Edmund Nowicki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Edmund Nowicki
Ilustracja
Herb Edmund Nowicki Finis legis Christus
Ostatecznym prawem Chrystus
Kraj działania Polska
Data i miejsce urodzenia 13 września 1900
Trzemeszno
Data i miejsce śmierci 10 marca 1971
Warszawa
Biskup diecezjalny gdański
Okres sprawowania 1964–1971
Wyznanie katolicyzm
Kościół rzymskokatolicki
Prezbiterat 15 marca 1924
Nominacja biskupia 24 kwietnia 1951
Sakra biskupia 26 września 1954
Sukcesja apostolska
Data konsekracji 26 września 1954
Miejscowość Poznań
Miejsce Pałac Arcybiskupi
Konsekrator Walenty Dymek
Współkonsekratorzy Franciszek Jedwabski
Lucjan Bernacki

Edmund Nowicki (ur. 13 września 1900 w Trzemesznie, zm. 10 marca 1971 w Warszawie) – polski duchowny rzymskokatolicki, administrator apostolski w Gorzowie Wielkopolskim w latach 1945–1951, biskup koadiutor diecezji gdańskiej w latach 1951–1964, biskup diecezjalny gdański w latach 1964–1971.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Dzieciństwo i lata młodzieńcze[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w Trzemesznie, w rodzinie właściciela browaru. Po ukończeniu Gimnazjum w Trzemesznie rozpoczął studia teologiczne w seminariach w Gnieźnie i w Poznaniu (w tamtym czasie na mocy unii personalnej łączącej archidiecezje poznańską i gnieźnieńską alumni archidiecezji poznańskiej studiowali pierwsze dwa lata w Gnieźnie).

Kapłaństwo[edytuj | edytuj kod]

Święcenia kapłańskie otrzymał w katedrze gnieźnieńskiej 15 marca 1924 z rąk kardynała Edmunda Dalbora. Jego pierwszą placówką duszpasterską była parafia przy kościele Najświętszego Serca Pana Jezusa w Poznaniu, w której pracował od 1 kwietnia 1924 do 30 czerwca 1927. W 1927 został wysłany na studia prawa kanonicznego na Papieskim Uniwersytecie Gregoriańskim w Rzymie. Ukończył je w 1929, uzyskując tytuł doktora prawa kanonicznego. Następnie w latach 1929–1930 odbył aplikanturę w Kongregacji Soboru ds. Duchowieństwa i Trybunale Świętej Roty Rzymskiej.

Po powrocie do Polski, od 1 lipca 1930 zajmował stanowiska notariusza, referenta kurii arcybiskupiej, adwokata, a następnie wiceoficjała Metropolitarnego Sądu Duchownego w Poznaniu. Obowiązki te pełnił do 2 października 1939. Do wybuchu II wojny światowej pracował jako prefekt w Państwowej Szkole Budownictwa, Wyższej Szkole Budowy Maszyn oraz Wyższej Szkole Ogrodnictwa w Poznaniu. Aktywnie uczestniczył w działalności duszpasterstwa akademickiego. Już w okresie międzywojennym był autorem kilkunastu publikacji z zakresu prowadzenia duszpasterstwa, prawa kanonicznego i administracyjnego. Od 1938 aż do 1964 był członkiem Rady Nadzorczej Drukarni i Księgarni św. Wojciecha w Poznaniu.

3 października 1939 został aresztowany przez władze hitlerowskie i osadzony w więzieniu w Poznaniu, z którego 9 listopada 1939 internowano go do klasztoru bernardynów w Kazimierzu Biskupim. Po kilkumiesięcznym odosobnieniu ponownie został osadzony w Poznaniu, a 4 maja 1940 został więźniem obozu w Dachau. W sierpniu tego roku przeniesiono go do Gusen, a w grudniu 1940 ponownie stał się więźniem Dachau. W lutym 1941 został zwolniony z obozu pod warunkiem porzucenia kapłaństwa. Warunku nie dopełnił.

