Elżbieta z Branickich Sapieżyna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Elżbieta z Branickich Sapieżyna
Ilustracja
Herb
Korczak
Rodzina Braniccy herbu Korczak
Data urodzenia 1734
Data i miejsce śmierci 3 września1800
Kodeń
Ojciec Piotr Branicki
Matka Melania Szembek
Mąż

Jan Józef Kalasanty Sapieha
Jan Sapieha

Dzieci

Kazimierz Nestor Sapieha

Elżbieta z Branickich Sapieżyna (ur. 1734 – zm. 3 września 1800 w Kodniu) – wojewodzicowa mścisławska, polityk, przyjaciółka Stanisława Augusta Poniatowskiego.

Była siostrą Franciszka Ksawerego Branickiego.

W 1753 poślubiła Jana Józefa Sapiehę z linii różańskiej, syna Piotra Pawła, z którym rozwiodła się w 1755. Następnie wyszła za mąż za Jana Sapiehę z linii kodeńskiej, syna Ignacego, który umarł w roku 1757, nie chcąc podobno widzieć jej przed śmiercią. Po drugim mężu został jej tytuł wojewodzicowej mścisławskiej.

W 1761 pożyczyła Stanisławowi Augustowi Poniatowskiemu, podówczas stolnikowi litewskiemu, 300 tys. złotych. Ich romans zaczął się jeszcze podczas bezkrólewia 1763, a jej rywalką była podówczas inna Sapieżyna, Magdalena z Lubomirskich. W przeciwieństwie do Magdaleny Elżbieta nie była pozbawiona ambicji politycznych, próbując skłócić go z Familią. Uczestniczyła w przygotowaniach sejmików i sejmów, bywała częstym i aktywnym gościem na sejmach i trybunałach.

Jej związek z królem zaczął słabnąć w latach 70., szczególnie kiedy Franciszek Ksawery Branicki po otrzymaniu stanowiska Hetmana wielkiego koronnego przeszedł w 1774 r. do opozycji. Po opuszczeniu dworu otrzymywała miesięczną pensję od króla w wysokości 200 dukatów jeszcze do 1776. Na skutek popierania brata w opozycji do króla i ambasadora rosyjskiego Stackelberga w jej majątku w Kodniu ulokowano wojska rosyjskie. W latach 1776-1780 zajmowała się sprawami majątkowo-spadkowymi. W 1782 sprzeciwiła się usunięciu z biskupstwa krakowskiego Kajetana Sołtyka. W czasie trwania Sejmu Czteroletniego pozostała w opozycji razem z hetmanami i Szczęsnym Potockim, jednak w maju 1792 poparła Konstytucję. Wycofała się z życia politycznego w 1793.

Zmarła w Kodniu 3 września 1800.

Z drugiego małżeństwa miała syna Kazimierza Nestora, którego karierę polityczną cały czas kontrolowała, używając wszystkich swoich wpływów.

W młodości "raczej hoża i dowcipna niż piękna, bezceremonialna i rubaszna, hałaśliwa" (Vautrin).