Oxford)
- Life (in Middle English, late 13th century), MS Egerton 1993, f. 160-1 (BL, London); Eng. Poet. A I f. 32-32v and Bodley 779, f. 282-293v (Bodleian, Oxford), ed. Laurel Braswell, "Saint Edburga" (see below). 329-33.
- Katie Ann-Marie Bugyis: The Care of Nuns: The Ministries of Benedictine Women in England during the Central Middle Ages. New York: Oxford University Press, 2019. ISBN 978-0-19-085129-3. OCLC 1090397171.
- Susan J. Ridyard: The Royal Saints of Anglo-Saxon England. A Study of West Saxon and East Anglian Cults. Cambridge University Press, 2008, seria: Cambridge Studies in Medieval Life and Thought 4.. ISBN 978-0-521-30772-7.