Efekt McGurka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Efekt McGurka – iluzja, ujawniająca rolę interakcji wzroku i słuchu w audiowizualnej percepcji mowy[1]. Do zrozumienia ludzkiej mowy wykorzystywana jest zarówno informacja wzrokowa, jak i słuchowa, a kiedy informacje płynące z tych źródeł są sprzeczne, to mózg integruje je, generując błąd[1].

Opis[edytuj | edytuj kod]

Zjawisko to zostało opisane w 1976 roku w czasopiśmie „Nature” przez Harry'ego McGurka i Johna MacDonalda w artykule Hearing lips and seeing voices („Słysząc usta i widząc głos”)[2], ponieważ to, co dana osoba słyszy, w dużej mierze zależy również od tego, co widzi. Jeżeli osoba na filmie rusza ustami, tak jakby mówiła sylabę [ga], a podłożony głos powtarza sylabę [ba], osoby dorosłe słyszą sylabę [da]. W sytuacji odwrotnego podłożenia dźwięku do filmu większość osób dorosłych słyszy [bagba] lub [gaba]. Jeżeli osoby badane słuchają samego dźwięku (bez obrazu) lub kiedy oglądają niezmodyfikowany film, to ten efekt nie występuje – nie pojawiają się błędy[2].

Perspektywa neurobiologiczna[edytuj | edytuj kod]

Potocznie uznaje się, że mowa wynika z przetwarzania bodźców słuchowych, ale mózg wykorzystuje informacje pochodzące ze wszystkich zmysłów, przetwarzając je automatycznie na poziomie niedostępnym dla świadomości. Odbiorcy mowy są „informacyjnymi wszystkożercami”, a efekt McGurka jest dowodem na to, jak ważna jest rola integracji bodźców płynących z różnych zmysłów[2].

Obie półkule mózgu biorą udział w wywoływaniu tej iluzji, współpracując, by była możliwa integracja bodźców płynących z różnych zmysłów. U osób po kalozotomii efekt McGurka również występuje, ale jest znaczenie słabszy[3].

Efekt McGurka jest niezwykle silną iluzją – ulegają jej nawet osoby, które wiedzą o jej działaniu, w tym osoby badające to zjawisko od ponad 20 lat[4]. Efekt ten jest słabszy u osób z dysleksją[5], zaburzeniami ze spektrum autyzmu[6], chorobą Alzheimera[7] i osób z zaburzeniami językowymi[8]. Bardzo doświadczeni muzycy nie są podatni na działanie tego efektu[9].

Perspektywa rozwojowa[edytuj | edytuj kod]

Niemowlęta już od pierwszych miesięcy życia wykorzystują wizualne wskazówki jako pomoc podczas przetwarzania mowy audiowizualnej[10]. Pomiędzy 6. i 12. miesiącem życia następuje proces ułatwiania przetwarzania fonemów języka ojczystego przy równoczesnym spadku poziomu przetwarzania fonemów niewystępujących w języku ojczystym[10].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Michael O'Shea, The Brain - A very Short Introduction, 5 grudnia 2005.
  2. a b c H. McGurk, J. MacDonald, Hearing lips and seeing voices, „Nature”, 264 (5588), 1976, s. 746–748, ISSN 0028-0836, PMID1012311 [dostęp 2017-06-27].
  3. K. Baynes, M. G. Funnell, C. A. Fowler, Hemispheric contributions to the integration of visual and auditory information in speech perception, „Perception & Psychophysics”, 55 (6), 1994, s. 633–641, DOI10.3758/bf03211678, ISSN 0031-5117 [dostęp 2017-06-27] (ang.).
  4. C. Colin, M. Radeau, P. Deltenre, Top-down and bottom-up modulation of audiovisual integration in speech, „European Journal of Cognitive Psychology”, 17 (4), 2005, s. 541–560, DOI10.1080/09541440440000168, ISSN 0954-1446 [dostęp 2017-06-27].
  5. Mireille Bastien-Toniazzo, Aurélie Stroumza, Christian Cavé, Audio-Visual Perception and Integration in Developmental Dyslexia: An Exploratory Study Using the McGurk Effect, „Current psychology letters. Behaviour, brain & cognition” (Vol. 25, Issue 3, 2009), 11 stycznia 2010, ISSN 1379-6100 [dostęp 2017-06-27] (ang.).
  6. Elizabeth A. Mongillo i inni, Audiovisual Processing in Children with and without Autism Spectrum Disorders, „Journal of Autism and Developmental Disorders”, 38 (7), 2008, s. 1349–1358, DOI10.1007/s10803-007-0521-y, ISSN 0162-3257 [dostęp 2017-06-27] (ang.).
  7. X. Delbeuck, F. Collette, M. Van der Linden, Is Alzheimer's disease a disconnection syndrome?, „Neuropsychologia”, 45 (14), 2007, s. 3315–3323, DOI10.1016/j.neuropsychologia.2007.05.001 [dostęp 2017-06-27].
  8. Linda W. Norrix, Elena Plante, Rebecca Vance, Auditory–visual speech integration by adults with and without language-learning disabilities, „Journal of Communication Disorders”, 39 (1), 2006, s. 22–36, DOI10.1016/j.jcomdis.2005.05.003 [dostęp 2017-06-27].
  9. Publikacja w otwartym dostępie – możesz ją bezpłatnie przeczytać Alice M. Proverbio i inni, Skilled musicians are not subject to the McGurk effect, „Scientific Reports”, 6 (1), 2016, DOI10.1038/srep30423, ISSN 2045-2322, PMID27453363, PMCIDPMC4958963 [dostęp 2017-06-27] (ang.).
  10. a b Przemysław Tomalski, Developmental Trajectory of Audiovisual Speech Integration in Early Infancy. A Review of Studies Using the McGurk Paradigm, „Psychology of Language and Communication”, 19 (2), 2015, DOI10.1515/plc-2015-0006, ISSN 2083-8506 [dostęp 2017-06-27] (ang.).

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]