Edward Gniewosz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Edward Gniewosz
Data i miejsce urodzenia 2 września 1822
Wzdów
Data i miejsce śmierci 26 maja 1906
Wiedeń
Poseł na Sejm Krajowy
Okres od 1867
do 1876
Poseł do Rady Państwa
Okres od 1873
do 1897
Odznaczenia
Order Korony Żelaznej III klasy (Austro-Węgry) Kawaler Orderu Leopolda

Edward Joachim Sebastian Gniewosz herbu Rawicz (ur. 2 września 1822 we Wzdowie, zm. 26 maja 1906 w Wiedniu) – ziemianin, właściciel dóbr, poseł na galicyjski Sejm Krajowy i do Rady Państwa, c. k. radca ministerialny, c. k. radca dworu, podkomorzy.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Pochodził z rodu małopolskiego sięgającego 1410. Urodził się jako syn Wiktora Gniewosza (właściciela dóbr Nowosielce, Tokarnia, Karlików) i Łucji, córki Sebastiana Ostaszewskiego. W połowie XIX wieku wraz matką był właścicielem posiadłości tabularnej w Nowosielcach[1].

Po ukończeniu Theresianum w Wiedniu, zajmował w administracji galicyjskiej kolejno stanowiska: sekretarza (od 1859)[2] i radcy namiestnictwa (od 1866). Był urzędnikiem C. K. Rady Szkolnej Krajowej[3]. W sierpniu 1876, po ok. 30 latach pracy, został przeniesiony jako radca dworu (Hofrat) do Ministerstwa Oświaty w Wiedniu[4][3]. Był szambelanem dworu wiedeńskiego.

W 1864 został wybrany posłem Sejmu Krajowego Galicji I kadencji (do 1867) w I kurii obwodu Sambor na miejsce Henryka Janki, aresztowanego za udział w powstaniu styczniowym. Później był ponownie wybierany posłem kadencji II kadencji (1867–1869) i III kadencji (1870-1876) w I kurii obwodu Sanok, zaś pod koniec trzeciej kadencji na jego miejsce 16 lutego 1876 obrano Gustawa Romera. W Sejmie krajowym odegrał istotną rolę, zwłaszcza w zakresie spraw szkolnictwa i przy tworzeniu Rady Szkolnej Krajowej. W latach 1873-1896 posłował także do parlamentu w Wiedniu. Poseł do Rady Państwa w Wiedniu V kadencji (1873-1879), VI kadencji (1879-1885), VII kadencji (1885-1891), VIII kadencji (1891-1897)[5], wybierany jako reprezentant kurii wiejskiej[6]. Należał do Koła Polskiego. Był działaczem polityczno-oświatowym reprezentującym poglądy konserwatywne[3]. Na początku 1897 zrezygnował z kandydowania w kolejnych wyborach z uwagi na stan zdrowia[7].

W połowie 1868 został wybrany do komisji statutowej galicyjskiego Towarzystwa Kredytowego, jednak zrezygnował z zasiadania w niej z uwagi na obowiązki na pełnionym stanowisku referenta Rady Szkolnej Krajowej[8]. 18 listopada 1877 został mianowany c. k. podkomorzym Jego Ces. Kr. Apost. Mości (przyrzeczenie złożył 28 listopada 1877)[9].

1 września 1880 roku Rada Miasta Sanoka przyznała mu tytuł Honorowego Obywatela Królewskiego Wolnego Miasta Sanoka za działalność na polu konstytucyjnym jako poseł do Rady Państwa, życzliwość i przychylność miastu[10]. Jak podkreśla biogram Gniewosza w Polskim Słowniku Biograficznym, cechowała go prawdomówność, prostolinijność i odwaga cywilna w wypowiedziach politycznych.

Jego braćmi byli gen. Zygmunt Gniewosz (ur. 1827, szambelan cesarski)[11], Władysław Gniewosz (ur. 1829, szambelan cesarski), Feliks Gniewosz (1836-1907, oficer, polityk). Miał też siostrę c. Karoliny z Ostaszewskich i Aleksandra z Trzcianiec. Siostrę o imieniu Helena. Edward Gniewosz był stryjeczno-ciotecznym bratem innego znanego polityka galicyjskiego, Włodzimierza Gniewosza oraz dalszym kuzynem pisarza i powstańca Jana Nepomucena Gniewosza. Jego żoną została Maria Ressig.

Zmarł w maju 1906 w Wiedniu[12][13]. Został pochowany na cmentarzu Heiligenstädter w Wiedniu.

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Skorowidz wszystkich miejscowości położonych w królestwie Galicyi i Lodomeryi jakoteż w wielkim księstwie Krakowskiem i księstwie Bukowińskiem, pod względem politycznej i sądowej organizacyi kraju wraz z dokładnem oznaczeniem parafii, poczt i właścicieli tabularnych, ułożony porządkiem abecadłowym. Lwów: Karol Wild, 1855, s. 146.
  2. Kronika. „Gazeta Lwowska”, s. 577, Nr 144 z 28 czerwca 1865. 
  3. a b c Jan Stapiński (oprac. Janusz Albin, Józef Ryszard Szaflik): Listy Jana Stapińskiego z lat 1895–1928. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1977, s. 68.
  4. Kronika. Bankiet pożegnalny. „Gazeta Lwowska”, s. 3, Nr 194 z 25 sierpnia 1876. 
  5. Wybory do Rady Państwa z kuryi gmin wiejskich. „Gazeta Przemyska”, s. 2, Nr 19 z 5 marca 1891. 
  6. Alojzy Zielecki, Struktury organizacyjne miasta, W epoce autonomii galicyjskiej, w: Sanok. Dzieje miasta, Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, Kraków 1995, s. 357-358.
  7. Kronika. „Gazeta Sanocka”, s. 3, Nr 101 z 7 marca 1897. 
  8. Część nieurzędowa. Ogólne zgromadzenie delegatów galic. Towarzystwa kredytowego. „Gazeta Lwowska”, s. 1, Nr 145 z 25 czerwca 1868. 
  9. Jerzy Sewer Dunin-Borkowski: Polacy dygnitarzami austryackimi. I. Podkomorzowie i paziowie (1750-1890). Lwów: 1890, s. 19.
  10. Edward Zając: Obywatele Honorowi Królewskiego Wolnego Miasta Sanoka. Sanok: Miejska Biblioteka Publiczna im. Grzegorza z Sanoka w Sanoku, 2002, s. 33. ISBN 83-909787-8-4.
  11. Zygmunt Gniewosz. sejm-wielki.pl. [dostęp 2015-08-16].
  12. Kronika. „Gazeta Sanocka”, s. 3, Nr 125 z 27 maja 1906. 
  13. Kronika. Zgon ś. p. Edwarda Gniewosza. „Gazeta Lwowska”, s. 3, Nr 121 z 27 maja 1906. 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]