Elektryczne Koleje Dojazdowe

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Elektryczne Koleje Dojazdowe S.A.[1]
Ilustracja
Pociąg EKD na tle stacji w Pruszkowie, 1930
Forma prawna spółka akcyjna
Data założenia 1922
Data likwidacji 1947
Państwo  Polska
Siedziba Warszawa
Akcjonariusze/
udziałowcy
Siła i Światło
brak współrzędnych
Tory EKD na ul. Szczęśliwickej w Warszawie w 1935 r.
Wagon EKD 17 i autobus EKD nr 3 na ulicach powojennej Warszawy

Elektryczne Koleje Dojazdowe S.A. (skrót EKD) – spółka akcyjna z siedzibą w Warszawie działająca w latach 1922–1947[2].

Kapitał zakładowy spółki wyniósł 500 000 zł, z czego 40% udziałów miała spółka „Siła i Światło”, 25% Bank Związku Spółek Zarobkowych, a pozostała część akcji należała do drobnych akcjonariuszy[3].

12 listopada 1924 roku spółka otrzymała koncesję na budowę i eksploatację kolei elektrycznej użytku publicznego z Warszawy przez Grodzisk do Żyrardowa[4].

Budowę rozpoczęto w 1925 r., a w 1927 r. otwarto linię łączącą centrum Warszawy z Grodziskiem Mazowieckim[5], zwaną potocznie koleją EKD[2].

Na terenie Warszawy trasę linii EKD prowadzono systemem tramwajowym[1][6]. Linia była zelektryfikowana napięciem stałym 600 V, eksploatowane były angielskie pociągi serii EN80 (czteroosiowe wagony silnikowe i doczepne) osiągające prędkość ponad 70 km/h. W systemie sygnalizacji zabezpieczenia ruchu pociągów zastosowano semafory świetlne oraz SBL.

W 1932 r. roku koncesja spółki została zmieniona w celu umożliwienia rozbudowy sieci[7]. W tym samym roku wybudowano odgałęzienie do Włoch, a w 1936 r. z Podkowy Leśnej do Milanówka[5].

EKD wpłynęła na ożywienie terenów leżących wzdłuż jej linii[4]. W 1939 r. kolej przewoziła ok. 4 tys. pasażerów dziennie, kursując w godzinach szczytu nawet co 10 minut[8].

Po wojnie EKD znalazła się pod Tymczasowym Zarządem Państwowym Ministerstwa Komunikacji, a w 1947 r. kolej została upaństwowiona i przekazana pod zarząd PKP. W 1951 r. zrezygnowano ze stosowania dotychczasowej nazwy zmieniając ją na Warszawska Kolej Dojazdowa[5].

Dyrektorem naczelnym spółki był Tadeusz Baniewicz, który kierował przedsiębiorstwem od okresu budowy do przejęcia linii EKD przez PKP[1][9].

Przypisy

  1. a b c Józef Grzelak: 55 lat Elektrycznej Kolei Dojazdowej Warszawa – Grodzisk Mazowiecki. Trakcja i Wagony, nr 4–5/1983.
  2. a b Elektryczne Koleje Dojazdowe. Encyklopedia PWN. [dostęp 2016-03-18].
  3. Oskar Koszutski: Jubileusz 80 – lecia Kolejki E.K.D. Podkowiański Magazyn Kulturalny nr 58-59.
  4. a b Zarządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 12 listopada 1924 r. w sprawie udzielenia koncesji na budowę i eksploatację kolei elektrycznej użytku publicznego z Warszawy przez Grodzisk do Żyrardowa. (Dz.U. z 1924 r. Nr 100, poz. 924).
  5. a b c Tramwaje w Polsce. Justyna Żurawicz (red.). Łódź: Dom Wydawniczy Księży Młyn, 2013, s. 233–237. ISBN 978-83-7729-215-0.
  6. Koleje dojazdowe Warszawy: wczoraj – dziś – jutro.
  7. Zarządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 10 maja 1932 r. o zmianie zarządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 12 listopada 1932 r. w sprawie udzielenia koncesji na budowę i eksploatację kolei elektrycznej użytku publicznego z Warszawy przez Grodzisk do Żyrardowa i o nadaniu koncesji na budowę i eksploatację odgałęzień wymienionej kolei do Włoch i Milanówka tudzież o jej przedłużeniu do stacji kolei państwowych w Grodzisku. (Dz.U. z 1932 r. Nr 46, poz. 434).
  8. Judyta Kurowska-Ciechańska, Ariel Ciechański: Koleje, Wydawnictwo Carta Blanca, Warszawa 2009, s. 137, ​ISBN 978-83-60887-80-6​.
  9. Tadeusz Baniewicz.