Efekt Wolffa-Chaikoffa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Efekt Wolffa-Chaikoffa – fizjologiczne zjawisko chwilowego zaprzestania wychwytu jodu przez tarczycę, wskutek wprowadzenia do organizmu wysokich dawek egzogennego jodu, co skutkuje zahamowaniem produkcji oraz uwalniania hormonów tarczycowych.

Efekt został opisany w 1948 przez Jana Wolffa i Israela L. Chaikoffa. Pierwotnie został opisany u szczurów, którym podawano dootrzewnowo jod i następnie interpolowany na ludzi[1].

Efekt zablokowania produkcji oraz uwalniania hormonów tarczycy wynika z zablokowania syntezy nadtlenku wodoru, który jest niezbędny do uwalniania jodków, poprzez wysokie stężenie jodu[2] oraz poprzez obniżenie ekspresji symportera sodowo-jodowego (białko NIS)[3]. Efekt ten ma charakter przejściowy i po adaptacji tarczycy do wysokiego poziomu jodu, powraca nieomal prawidłowa produkcja hormonów tarczycy. Zjawisko to nosi nazwę ucieczki z ostrego efektu Wolffa-Chaikoffa[3].

Uważa się, że zastosowanie jodu w dawce 1 mg/kg masy ciała wywołuje ten efekt, który następnie utrzymuje się przez około 10 dni.[potrzebne źródło] Było to podstawą podawania płynu Lugola po katastrofie elektrowni jądrowej w Czarnobylu w 1986[4].

Nieorganiczny jod powoduje zahamowanie syntezy i uwalniania hormonów tarczycy[3][2]. Efekt ten występuje u pacjentów z autoimmunologicznym zapaleniem tarczycy i wrodzoną niedoczynnością tarczycy. W przypadkach niemego klinicznie przebiegu choroby Gravesa-Basedowa lub wola wieloguzkowego podanie jodu może spowodować nadczynność tarczycy w mechanizmie Jod–Basedow[2].

W medycynie efekt ten wykorzystywany jest w leczeniu przełomu tarczycowego w przebiegu skrajnie ciężkiej nadczynności tarczycy [2]. Efekt ten jest jednym z mechanizmów niedoczynności tarczycy w przypadku leków zawierających jod, takich jak amiodaron[5].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Guy E. Abraham. The Wolff-Chaikoff effect of increasing iodide intake on the thyroid - Letters to the Editor. „Townsend Letter for Doctors and Patients”, 2003. 
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Katarzyna Łącka, Adam Czyżyk. Leczenie nadczynności tarczycy. „Farmacja Współczesna”. 1, s. 68-70, 2008. 
  3. 3,0 3,1 3,2 Małgorzata Wolny, Anhelli Syrenicz. Symporter sodowo-jodowy w fizjologii i w stanach chorobowych – aktualny stan wiedzy.. „Endokrynologia Polska”. 58 (6), s. 512-521, 2004. ISSN 0423-104X. 
  4. Zbigniew Jaworowski: Awaria EJ w Czernobylu. Reakcje w Polsce. [dostęp 2014-10-05].
  5. Katarzyna Siuda, Zofia Kolesińska. Amiodaron a funkcja tarczycy. „Kardiologia Polska”. 5 (69), s. 493-498, 2011. 

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.