Ekonomia ekologiczna

Ekonomia ekologiczna – interdyscyplinarna dziedzina ekonomii analizująca współzależności między ekosystemami, a gospodarką i społeczeństwem. Ekonomia ekologiczna stoi w opozycji do ekonomii środowiska i zasobów naturalnych opierającej się na paradygmacie ekonomizacji środowiska.

Ekonomiści ekologiczni krytykują podejście traktujące finansowe koszty zmian klimatu jako fundament analiz ekonomicznych. Zamiast tego proponują skupienie się na nieliniowych ryzykach zmian klimatu (np. punkty krytyczne w systemie klimatycznym)^[1], wyczerpaniu nieodnawialnych zasobów naturalnych i usług ekosystemu^[2] oraz uznanie skrajnych ryzyk politycznych, jak wzrost konfliktów zbrojnych.

Charakterystyka

Ekonomia ekologiczna jako wielodyscyplinarna dziedzina nauki czerpie m.in. z takich dziedzin jak ekonomia, ekologia, urbanistyka, demografia, planowanie przestrzenne, antropologia, socjologia.

Podstawowymi kategoriami ekonomii ekologicznej są:

kapitał naturalny (przyrodniczy)
sprawiedliwość wewnątrzpokoleniowa, międzypokoleniowa i międzygatunkowa
zrównoważony rozwój (samopodtrzymywanie się, ang. sustainability)
efekty zewnętrzne
energia

Ekonomia ekologiczna wyrosła na gruncie krytyki ekonomii neoklasycznej.

Zakres badań

Według Międzynarodowego Stowarzyszenia Ekologicznej Ekonomii (ISEE]), następujące zagadnienia są centralnymi obiektami badań ekonomii ekologicznej^[3]:

Modelowanie: Jak lepiej połączyć modele ekonomiczne i ekologiczne, aby móc adekwatnie badać i zarządzać lokalną bioróżnorodnością, ekosystemami oceanicznymi, usługami klimatycznymi ziemskiej atmosfery itp.?
Sprawiedliwość: Jaki jest związek między sprawiedliwością międzyludzką, międzypokoleniową oraz na poziomie narodów a zrównoważonym rozwojem?
Wskaźniki: Czy można sterować procesem rozwoju społeczno-ekonomicznego przez uzupełnienie istniejących wskaźników (PKB) wskaźnikami biofizycznymi, takimi jak ślad ekologiczny, oraz społecznymi, takimi jak edukacja kobiet?
Granice: Które cechy systemów ekologicznych i społecznych działają jako granice rozwoju i w jakim stopniu kapitał uprzedmiotowiony może zastąpić kapitał naturalny?
Handel i rozwój: Jak dotychczasowa polityka rozwojowa celująca w ułatwienie przepływu kapitału wpływa na możliwości kontroli zasobów naturalnych, zdolność narodów do zarządzania systemami naturalnymi, oraz na dystrybucję dobrobytu?
Wycena: W jakim stopniu można wyceniać usługi ekosystemowe znajdujące się poza rynkami i jak można wspierać dyskurs społeczny na temat ekologicznych i społecznych wartości znacznie wzbogacających miary czysto ekonomiczne.
Instrumenty polityczne: Jak systemy handlu ekologicznymi certyfikatami mogą być efektywnie połączone z ekologiczną reformą systemu podatkowego i wprowadzone w życie?

Główne propozycje

Ekonomiści ekologiczni proponują przeważająco egalitarne rozwiązania polityczne. Według przeglądu badań w ramach nurtu, najpopularniejsze propozycje polityczne to na przykład: gwarantowany dochód podstawowy, redukcja długości pracy, gwarancja zatrudnienia, dochód maksymalny, kooperatywizm, spadające limity zużycia zasobów, drastyczne zmniejszenie zużycia paliw kopalnych i dewzrost^[4].

Zobacz też

Przypisy

↑ SteveS. Keen SteveS., The appallingly bad neoclassical economics of climate change, „Globalizations”, 18 (7), 2021, s. 1149–1177, DOI: 10.1080/14747731.2020.1807856, ISSN 1474-7731 [dostęp 2025-09-05] .
↑ EricE. Neumayer EricE., A missed opportunity: The Stern Review on climate change fails to tackle the issue of non-substitutable loss of natural capital, „Global Environmental Change”, 17 (3), 2007, s. 297–301, DOI: 10.1016/j.gloenvcha.2007.04.001, ISSN 0959-3780 [dostęp 2025-09-05] .
↑ Research Focus - ISEE. [dostęp 2012-11-22]. (ang.).
↑ NickN. Fitzpatrick NickN., TimothéeT. Parrique TimothéeT., InêsI. Cosme InêsI., Exploring degrowth policy proposals: A systematic mapping with thematic synthesis, „Journal of Cleaner Production”, 365, 2022, s. 132764, DOI: 10.1016/j.jclepro.2022.132764, ISSN 0959-6526 [dostęp 2025-09-05] .

Linki zewnętrzne

Europejskie Stowarzyszenie Ekonomistów Środowiska i Zasobów Naturalnych. home.agh.edu.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2005-12-17)].
Instytut Ekonomii Środowiska
Katedra Ekonomii Ekologicznej Akademii Ekonomicznej we Wrocławiu
Międzynarodowe Towarzystwo Ekonomii Ekologicznej
Warszawski Ośrodek Ekonomii Ekologicznej
Zielony Instytut

[1] SteveS. Keen SteveS., The appallingly bad neoclassical economics of climate change, „Globalizations”, 18 (7), 2021, s. 1149–1177, DOI: 10.1080/14747731.2020.1807856, ISSN 1474-7731 [dostęp 2025-09-05] .

[2] EricE. Neumayer EricE., A missed opportunity: The Stern Review on climate change fails to tackle the issue of non-substitutable loss of natural capital, „Global Environmental Change”, 17 (3), 2007, s. 297–301, DOI: 10.1016/j.gloenvcha.2007.04.001, ISSN 0959-3780 [dostęp 2025-09-05] .

[3] Research Focus - ISEE. [dostęp 2012-11-22]. (ang.).

[4] NickN. Fitzpatrick NickN., TimothéeT. Parrique TimothéeT., InêsI. Cosme InêsI., Exploring degrowth policy proposals: A systematic mapping with thematic synthesis, „Journal of Cleaner Production”, 365, 2022, s. 132764, DOI: 10.1016/j.jclepro.2022.132764, ISSN 0959-6526 [dostęp 2025-09-05] .

[1]

[2]

[3]

[4]