Elimelech z Leżajska
| Data i miejsce urodzenia |
1717 |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci |
1787 |
| Wyznanie | |
1.jpg)
.jpg)
Elimelech z Leżajska (ur. 1717 koło Tykocina[1] zm. 11 marca[2] 1787 w Leżajsku)[1] – cadyk chasydzki, jeden z czołowych przedstawicieli wczesnego chasydyzmu.
Używał także nazwisk Lipmann (po ojcu) oraz Weissblum (po matce)[3].
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Był uczniem Szmelke Horowica z Tykocina, a następnie Dowa Bera z Międzyrzecza. Jego bratem był cadyk Zusja z Annopola[4][3].
Ożenił się w Sieniawie ze Sprincą (Esperanzą), córką rabina Aarona Rokacha Margoliota i krewną rabina Eleazara Rokacha. Po kilku porodach zmarła ona przedwcześnie. Mieli pięcioro dzieci, których imiona brzmią: Elazar, Eliezer Lipa, Jaakow, Mirisz i Esther Etel. Po śmierci Sprincy Elimelech ponownie wstąpił w więzy małżeńskie, żeniąc się z córką rebego Jakowa Margoliota, Gittel[5].
Wraz z bratem był początkowo wędrownym kaznodzieją, w 1772 roku osiadł w Leżajsku, gdzie 1775 roku objął funkcję rabina[3]. Założył w Leżajsku dwór, utrzymywany głównie z tzw. pidjonot, czyli podatku składanego przez chasydów przy przekazywaniu cadykowi kwitli. W związku z tym Leżajsk stał się wówczas najważniejszym ośrodkiem chasydyzmu w Galicji[4].
Uczniami Elimelecha byli m.in. Jakub Icchak Horowic, Naftali z Ropczyc i Menachem Mendel z Rymanowa. Horowic z czasem zbuntował się przeciwko swojemu nauczycielowi i założył własny dwór chasydzki, w związku z czym on sam i wszyscy chasydzi którzy się do niego przyłączą zostali objęci przez Elimelecha klątwą[4].
W 1787 roku napisał dzieło Noam Elimelech (pol. Łagodność Elimelecha), jedno z podstawowych dzieł chasydyzmu[6], w którym zawarł swoje poglądy na temat religijnej i społecznej roli cadyka. Twierdził, że cadyk jest dla chasydów nie tylko przywódcą duchowym, lecz jego władza rozciąga się na wszystkie sfery życia, a oprócz mistyką cadyk powinien zajmować się także rozwiązywaniem spraw swoich chasydów[4]. Pod koniec życia przestał zajmować się sprawami swoich chasydów, odsunął się od uczniów i skupił się na medytacji i dewekut czyli przylgnięciu do woli Boga. Według nauk Elimelecha z Leżajska cadyk miał status wyższy od aniołów, a swój autorytet czerpie z bezpośredniego kontaktu z siłami wyższymi, pełni także funkcję pośrednika między światem ziemskim i niebiańskim[4].
Jego postać obrosła wieloma legendami. Miał on rzekomo leczyć nieuleczalnie chorych i rozmawiać ze zwierzętami[7].
Jorcajt Elimelecha z Leżajska, 21 dnia żydowskiego miesiąca adar, gromadzi przy jego ohelu w Leżajsku pielgrzymki chasydów z całego świata[8][4].
Po śmierci Elimelecha funkcję cadyka objął na krótko Jehuda Lejb z Zaklikowa, niedługo później funkcję cadyka przejął syn Elimelecha, Eleazar (zm. 1806)[3].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- 1 2 Biography of Rabbe Elimelech of Lizensk. Rabbi Elimelech of Lizensk [online], lizensk.com [dostęp 2017-11-23] (ang.).
- ↑ Leżajsk: Żydzi z całego świata modlą się przy grobie cadyka. [dostęp 2021-11-01]. (pol.).
- 1 2 3 4 Elimelech z Leżajska [online], sztetl.org.pl [dostęp 2025-11-02].
- 1 2 3 4 5 6 Jan Doktór, Elimelech z Leżajska [online], delet.jhi.pl [dostęp 2025-11-02].
- ↑ Biography of Rabbe Elimelech of Lizensk [online], lizensk.com [dostęp 2021-11-01] (ang.).
- ↑ Introduction to Noam Elimelech. [dostęp 2006-05-29]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-07-18)]. (ang.).
- ↑ Ohel-cadyk Elimelech z Leżajska. [dostęp 2014-06-04]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-03-25)].
- ↑ Elimelech. [dostęp 2007-08-14]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-07-22)].
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Martin Buber, Opowieści chasydów, uwagami i posłowiem opatrzył Paweł Hertz, W Drodze, Poznań 1989, s. 167-172, passim, ISBN 83-85008-90-X.
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Filmy i informacje z wizyt chasydów w Leżajsku. aord.republika.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-20)].
