Edward Banaszak

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Edward Banaszak
Ilustracja
Edward Banaszak w stopniu majora (lata 20.)
pułkownik piechoty pułkownik piechoty
Data i miejsce urodzenia 17 stycznia 1892
Samostrzel
Data i miejsce śmierci 23 listopada
Szczecin
Przebieg służby
Siły zbrojne Wojsko Polskie
Jednostki 68 Pułk Piechoty
81 Pułk Piechoty
Batalion KOP „Suwałki”
Batalion KOP „Żytyń”
Stanowiska dowódca pułku piechoty
Główne wojny i bitwy I wojna światowa
Powstanie wielkopolskie
II wojna światowa
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Walecznych (1920-1941, dwukrotnie) Złoty Krzyż Zasługi Wielkopolski Krzyż Powstańczy Krzyż Kawalerski Węgierskiego Orderu Zasługi (wojskowy) Krzyż Żelazny (1813) I Klasy Krzyż Żelazny (1813) II Klasy

Edward Banaszak (ur. 7 stycznia 1892 roku w Samostrzelu, zm. 23 listopada 1977 w Szczecinie) – pułkownik piechoty Wojska Polskiego.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Absolwent seminarium nauczycielskiego. Po wybuchu I wojny światowej został wcielony 24 sierpnia 1914 roku do niemieckiego 49 pułku piechoty w Gnieźnie, W czasie I wojny światowej walczył na froncie rosyjskim i zachodnim w składzie 212 pułku piechoty. 15 stycznia 1917 roku ukończył kurs oficerski w Biedrusku. Walcząc na froncie zachodnim, 15 kwietnia 1918 roku pod Hainvillers (Francja) został ranny, a 10 października 1918 roku zakażony gazem pod Juvin (Francja). Do 9 listopada 1918 roku przebywał w Królewcu) na leczeniu szpitalnym[1]. Był dwukrotnie odznaczony niemieckim Krzyżem Żelaznym I i II klasy oraz przedstawiony do Orderu Hohenzollernów (Hohenzolern Hausorder).

W rodzinne strony powrócił po wyleczeniu i od grudnia 1918 roku brał udział w powstaniu wielkopolskim, podczas którego organizował oddziały powstańcze i rozbrajał Niemców m.in. w Budzyniu, Szubinie, Rymarzewie. Dowodził oddziałami działającymi w rejonie Prochnowo – Sułaszewo – Witkowice i podczas zajmowania Margonina. Za walki powstańcze został odznaczony Krzyżem Walecznych[1]. Przyjęty „formalnie” na stanowisko oficera sądowego 1 pułku rezerwowego Strzelców Wielkopolskich (późniejszy 10 pułk Strzelców Wielkopolskich) z dniem 9 stycznia 1919 roku. Był dowódcą kompanii ckm, a od 24 marca 1919 roku oficerem sądowym. Uczestniczył z pułkiem w odsieczy Lwowa oraz w walkach polsko-ukraińskich pod Brodami, Husiatyniem, Zbarażem i Podwołoczyskami. Powrócił do Wielkopolski i skierowany został na południowy odcinek walk powstańczych. 25 listopada 1919 roku został dowódcą II batalionu 10 pułku Strzelców Wielkopolskich. Z pułkiem w lutym 1920 roku został przerzucony na front polsko-bolszewicki. walczył na szlaku Mołodeczno – Lida — Mosty – Brańsk – Modlin. Odznaczony Krzyżem Walecznych za odwagę podczas polskiego uderzenia w rejonie Nasielska, gdzie: „w silnym ogniu nieprzyjaciela, pomiędzy cofającymi się żołnierzami zachęcając do walki uderzył na czele trzech kompanii. Nie tylko utrzymał własne pozycje, lecz rozbił tam nieprzyjaciela”. Zastępował dowódcę pułku podczas polskiej ofensywy[2]. W lipcu 1920 roku brał udział w walkach o Pułtusk, Augustów i Suwałki. 14 października 1920 roku został zweryfikowany z dniem 1 kwietnia 1920 roku w stopniu kapitana, w piechocie, w grupie oficerów byłej armii niemieckiej[3]. Po zakończeniu działań wrócił z pułkiem do Biedruska. 30 grudnia 1920 roku przekazał dowodzenie. Od 30 grudnia 1920 roku dowódca i organizator batalionu szkolnego 17 Wielkopolskiej Dywizji Piechoty w Biedrusku. Od 28 lutego 1921 roku uczestniczył w kursie informacyjnym dla wyższych dowódców przy Dowództwie Okręgu Generalnego w Poznaniu, a od 16 kwietnia 1921 roku dowodził batalionem rezerwowym DOGen. w Poznaniu. Od 4 sierpnia 1921 roku dowódca II batalionu 68 pułku piechoty we Wrześni, a w październiku tegoż roku przeniesiony został na stanowisko oficera sztabowego dowództwa 17 Wielkopolskiej Dywizji Piechoty. W tym okresie współpracował z Misją Francuską w Poznaniu. Od 24 kwietnia 1922 roku zastępował Szefa Oddziału III DOK nr VII w Poznaniu. Przeniesiony w październiku 1922 roku do 55 Poznańskiego pułku piechoty w Lesznie, a w styczniu 1923 roku był przydzielony na stanowisko dowódcy Wielkopolskiego batalionu szkolnego piechoty w Śremie[4][2]). Od 6 stycznia do 21 kwietnia 1923 roku był w Doświadczalnym Centrum Wyszkolenia w Rembertowie na kursie dowódców batalionów. 10 maja 1923 roku ponownie objął dowództwo batalionu szkolnego w Śremie (przemianowany później na Batalion Podchorążych Rezerwy Piechoty Nr 7)[5][6]. 23 stycznia 1928 roku został awansowany na podpułkownika. 17 sierpnia 1928 roku został przeniesiony do Korpusu Ochrony Pogranicza na stanowisko dowódcy batalionu[7]. Dowódca Okręgu Korpusu Nr VII w Poznaniu, generał dywizji Kazimierz Dzierżanowski, w rozkazie pożegnalnym napisał: „dzięki swym zdolnościom umysłowym i swej obowiązkowości oraz energii w służbie położył dużo zasług, zwłaszcza w dziedzinie organizacji i wyszkolenia. [...] okazując specjalne zdolności wychowawcze i wyszkoleniowe w przygotowaniu kandydatów na oficerów rezerwy, wywiązał się na tym stanowisku ku zupełnemu zadowoleniu swych przełożonych”[2]. 23 sierpnia przydzielony na stanowisko dowódcy 29 batalionu KOP w Suwałkach. 25 czerwca 1929 roku przeniesiony na stanowisko dowódcy 26 batalionu KOP w Żytyniu. Po przekazaniu dowództwa 6 lipca, opuścił Suwałki. 8 maja 1931 roku przeniesiony na stanowisko zastępcy dowódcy 79 pułku piechoty w Słonimiu. 20 października 1931 oku poślubił Irenę Marię Majerowicz.

