Elektryczna gitara hawajska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Zumsteel.jpg

Elektryczna gitara hawajska, elektryczna gitara stalowa (ang. pedal steel guitar) to odmiana gitary hawajskiej.

Instrument o nazwie Pedal Steel Guitar, którego nazwę spolszczono niezbyt udanie na „gitarę stalową”, to chordofon spokrewniony z gitarą hawajską. Oba instrumenty łączy sposób wydobywania dźwięku tzn. prawa ręka uzbrojona w pazurki szarpie struny skracane trzymanym w lewej ręce wałkiem stalowym zakończonym półkuliście.

Na tym w zasadzie analogie obu instrumentów praktycznie się kończą, gdyż pedal steel guitar , w przeciwieństwie do gitary hawajskiej posiada możliwość częściowego przekształcania podstawowego stroju instrumentu przez podwyższanie lub obniżanie stroju poszczególnych strun lub ich grup, co realizowane jest przez zamontowany w instrumencie mechanizm przestrajający uruchamiany przez grającego pedałami podłogowymi i dźwigniami kolanowymi, poprzez system cięgien i korb.

Instrument jest stosunkowo młody gdyż swój obecny wygląd, oraz znormalizowany system strojenia i przestrajania, posiada dopiero od lat 60. ubiegłego wieku. Pomysł Celestyna Hockbuckera z 1720 roku , udoskonalony przez Sebastiana Erarda w 1810 r, harfowego mechanizmu przestrajającego stał się inspiracją dla mechanika Johna More z Winstead w Connecticut do zbudowania 1939 roku instrumentu będącego pierwowzorem gitary pedal steel. Po wielu latach obfitujących w przedziwne nieraz konstrukcje różnych firm z których wiodącymi były firmy Gibson i Bigsby instrument przybrał obecną formę gitary w układzie poziomym o najczęściej dwóch gryfach różniących się strojem, z których każdy ma po 10 strun. Do każdego z gryfów przyporządkowana jest odrębna grupa pedałów podłogowych zamocowanych na poprzecznym wsporniku pomiędzy przednimi nóżkami instrumentu i dźwigni kolanowych, pozwalających przestrajać ustalony strój.

Jeden z gryfów strojony jest w stroju E9 tzw. Nashwille Tune i charakteryzuje się on charakterystycznym typowym płynnym przejściem z akordu tonicznego poprzez równoległy molowy do subdominantowego. Brzmienie to jest doskonale znane z wielu nagrań muzyki amerykańskiej, nie tylko country ale folkowej a nawet rockowej. Drugi gryf o stroju C6 stosowany w muzyce swingowej i jazzowej ma wspaniałe niskie „tłuste” brzmienie i możliwości budowania doskonale brzmiących akordów dysonansowych używanych w muzyce jazzowej.

Pedal steel guitar jest instrumentem szczególnie popularnym w USA a ok. 200 do 300 gra na poziomie wirtuozerskim utrzymując się z pracy sidemanów lub grając w zespołach popularnych gwiazd muzyki country i nie tylko. Swoje ambicje realizują oni wydając solowe płyty, w niewielkich wytwórniach, prezentując na nich szeroki wachlarz stylów i gatunków od Bacha do free jazzu.

Do wirtuozów tego instrumentu należą Buddy Emmons, Gaweł Kesler, Lloyd Green, Tommy White, Mike Johnson, Paul Franklin, Doug Jernigan, "Sneaky Pete" Kleinow, Ben Keith, Santo & Johnny, Pete Drake,. W Polsce najbardziej znany z gry na gitarze hawajskiej jest Aleksander Nowacki, który używał jej jako podstawowego instrumentu w zespole Homo Homini.[potrzebny przypis]