Efekt Streisand

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Fotografia wybrzeża, na której widać dom Streisand

Efekt Streisand – rodzaj internetowego zjawiska, w którym na skutek prób cenzurowania lub usuwania pewnych informacji (plików, zdjęć czy nawet całych stron internetowych) dochodzi w krótkim czasie do rozpowszechnienia ich wśród jak najszerszej grupy odbiorców, np. poprzez stosowanie tzw. mirrorów bądź poprzez sieci peer-to-peer.

Rozgłos towarzyszący poszukiwaniu takiej, choćby błahej, informacji wpływa na wrażenie zwiększania się jej „wartości” dla potencjalnych odbiorców, co w efekcie przekłada się na wzrost jej popularności. Przykładem efektu Streisand była sytuacja po publikacji w Internecie w lutym 2009 roku filmu z rozmową Kamila Durczoka, w którym prezenter Faktów używa wulgarnych słów. Telewizja TVN bezskutecznie próbowała zabronić rozpowszechniania nagrania, powołując się na prawa autorskie[1].

Inne znane przykłady[edytuj | edytuj kod]

W 2007 roku użytkownik serwisu Digg odkrył, że wszystkie odtwarzacze HD-DVD z cyfrowym systemem ochrony praw autorskich AACS posiadały system zabezpieczeń, który mógł być złamany przez wprowadzenie ciągu znanego jako 09 F9[2]. Przedstawiciele przemysłu muzycznego próbowali zablokować klucz AACS usuwając artykuł na Digg (gdzie po raz pierwszy został odkryty). Usunięcie artykułu wywołało gorące dyskusje i rozprzestrzeniło informacje o kodzie.

W 2018 Polska wpisała do ustawy o IPN karę więzienia za wypowiedzi przypisujące "Narodowi Polskiemu lub Państwu Polskiemu odpowiedzialność lub współodpowiedzialność za popełnione przez III Rzeszę Niemiecką zbrodnie" w tym Holocaust[3]. Miało to w opinii Ministerstwa Sprawiedliwości pomóc w walce z "kłamliwymi określeniami w rodzaju „polskie obozy koncentracyjne”, „polskie obozy zagłady” czy „polskie obozy śmierci”"[4]. Efektem była fala międzynarodowego oburzenia[5], w której wielokrotnie padły określenia takie jak "polskie obozy śmierci"[6][7], przypisywano też Polakom pomocnictwo w niemieckich zbrodniach[7]. W ten sposób ustawa wzmocnioniła dokładnie ten sposób myślenia, który miała wyeliminować.

Etymologia[edytuj | edytuj kod]

Nazwa tego zjawiska wiąże się ze sprawą z 2003, kiedy Barbra Streisand pozwała o naruszenie prywatności fotografa Kennetha Adelmana za umieszczenie zdjęcia lotniczego jej domu w publicznie wystawionej kolekcji, za co zażądała 50 milionów dolarów odszkodowania[8]. Kolekcję Adelmana stanowiło 12 tysięcy zdjęć wybrzeża Kalifornii, które miały dokumentować jego postępującą erozję.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Durczok klnie – wideo wyciekło z TVN. Burza w sieci (pol.). gazeta.pl, 14 lutego 2009. [dostęp 28 listopada 2009].
  2. 09 F9 11 02 9D 74 E3 5B D8 41 56 C5 63 56 88 C0, „Know Your Meme” [dostęp 2016-12-31].
  3. Wyimaginowane strachy i iluzoryczna skuteczność, „dziennik.pl”, 30 stycznia 2018 [dostęp 2018-02-21].
  4. Odpowiedź na zapytanie nr 3971 w sprawie słów Rzecznika Praw Obywatelskich Adama Bodnara wygłoszonych na antenie TVP iż: "Musimy pamiętać, że wiele narodów współuczestniczyło w realizowaniu Holokaustu. W tym także naród polski", 29 września 2017 [dostęp 2018-02-21].
  5. Polska vs reszta świata, „oko.press”, 1 lutego 2018 [dostęp 2018-02-21].
  6. ‘Polish death camps’, „Washington Post”, 31 stycznia 2018 [dostęp 2018-02-21].
  7. a b Poland: Holocaust happened but Auschwitz is not Polish, „Al Jazeera”, 28 stycznia 2018 [dostęp 2018-02-21].
  8. The Streisand Effect (ang.). 5 listopada 2007.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]