Eleanor Roosevelt

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Anna Eleanor Roosevelt
Ilustracja
Eleanor Roosevelt w 1943 roku
Data i miejsce urodzenia 11 października 1884
Nowy Jork
Data i miejsce śmierci 7 listopada 1962
Nowy Jork
Pierwsza dama Stanów Zjednoczonych
Okres od 4 marca 1933
do 12 kwietnia 1945
Poprzedniczka Lou Hoover
Następczyni Bess Truman
Przewodnicząca Komisji Praw Człowieka ONZ
Okres od 1946
do 1952
Poprzednik brak
Następca Charles Habib Malik
Faksymile
Apel o przekazywanie dotacji na Czerwony Krzyż (1940) (ang.)

Anna Eleanor Roosevelt (ur. 11 października 1884 w Nowym Jorku, zm. 7 listopada 1962 tamże) – amerykańska działaczka na rzecz praw człowieka, dyplomatka i publicystka. Była żoną 32. prezydenta USA Franklina Delano Roosevelta, pierwsza dama.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Anna Eleanor Roosevelt urodziła się 11 października 1884 roku w Nowym Jorku, jako córka Elliota Roosevelta i jego żony Anny Hall[1]. Matka Eleanor zmarła w 1892 roku na dyfteryt[2]. Ojciec (brat Theodore’a Roosevelta) był alkoholikiem i zmarł w 1894 roku[2]. Osieroconą Eleanor i jej dwoma braćmi zaopiekowała się babcia, Valentine Hall[2]. Wówczas przyszła pierwsza dama zaczęła uczęszczać na lekcje tańca, muzyki, jazdy konnej i literatury[2]. W 1899 roku została wysłana do Londynu, gdzie uczyła się w szkole Allenswood[3]. Tam ukształtowały się jej późniejsze poglądy polityczne i religijne[3]. Po trzech latach powróciła do Nowego Jorku[3].

Na jednym ze spotkań rodzinnych, poznała swojego dalekiego krewnego, Franklina Delano Roosevelta, który był nią zainteresowany[3]. W 1903 roku przyszły prezydent oświadczył się jej[3]. Matka Roosevelta stanowczo sprzeciwiała się temu związkowi, więc natychmiast po zaręczynach wyjechała z synem na Karaiby[4]. Natychmiast po powrocie młodzi odnowili znajomość i ustalili datę ślubu[4]. Uroczystość odbyła się 17 marca 1905 roku[4]. Kilka miesięcy później wyjechali w podróż poślubną do Europy[4].

W tym okresie Eleanor nie popierała praw kobiet i była zdumiona, że jej mąż miał odmienne zdanie[5]. W 1910 roku Franklin został senatorem stanu Nowy Jork i Rooseveltowie przenieśli się do Albany[5]. Z czasem wzrosło jej zainteresowanie polityką – brała udział w sesjach Senatu stanowego czy konwencjach Partii Demokratycznej[5]. W 1913 Rooseveltowie zamieszkali w Waszyngtonie[5]. Podczas I wojny światowej, Eleanor działała na rzecz Czerwonego Krzyża, organizowała akcje oszczędzania żywności i szyła odzież dla żołnierzy[5]. Po zakończeniu wojny, uczestniczyła w konferencji paryskiej, następnie działała na rzecz weteranów wojennych[6]. Wzmogła się wówczas także jej działalność na rzecz praw kobiet; w 1919 roku wzięła m.in. udział w Międzynarodowym Kongresie Robotnic, mającym zachęcić kobiety do pracy w przemyśle[6]. Działała także na rzeczy aktywizacji wyborczej kobiet[7].

Gdy w 1921 roku jej mąż zachorował na chorobę Heinego-Medina, Eleanor nalegała by nie rezygnował z kariery politycznej i zdobywała poparcie dla niego poprzez wygłaszanie przemówień i zapraszanie polityków[7]. W latach 20. otworzyła fabrykę mebli, w której zatrudniała osoby z obszarów wiejskich, a także została wicedyrektorką szkoły Todhunter School[8]. W 1928 roku ponownie przeprowadziła się do Albany, gdzie jej mąż objął funkcję gubernatora stanu Nowy Jork[8].

Po zwycięskich wyborach prezydenckich w 1932 roku, Rooseveltowie wprowadzili się do Białego Domu[8]. Nowa pierwsza dama często wizytowała zakłady pracy, sierocińce i slumsy, przez co była ostro atakowana przez skrajnych konserwatystów, rasistów i tradycjonalistów[9]. Bardzo aktywnie popierała także przestrzegania praw Afroamerykanów[9]. Jako pierwsza dama odwiedzała dzielnice zamieszkałe przez czarnoskórych obywateli, sprzeciwiała się podatkowi wyborczemu i popierała ustawę zakazującą linczu[10]. Z powodu tego poparcia Afroamerykanie, standardowo głosujący na Partię Republikańską, zaczęli wspierać demokratów[10]. Gdy konserwatywna organizacja Córy Rewolucji Amerykańskiej odmówiła zaproszenia czarnoskórej śpiewaczki Marian Anderson, pierwsza dama wystąpiła z jej szeregów[11].

Od 1934 roku zaczęła pisać felietony do Woman’s Home Companion, a od 1945 pisała komentarze „My Day”, które potem udostępniano w audycjach radiowych i prasie[12]. Dochody z działalności publicystycznej, w całości przekazywała na cele charytatywne[12]. Ponadto publikowała cykl „If you ask me” w Ladies’ Home Journal a następnie w McCall’s[12].

