Efekt bouba-kiki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Booba and Kiki shapes
„kiki” – z lewej; „bouba” – z prawej

Efekt bouba-kiki – przykład niearbitralnego asocjowania dźwięków mowy z wizualnym kształtem obiektów[1]. Efekt ten wykazano po raz pierwszy w drodze eksperymentów psychologicznych przeprowadzonych przez niemieckiego badacza Wolfganga Köhlera[2]. Przebywając na Teneryfie, Köhler zaprezentował uczestnikom eksperymentu obiekty podobne do tych przedstawionych po prawej stronie i zapytał ich, który kształt to „takete”, a który to „baluba” („maluma” w wersji z 1947 r.). Chociaż nie zostało to wyraźnie stwierdzone, Köhler sugeruje, że istniała zdecydowana tendencja do asocjowania postrzępionego kształtu z wyrazem „takete”, a zaokrąglonego kształtu ze słowem „baluba”[2].

W 2001 r. Vilayanur S. Ramachandran i Edward Hubbard powtórzyli eksperyment Köhlera; posłużyli się jednak wyrazami „kiki” i „bouba”. Poprosili oni studentów amerykańskich uczelni oraz użytkowników języka tamilskiego (Indie) o określenie, który z przedstawionych kształtów to „bouba”, a który to „kiki”. W obu grupach od 95% do 98% uczestników określiło okrągły obiekt jako „bouba”, a postrzępiony jako „kiki”, co sugeruje, że ludzki mózg w pewien konsekwentny sposób przypisuje kształtom i dźwiękom abstrakcyjne znaczenia[3]. Efekt kiki/bouba jest potencjalnie istotny w kontekście ewolucji języka, ponieważ sugeruje, że nazewnictwo obiektów nie jest całkowicie arbitralne, konwencjonalne[3][4]. Zjawisko to może stymulować rozwój początkowego zasobu słownego języka[1].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b V.S. Ramachandran, Mozek a jeho tajemství: aneb Pátrání neurologů po tom, co nás činí lidmi, dybbuk, 2013, s. 212, ISBN 978-80-7438-080-8 (cz.).
  2. a b Wolfgang Köhler: Gestalt Psychology. Wyd. 2. Nowy Jork: Liveright, 1947, s. 224. (ang.)
  3. a b V.S. Ramachandran, E.M. Hubbard. Synaesthesia: A window into perception, thought and language. „Journal of Consciousness Studies”. 8 (12), s. 3–34, 2001 (ang.). 
  4. Zvuky slov a jejich významy jsou propojené, dokázali jazykovědci. Mění to pohled na vývoj řeči, ČT24, 18 września 2016 [dostęp 2020-01-24] (cz.).