Efekt utopionych kosztów

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Efekt utopionych kosztów – zjawisko polegające na tym, że ludzie maja skłonność do trzymania się wcześniej podjętych decyzji nawet w sytuacji, gdy okazały się one niekorzystne, jeśli tylko były związane z poniesieniem dużych kosztów lub ze znacznym wysiłkiem. Zachowanie to jest sprzeczne z teorią ekonomii, która mówi, że tylko teraźniejsze oraz przyszłe zyski i koszty powinny mieć wpływ na podejmowanie decyzji. Koszty poniesione wcześniej nie powinny mieć znaczenia. Takie zachowanie tłumaczy teoria perspektywy. Człowiek wykazuje awersje do strat, więc stara się ich uniknąć.

Główne hipotezy[edytuj]

Badania prowadzone przez Thalera doprowadziły do postawienia następujących hipotez dotyczących efektu utopionych kosztów:

  • Im wyższy jest poziom poniesionych wcześniej kosztów, tym więcej wysiłku i czasu poświęca się na „ratowanie” projektu.
  • Za mniej bolesne uznaje się zawieszenie projektu niż rezygnacja z niego.
  • Wraz z upływem czasu projekt jest w końcu uznawany za zamortyzowany w pełni i anulowany, niezależnie od wysokości poniesionych kosztów.

Efekt utopionych kosztów a rynki finansowe[edytuj]

Na rynkach finansowych efekt utopionych kosztów w największym stopniu dotyka aktywnych inwestorów o krótkim horyzoncie czasowym. W przypadku gdy poniosą straty są oni często gotowi podejmować większe ryzyko, aby je jak najszybciej „odrobić”. W 2001 roku dwaj profesorowie z Uniwersytetu w Michigan Coval i Shumway[1] przeprowadzili badania zachowań market-makerów na rynku kontraktów futures Chicago Board of Trade. Zaobserwowali występowanie zjawiska, które nazwali „efektem popołudniowym”. Inwestorzy którzy w początkowej fazie sesji ponieśli straty byli gotowi ponosić większe ryzyko w drugiej części dnia. Efektem utopionych kosztów można także wytłumaczyć stosowanie przez inwestorów strategii zwanej „uśrednianiem”. Polega ona na dokupywaniu akcji, których kurs spada, co pozwala na obniżenie średniej ceny zakupu. Strategia ta bywa czasem skuteczna, ale znacząco podnosi ryzyko portfela, gdyż poprzez zwiększenie wielkości pozycji może doprowadzić do zwielokrotnienia strat.

Przypisy

  1. Joshua D. Coval, Tyler Shumway: Do Behavioral Biases Affect Prices? Working paper. University of Michigan 2001.

Bibliografia[edytuj]

  1. Anna Cieślak: Behawioralna ekonomia finansowa – modyfikacja paradygmatów funkcjonujących w nowoczesnej teorii finansów. NBP, Warszawa 2000