Edith Wharton

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Edith Wharton
Edith wharton face.jpg
Edith Wharton, 1919
Data i miejsce urodzenia 24 stycznia 1862, Nowy Jork, USA
Data i miejsce śmierci 11 sierpnia 1937, Saint-Brice-sous-Forêt, Francja
Narodowość amerykańska
Dziedzina sztuki literatura piękna
Styl proza (powieść obyczajowo-społeczna)
Ważne dzieła Wiek niewinności
Odznaczenia
Legia Honorowa, 1916
Nagrody
Nagroda Pulitzera, 1921
Edith Wharton signature.svg

Edith Wharton (ur. 24 stycznia 1862 w Nowym Jorku, zm. 11 sierpnia 1937 niedaleko Paryża) – amerykańska pisarka, pierwsza kobieta, która zdobyła Nagrodę Pulitzera[1] , wielokrotnie nominowana do Nagrody Nobla.

Pochodziła z zamożnej nowojorskiej rodziny Jonesów, nazwisko Wharton dał jej mąż, który w 1913 roku trafił do szpitala psychiatrycznego.

W twórczości zajmowała się uprzywilejowanymi klasami Ameryki, zwłaszcza rodzinnego miasta oraz losami swoich rodaków odwiedzających Europę, zwłaszcza Paryż, ale pisała też o farmerach Nowej Anglii. Zjadliwie komentowała różne klasy amerykańskiego i europejskiego społeczeństwa, przenikliwie przyglądała się zmianom obyczajowym. Znała elitę literacką i polityczną swojej epoki i była trendsetterką w dziedzinie architektury krajobrazu i wystroju wnętrz. Pisała bardzo regularnie, powstało kilkadziesiąt książek.

Przebywała we Francji z małymi tylko przerwami od 1911 roku, także w czasie I wojny światowej (Legia Honorowa za pomoc uchodźcom[2]).

Miała elegancką posiadłość w Massachusetts, potem w Hyères we Francji.

W latach 90. XX wieku powstały trzy znaczące filmy oparte na jej powieściach: Ethan Frome, reż. John Madden, 1993, Wiek niewinności, reż. Martin Scorsese, 1993, Świat zabawy, reż. Terence Davies, 2000.

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Powieści[edytuj | edytuj kod]

  • The Touchstone, 1900
  • The Valley of Decision, 1902
  • Sanctuary, 1903
  • The House of Mirth, 1905 (Świat zabawy)
  • Madame de Treymes, 1907
  • The Fruit of the Tree, 1907
  • Ethan Frome, 1911 (Ethan Frome)
  • The Reef, 1912
  • The Custom of the Country, 1913 (Jak każe obyczaj[3], tłum. Karolina Rybicka)
  • Summer, 1917
  • The Marne, 1918
  • The Age of Innocence, 1920 (Wiek niewinności) (Nagroda Pulitzera)
  • The Glimpses of the Moon, 1922
  • A Son at the Front, 1923
  • Old New York, 1924
  • The Mother's Recompense, 1925
  • Twilight Sleep, 1927
  • The Children, 1928
  • Hudson River Bracketed, 1929
  • The Gods Arrive, 1932
  • The Buccaneers, 1938
  • Fast and Loose, 1938 (pierwsza nowela, pisana w latach 1876-1877)

Zbiory opowiadań[edytuj | edytuj kod]

  • The Greater Inclination, 1899
  • Crucial Instances, 1901
  • The Descent of Man and Other Stories, 1903
  • The Other Two, 1904
  • The Hermit and the Wild Woman and Other Stories, 1908
  • Tales of Men and Ghosts, 1910
  • Xingu and Other Stories, 1916
  • Here and Beyond, 1926
  • Certain People, 1930
  • Human Nature, 1933
  • The World Over, 1936
  • Ghosts, 1937

Poezje[edytuj | edytuj kod]

  • Verses, 1878
  • Artemis to Actaeon and Other Verse, 1909
  • Twelve Poems, 1926

Literatura faktu[edytuj | edytuj kod]

  • The Decoration of Houses, 1897
  • Italian Villas and Their Gardens, 1904
  • Italian Backgrounds, 1905
  • A Motor-Flight Through France, 1908
  • Fighting France, from Dunkerque to Belfort, 1915
  • French Ways and Their Meaning, 1919
  • In Morocco, 1920
  • The Writing of Fiction, 1925
  • A Backward Glance, 1934 (autobiografia)

Jako redaktor[edytuj | edytuj kod]

  • The Book of the Homeless, 1916

Przypisy

  1. Mike Pride: The questionable morals of Edith Wharton's 'The Age of Innocence' (ang.). W: Pulitzer Centennial [on-line]. The Pulitzer Prizes. [dostęp 2016-12-19].
  2. Alan Price: The End of the Age of Innocence: Edith Wharton and the First World War. Springer, 2016, s. 205. ISBN 9781137051837.
  3. Jak każe obyczaj (The custom of the country) - Wydawnictwo MG (ang.). 2016-07-18. [dostęp 2016-07-18].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]