Elżbieta Helena Sieniawska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Elżbieta Helena Sieniawska
Ilustracja
Elżbieta Sieniawska jako Minerwa
Herb
Szreniawa bez Krzyża
Rodzina Lubomirscy
Data i miejsce urodzenia 1669/1670
Końskowola
Data i miejsce śmierci 1729
Oleszyce
Ojciec Stanisław Herakliusz Lubomirski
Matka Zofia Opalińska
Mąż

Adam Mikołaj Sieniawski

Dzieci

Zofia Sieniawska

Elżbieta Helena Sieniawska (ur. 1669 lub 1670, zm. 1729) – córka Stanisława Herakliusza Lubomirskiego i Zofii Opalińskiej. Dwórka królowej Marii Kazimiery. Od 1687 roku żona Adama Mikołaja Sieniawskiego - później m. in. wojewody bełskiego i hetmana wielkiego koronnego.

Była kobietą piękną, dobrze wykształconą, a do tego obdarzoną wielkim talentem politycznym. Erazm Otwinowski, jeden z kronikarzy epoki saskiej, pisał o niej: "...dama wielkiego geniuszu, rozumu i obrotu". Z końcem ostatniej dekady XVII w. stała się faktycznym przywódcą stronnictwa profrancuskiego w ówczesnej Rzeczypospolitej, utrzymując stałe kontakty m. in. z królem Ludwikiem XIV i carem Piotrem I. W końcu 1701 r. poznała ukrywającego się przed Austriakami w Warszawie Franciszka Rakoczego, z którym połączyło ją obustronne uczucie. Przez następne dwa lata gościła go w swych włościach, pomagała w nawiązywaniu kontaktów politycznych, a latem 1703 r., gdy ten wyruszył na Węgry wzniecić ostatnie "powstanie kuruców", uzbroiła jego oddziały w pierwszy tysiąc karabinów.[1]

Po zawirowaniach wokół następstwa tronu polskiego i po jego zrzeczeniu się przez Augusta II (1706), działała na rzecz porozumienia między carem Piotrem I i królem Szwecji Karolem XII. 8 sierpnia 1707 roku rozpoczęła obrady Rada Lubelska, ale w związku z rabunkami i innymi nadużyciami wojsk rosyjskich, Sejm zaczął popierać Franciszka II Rakoczego, kandydata Elżbiety Sieniawskiej. W 1711 roku zaprosiła na uroczystości chrzcin swej córki Zofii – Piotra I, Augusta II i Rakoczego. Od królewicza Konstantego Sobieskiego kupiła Olesko i Tarnopol, a w 1720 roku dobra wilanowskie, gdzie owocem jej działalności są boczne skrzydła pałacu. Pałac wilanowski i pałac w Puławach przekazała w spadku swej córce Zofii (wówczas nazywającej się po mężu Dönhoff), która następnie wniosła go w posagu drugiemu mężowi - Augustowi Czartoryskiemu.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Korczyński P.: op. cit.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Dariusz Bąkowski-Kois, Zarządcy dóbr Elżbiety Sieniawskiej – studium historii mentalności 1704–1726, Kraków: Towarzystwo Wydawnicze „Historia Iagellonica”, 2005, ISBN 83-88737-97-X, OCLC 69298004.
  • Korczyński Piotr: Grzeszna miłość Franciszka II Rakoczego i Elżbiety Sieniawskiej, w: "Mówią wieki" nr 9 (692), wrzesień 2017, s. 30-33;
  • Link-Lenczowski Andrzej K. i Popiołek Bożena: Sieniawska Elżbieta Helena z Lubomirskich (1669–1729) [w:] Polski Słownik Biograficzny, Kraków: Zakład Narodowy Imienia Ossolińskich, Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk 1996, t. XXXVII/1, zeszyt 152, s. 90-96.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]