4 lipca 1935 roku ogłoszono jego przeniesienie do 81 pułku Strzelców Grodzieńskich w Grodnie na stanowisko dowódcy pułku[8]. Dowództwo objął 23 lipca 1935 roku. Na pułkownika został awansowany ze starszeństwem z 19 marca 1938 roku. Za zasługi dla wojskowości był odznaczony: Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (11 XI 1937 roku), Złotym Krzyżem Zasługi (19 III 1935 roku) oraz węgierską Komandorią Krzyża Zasługi (16 III 1939 roku)[9].

W kampanii wrześniowej 1939 roku w Zgrupowaniu płk. Tadeusza Pełczyńskiego dowodził 81 pułkiem Strzelców Grodzieńskich, m.in. w walkach pod Piotrkowem Trybunalskim, Nowym Miastem, Przysuchą. 12 września dowodzony przez niego pułk został rozbity. 2 października w rejonie Warki nad Pilicą dostał się do niewoli niemieckiej. Początkowo przebywał w jenieckich obozach przejściowych w Radomiu i Wrocławiu, później w Oflagach IX C Lamsdorf, XI B Braunschweig, a od 17 października 1939 roku w Oflagu IV B Königstein w Saksonii, gdzie został osadzony w kazamatach twierdzy. Od 5 czerwca 1940 roku przebywał w Oflagu VII A Murnau, gdzie uczestniczył w konspiracji obozowej jako zastępca dowódcy Legii Oficerskiej. Uwolniony w maju 1945 roku przez wojska alianckie, przebywał na Zachodzie. W sierpniu 1947 roku poprzez Francję i Wielką Brytanię powrócił do kraju. Od 1948 roku mieszkał w Szczecinie, gdzie pracował w firmie „Warrant”. Wielkopolskim Krzyżem Powstańczym został odznaczony 19 lipca 1960 roku, a Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski 18 grudnia 1968 roku. Pochowany na cmentarzu w Wysocku Wielkim[9].

Awanse[edytuj | edytuj kod]

  • Porucznik – 30 marca 1919 roku
  • Kapitan – 14 października 1920 roku zweryfikowany z dniem 1 kwietnia 1920 roku
  • Major – w 1921 roku
  • Podpułkownik – 23 stycznia 1928 roku ze starszeństwem z 1 stycznia 1928 roku i 65. lokatą w korpusie oficerów piechoty[10]
  • Pułkownik – ze starszeństwem z 19 marca 1938 roku

Ordery i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Artur Ochał 2009 ↓, s. 18.
  2. a b c Artur Ochał 2009 ↓, s. 19.
  3. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 40 z 20 października 1920 roku, poz. 960 tu jako Edward Banaszek.
  4. Zatwierdzony 26 lutego 1924 roku
  5. Henryk Kucnerowicz: Józef Bendkowski (red.): Rocznik Pamiątkowy XI. Kursu Baonu Podchorążych Rezerwy Piechoty Nr.7 w Śremie 1930-1931. Śrem: 1931, s. 8.
  6. Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 118, 168.
  7. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 11 z 24 lipca 1928 roku, s. 236.
  8. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 10 z 4 lipca 1935 roku, s. 95.
  9. a b Artur Ochał 2009 ↓, s. 20.
  10. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 3 z 28 stycznia 1928 roku, s. 19.
  11. Zarządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej. Nadanie Krzyża Zasługi. „Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych”. Nr 4, s. 19, 19 marca 1935. 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]