Administrator apostolski kamieński, lubuski i prałatury pilskiej[edytuj | edytuj kod]

Tablica upamiętniająca biskupa Edmunda Nowickiego na ścianie bazyliki archikatedralnej w Gdańsku-Oliwie

Po zakończeniu wojny w 1945 wrócił do pracy w kurii poznańskiej, gdzie oficjalnie zajmował stanowisko kanclerza. Powojenny problem administracji kościelnej na Ziemiach Odzyskanych skłonił kardynała Augusta Hlonda do udzielenia polskim kapłanom jurysdykcji nad Ziemiami Zachodnimi i Północnymi. 15 sierpnia 1945 Edmund Nowicki został mianowany administratorem kamieńskim, lubuskim i prałatury pilskiej oraz podniesiony do godności infułata. Od podstaw zorganizował kurię (1946) i sąd duchowny (1950) w Gorzowie Wielkopolskim, a także diecezjalny Caritas. Erygował wiele parafii, nadzorował odbudowę zniszczonych kościołów. W 1946 powołał Niższe Seminarium Duchowne w Gorzowie Wielkopolskim oraz Konwikt Biskupi we Wschowie, podniesiony w 1946 do rangi niższego seminarium duchownego. Z jego inicjatywy w 1947 powstało Niższe Seminarium Duchowne w Słupsku oraz Wyższe Seminarium Duchowne w Gorzowie Wielkopolskim. 26 stycznia 1951 w związku z „likwidacją stanu tymczasowości w administracji kościelnej na Ziemiach Zachodnich”, jak motywowała swoją decyzję strona państwowa, musiał opuścić administrację gorzowską. Powrócił do Poznania, gdzie zajął się pracą w kurii, sądzie duchownym oraz seminarium.

Biskup diecezjalny gdański[edytuj | edytuj kod]

24 kwietnia 1951 został mianowany biskupem koadiutorem sedi datus w Gdańsku i biskupem tytularnym Hadriane. Sakrę biskupią przyjął 26 września 1954 w Poznaniu z rąk arcybiskupa Walentego Dymka, któremu asystowali biskupi Franciszek Jedwabski i Lucjan Bernacki[1].

Polski październik 1956 pozwolił na jego przyjazd do Gdańska. 8 grudnia 1956 przejął diecezję gdańską jako biskup koadiutor będącego na emigracji niemieckiego biskupa Karola Marii Spletta, jednocześnie był biskupem tytularnym Thuggi. Ingres do katedry w Oliwie odbył się 25 grudnia 1956. Po śmierci bpa Spletta bullą z 7 marca 1964 został mianowany biskupem diecezjalnym diecezji gdańskiej. Stało się tak, pomimo że po śmierci biskupa Spletta kapituła diecezji gdańskiej (funkcjonująca na emigracji w RFN) podtrzymała trwającą fikcję prawną, wybierając wikariusza generalnego diecezji, jednakże Paweł VI nie uznał jej decyzji za wiążącą[2]. Biskup Nowicki był twórcą struktur diecezjalnych, najważniejszych instytucji diecezji gdańskiej. Rozbudował wydziały kurii, komisje diecezjalne, dokonał reorganizacji sieci dekanalnej diecezji. 27 października 1957 erygował Biskupie Seminarium Duchowne w Gdańsku Oliwie.

Brał udział w obradach soboru watykańskiego II

Zmarł 10 marca 1971 w wyniku powikłań pooperacyjnych w szpitalu na ul. Płockiej w Warszawie. Został pochowany w krypcie biskupów gdańskich w archikatedrze w Gdańsku Oliwie.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. A. Suwart. Za wszystko dziękuję Bogu. „Przewodnik Katolicki”. 04/2009. ISSN 0137-8384. [dostęp 2014-10-07]. 
  2. Z. Zieliński, Papiestwo i papieże dwóch ostatnich wieków, Poznań 2007, s. 505.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]