Elżbieta Woodville

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Elżbieta Wydeville
Ilustracja
Wizerunek herbu
królowa Anglii
Okres od 1465
do 1483
Jako żona Edwarda IV
Koronacja 1465
Poprzedniczka Małgorzata Andegaweńska
Następczyni Anna Neville
Dane biograficzne
Dynastia Yorkowie
Data urodzenia ok. 1437
Data śmierci 7 lub 8 czerwca 1492
Ojciec Richard Woodville (1. hrabia Rivers)
Matka Jakobina Luksemburska
Mąż John Grey
Mąż Edward IV
Dzieci Tomasz Grey,
Ryszard Grey,
Elżbieta York,
Maria,
Cecylia,
Edward V,
Ryszard,
Anna,
Jerzy,
Katarzyna,
Brygida
Odznaczenia
Order Podwiązki (Wielka Brytania)

Elżbieta Woodville, (de) Wydeville, Wydville (ur. ok. 1437, zm. 7/8 czerwca 1492) – królowa Anglii w latach 1464-1483 r. jako żona Edwarda IV.

Pochodzenie[edytuj | edytuj kod]

Elżbieta urodziła się około 1437 roku w Grafton Regis (Northamptonshire) jako pierwsze z czternaściorga dzieci Ryszarda Woodville'a i Jakobiny Luksemburskiej. Jej matka była wdową po Janie księciu Bedford, bracie króla Anglii Henryka V oraz daleką krewną cesarza Zygmunta Luksemburczyka (ich wspólnym przodkiem był hrabia Luksemburga Henryk V).

Małżeństwo jej rodziców zostało zawarte prawdopodobnie w 1436 r. i wywołało skandal ze względu na to, że Ryszard Woodville był niżej urodzony od żony, w dodatku był giermkiem jej zmarłego męża.

Dzięki bliskim kontaktom jej matki z królową Anglii Małgorzatą Andegaweńską w 1448 r. Ryszard Woodville otrzymał tytuł barona Rivers i od tego czasu rodzina Elżbiety zaczęła brać czynny udział w życiu angielskiej arystokracji[1].

Pierwsze małżeństwo[edytuj | edytuj kod]

Około 1452 r. poślubiła Johna Greya, barona Ferrers of Groby i zamieszkała w posiadłości swoich teściów w Groby w hrabstwie Leicestershire[1]. Urodziła dwóch synów: Tomasza, który był pradziadem 9-dniowej królowej Jane Grey oraz Ryszarda, który został stracony w 1483 r. z rozkazu króla Ryszarda III.

John Grey zginął w lutym 1461 r. w drugiej bitwie pod Saint Albans walcząc po stronie Lancasterów. Królem Anglii został Edward IV. Elżbieta wkrótce po owdowieniu popadła w konflikt z teściową o spadek po swoim mężu, który należał się jej synom a który baronowa Ferres chciała zatrzymać dla siebie[1]. Elżbieta prawdopodobnie wróciła do rodzinnej posiadłości, jednak kontynuując walkę o spadek zwróciła się z pomocą do doradcy króla, Williama Hastingsa[1].

Związek z Edwardem IV[edytuj | edytuj kod]

Nie wiadomo jak i gdzie król Edward IV poznał Elżbietę[1]. Ślub odbył się w sekrecie 1 maja 1464 r. w domu rodzinnym Elżbiety w Northamptonshire. Jej matka, Jakobina, była jedynym członkiem rodziny obecnym podczas tej uroczystości[1]. Edward IV poinformował swoich doradców o zawartym małżeństwie kilka miesięcy później[1]. Ślub monarchy ze starszą od niego wdową, której mąż walczył w armii wrogiej dynastii, w dodatku niepochodzącą z królewskiej rodziny wywołał skandal, zwłaszcza że po raz pierwszy w historii Anglii król popełnił mezalians. Edward biorąc ślub z Elżbietą zniszczył też plany doradcy księcia Richarda Neville’a, hrabiego Warwick (zwanego Twórcą Królów), który szukał królowi żony wśród królewien francuskich. Gdy wieść o ślubie dotarła do niego, Warwick przeszedł na stronę przeciwników króla.

Koronacja Elżbiety odbyła się w maju 1465 r.

Edward z czasem zaczął faworyzować rodzinę żony, a ona wykorzystywała to i m.in. aranżowała korzystne małżeństwa swojemu licznemu rodzeństwu. Jej siostry powychodziły za mąż za arystokratów. Największe oburzenie wywołał ślub jej brata Jana z trzykrotną wdową, ponad 60-letnią Katarzyną Neville, wdową po księciu Norfolk oraz małżeństwo najmłodszej siostry, Katarzyny, z Henrykiem Staffordem, księciem Buckingham[1]. Ryszard Woodville został wielkim lordem skarbnikiem i hrabią, najstarszy brat królowej Antoni otrzymał tytuł lorda wyspy Wight a Leon rozwijał karierę duchową[1].

Królowa była skonfliktowana ze swoimi szwagrami, zwłaszcza z Jerzym księciem Clarence. Ich stosunki pogorszyły się jeszcze bardziej, gdy Edward IV prawdopodobnie pod wpływem Elżbiety odmówił bratu wydania zgody na jego ślub z Marią Burgundzką, do którego w efekcie nigdy nie doszło[1]. Nie miała również dobrych kontaktów z matką króla, Cecylią Neville[1].

Na wychowawcę następcy tronu, Edwarda V, Elżbieta wybrała swego ukochanego brata Antoniego[1]. Edward IV w 1475 r. podczas wyruszenia na podbój Francji wyznaczył żonę na głównego wykonawcę testamentu w razie jego ewentualnej śmierci[1].

Podczas małżeństwa z Edwardem IV Elżbieta urodziła 9 dzieci:

Titulus Regius[edytuj | edytuj kod]

Niespodziewanie 25 czerwca 1483 roku Elżbieta została wdową i królową matką. Jednak jej małżeństwo zostało uznane przez parlament za nieważne aktem Titulus Regius, gdyż Edward obiecał wcześniej ożenić się z lady Eleonorą Butler (obietnica ta była wiążąca, stąd uznano, że Edward żył w bigamii). Informację potwierdziły zeznania księdza, który podobno udzielił ślubu Edwardowi i Eleonorze (prawdopodobnie był to Robert Stillington, biskup Bath i Wells). Na tej podstawie wszystkie dzieci Edwarda i Elżbiety zostały uznane za nieślubne (w tym najstarszy syn – Edward V). Szwagier Elżbiety – Ryszard III – koronował się na króla.

Elżbieta straciła tytuł królowej matki i znana była odtąd jako lady Elizabeth Grey. Ona i jej dzieci żyły w ciągłym strachu o swoje życie, bały się zemsty dworzan zazdrosnych o byłe wpływy klanu Woodville.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g h i j k l m Phillipa Gregory, Kobiety wojny dwóch róż, 2011, s. 137-142.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Philippa Gregory: Kobiety Wojny Dwóch Róż: Księżna, Królowa i Królowa Matka. Poznań: Książnica, 2013, s. 304. ISBN 978-83-245-8088-0.
  • Dan Jones: Plantageneci. Waleczni królowie, twórcy Anglii. Kraków: Astra, 2014, s. 576. ISBN 978-83-89981-69-6.
  • Thomas Penn: Henryk VII. Świt Anglii Tudorów. Kraków: Astra, 2014, s. 462. ISBN 978-83-89981-74-2.
  • Alison Weir: Lancasterowie i Yorkowie. Wojna Dwóch Róż. Kraków: Astra, 2013, s. 528. ISBN 978-83-89981-65-3.