Ponieważ nie korzystała z ochrony osobistej, nakłaniano ją by nosiła przy sobie broń[11]. Po długich namowach, zgodziła się pójść na strzelnicę FBI, gdzie miała nauczyć się strzelać[11]. Ponieważ jej się to nie udało, obsługi broni palnej nauczył ją ochroniarz prezydenta, Earl Miller[11]. Była także pierwszą pierwszą damą, która regularnie, co tydzień, organizowała konferencje prasowe[13]. Prezydent początkowo sceptycznie odnosił się do tego zwyczaju, jednak został przekonany przez współpracowników, że może być to dla niego korzystne[13].

W 1940 roku Eleanor odradzała mężowi kandydowanie po raz trzeci na prezydenta, jednak wybuch II wojny światowej zmienił jej nastawienie i osobiście pojechała na konwencję do Chicago, by agitować na rzecz prezydenta[14]. Po trzecim z rzędu zwycięstwie Roosevelta, pierwsza dama została zastępcą dyrektora Urzędu Obrony Cywilnej[14]. Jej zadaniem była budowa szpitali, schronów, domów czy ośrodków rekreacyjnych[14]. Z powodu ostrej krytyki konserwatystów, pierwsza dama ustąpiła ze stanowiska, a wkrótce potem urząd rozwiązano[14]. Mimo to, nadal włączała się w akcje na rzecz zniesienia dyskryminacji rasowej i wizytowała bazy wojskowe m.in. na Karaibach i Ameryce Środkowej[14]. Gdy zbliżał się koniec wojny, popierała męża w sprawie ustaleń konferencji jałtańskiej[15].

12 kwietnia 1945 roku zmarł Franklin Delano Roosevelt, przebywając w towarzystwie dawnej konkubiny Lucy Mercer Rutherford[15]. Pierwsza dama dowiedziała się, że Mercer bywała w Białym Domu, na zaproszenie córki Rooseveltów, Anny[16]. Od tego czasu stosunki pomiędzy Eleanor i Anną były napięte[16].

Po śmierci męża, Eleanor jeszcze bardziej włączyła się w działalność społeczną[17]. Z rekomendacji Harry’ego Trumana zasiadała w Organizacji Narodów Zjednoczonych, gdzie została przewodniczącą Komisji Praw Człowieka[17]. Wniosła walny wkład w opracowanie Deklaracji Praw Człowieka[17]. W 1953 ustąpiła z komisji, wobec zwycięstwa prezydenckiego Eisenhowera[17]. Po ośmiu latach powróciła do ONZ, z rekomendacji Johna F. Kennedy’ego[17]. Działała także w NAACP oraz w Americans for Democratic Action[17]. Odbyła też wiele podróży po świecie, wizytując m.in. ZSRR, gdzie rozmawiała z Nikitą Chruszczowem[17].

W ostatnich latach życia zachorowała na białaczkę[18]. Zmarła 7 listopada 1962 roku[18].

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

Eleanor Roosevelt wyszła za mąż za Franklina Delano Roosevelta 17 marca 1905 roku w Nowym Jorku[4]. Mieli jedną córkę: Annę (ur. w 1906) i pięciu synów: Jamesa (ur. w 1907), Franklina (ur. w 1909), Elliotta (ur. w 1910), Franklina Delano (ur. w 1914) i Johna Aspinwalla (ur. w 1916)[5].

W 1918 roku nastąpił kryzys małżeński Rooseveltów, kiedy Eleanor odkryła romans Franklina z sekretarką Lucy Mercer[6]. Małżonkowie rozważali rozwód, jednak odstąpili od tego zamiaru, z uwagi na dobro dzieci[6]. Zdaniem biografów Rooseveltów, nastąpił wówczas rozkład pożycia małżeńskiego[16].

W 1978 roku ujawniona została korespondencja pomiędzy Eleanor Roosevelt a dziennikarką Loreną Hickock[19]. Treść listów wskazuje, że pierwsza dama była osobą biseksualną i łączyły ją intymne kontakty z Hickock[19][20].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. L. Pastusiak: Panie Białego Domu. s. 405.
  2. a b c d L. Pastusiak: Panie Białego Domu. s. 406.
  3. a b c d e L. Pastusiak: Panie Białego Domu. s. 407.
  4. a b c d e L. Pastusiak: Panie Białego Domu. s. 408.
  5. a b c d e f L. Pastusiak: Panie Białego Domu. s. 409.
  6. a b c d L. Pastusiak: Panie Białego Domu. s. 410.
  7. a b L. Pastusiak: Panie Białego Domu. s. 411.
  8. a b c L. Pastusiak: Panie Białego Domu. s. 412.
  9. a b L. Pastusiak: Panie Białego Domu. s. 413.
  10. a b L. Pastusiak: Panie Białego Domu. s. 414.
  11. a b c d L. Pastusiak: Panie Białego Domu. s. 416.
  12. a b c L. Pastusiak: Panie Białego Domu. s. 415.
  13. a b L. Pastusiak: Panie Białego Domu. s. 417.
  14. a b c d e L. Pastusiak: Panie Białego Domu. s. 418.
  15. a b L. Pastusiak: Panie Białego Domu. s. 420.
  16. a b c L. Pastusiak: Panie Białego Domu. s. 421.
  17. a b c d e f g L. Pastusiak: Panie Białego Domu. s. 424.
  18. a b L. Pastusiak: Panie Białego Domu. s. 425.
  19. a b L. Pastusiak: Panie Białego Domu. s. 422.
  20. Lillian Faderman: A History of Lesbian Life in Twentieth-Century America. Penguin Books, 1991, s. 99.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]