Elektrownia krakowska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Stara elektrownia krakowska

Elektrownia krakowska – wybudowana w latach 1904-1905 pod kierunkiem inż. Kazimierza Gayczaka (technologia) i Jana Rzymkowskiego (prace architektoniczno-budowlane)[1]. Znajduje się w Krakowie, na Kazimierzu, przy ul. św. Wawrzyńca 25.

W skład zachowanego do dzisiaj kompleksu budynków wchodziły: hala maszyn, kotłownia oraz budynek administracyjny. W latach 1906-1907 rozbudowano według projektu J. Rzymkowskiego halę maszyn i kotłownię, a w 1908 budynek administracyjny. 1 lipca 1908 elektrownia uzyskała osobowość prawną i została wpisana do rejestru handlowego jako Elektrownia Miejska w Krakowie. Wcześniej pracowała jako wspólne przedsiębiorstwo z Gazownią Miejską[2].

Kolejne rozbudowy związane były z poszerzeniem granic Krakowa (w 1910 przyłączono do Krakowa gminy: Dębniki, Czarna Wieś, Łobzów, Krowodrza, Nowa Wieś, Prądnik Czerwony, Zakrzówek i Zwierzyniec), uruchomieniem elektrycznego oświetlenia ulicznego i wzrostem zapotrzebowania na energię.

W 1914 wybudowano nową halę maszyn, kotłownię oraz nastawnię i rozdzielnię. Po połączeniu Podgórza z Krakowem w 1915 nastąpiło scalenie elektrowni podgórskiej z krakowską. Od 1917 roku również krakowska sieć tramwajowa korzystała z Elektrowni Miejskiej[3][4]. Już przed II wojną światową reflektory do iluminacji zabytków oświetlały w Krakowie m.in. Sukiennice i Wawel[2][5].

W 1936 według projektu Franciszka Mączyńskiego, nadbudowano budynek administracyjny. Budynki elektrowni są przykładem architektury przemysłowej początku XX wieku.

Elektrownia produkowała i odsprzedawała nie tylko energię elektryczną, ale także parę technologiczną. W latach 1950. elektrownia produkowała 45% energii elektrycznej zużywanej w Krakowie (90 tys. MWh). Od lat 1960. zakład obniżał produkcję energii elektrycznej, stając się przede wszystkim elektrociepłownią. W 1976 zaprzestano produkcji energii elektrycznej, a w 1984 również ciepła i pary technologicznej[1].

Elektrownia krakowska jest jednym z obiektów na trasie Krakowskiego Szlaku Techniki.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]