Elzab

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Zakłady Urządzeń Komputerowych „Elzab” S.A.
Ilustracja
Siedziba firmy w 2018 roku
Państwo  Polska
Województwo  śląskie
Siedziba Zabrze
Adres ul. Kruczkowskiego 39
Data założenia 1969
Forma prawna spółka akcyjna
Prezes Krzysztof Urbanowicz
Nr KRS 0000095317
Giełda GPW
ISIN PLELZAB00010
Symbol akcji ELZAB (ELZ)
Dane finansowe
Kapitał zakładowy 22 142 962,40 zł
Położenie na mapie Zabrza
Mapa lokalizacyjna Zabrza
Zakłady Urządzeń Komputerowych „Elzab” S.A.
Zakłady Urządzeń Komputerowych „Elzab” S.A.
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Zakłady Urządzeń Komputerowych „Elzab” S.A.
Zakłady Urządzeń Komputerowych „Elzab” S.A.
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Zakłady Urządzeń Komputerowych „Elzab” S.A.
Zakłady Urządzeń Komputerowych „Elzab” S.A.
Ziemia50°22′49,8″N 18°48′46,4″E/50,380500 18,812889
Strona internetowa

Zakłady Urządzeń Komputerowych „Elzab” Spółka Akcyjna – polskie przedsiębiorstwo informatyczne, specjalizujące się w projektowaniu, produkcji i dystrybucji kas i drukarek fiskalnych, urządzeń i systemów kasowych, peryferii i akcesoriów służących do rejestracji i zarządzania sprzedażą. Od 1998 notowane na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie.

W 1993 roku urządzenia Elzabu, jako pierwsze kasy fiskalne w Polsce zostały dopuszczone do obrotu handlowego.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Powstanie zakładu[edytuj | edytuj kod]

1 sierpnia 1969 powstał w Zabrzu oddział Zakładu Doświadczalnego przy Zakładach Mechaniki Precyzyjnej „Błonie” z Warszawy. Oddział miał przygotować podstawy pod powstanie nowego przedsiębiorstwa, a następnie nadzorować roboty inwestycyjne w powstającym zakładzie. Zajmowano się szkoleniem i kompletowaniem kadry dla potrzeb przyszłego przedsiębiorstwa, ale przede wszystkim stopniowo uruchamiano produkcję detali i zespołów dziurkarki taśmy papierowej DT-102. W 1970 r. na terenie zabrzańskiego osiedla „Helenka” rozpoczęła się budowa nowego zakładu. 1 października 1971 powołano do życia Przedsiębiorstwo Doświadczalne Produkcji Urządzeń Peryferyjnych – w pełni samodzielną jednostkę gospodarczą. Głównym zadaniem było wytwarzanie podzespołów do dziurkarek DT-102 dla przedsiębiorstwa „Błonie” oraz opanowanie nowych konstrukcji, technologii i zorganizowanie własnej produkcji dziurkarek.

W lipcu 1972 r. zakończono budowę nowej siedziby przedsiębiorstwa. Do grudnia 1973 r. trwał okres dochodzenia do projektowanej zdolności produkcyjnej. 1 stycznia 1974 nastąpiło przekształcenie Przedsiębiorstwa Doświadczalnego w Zakłady Urządzeń Komputerowych „Mera-Elzab”.

Pierwszy okres działalności[edytuj | edytuj kod]

Mera-Elzab kojarzona była w tym okresie z produkcją perforatorów – urządzeń wejścia-wyjścia służących do przetwarzania impulsów elektrycznych na odpowiednie kombinacje otworów na taśmie papierowej. Konstrukcja ta była stosowana jako urządzenie wyjściowe EMC lub w torze transmisji danych. W dziedzinie dziurkarek taśmy papierowej i jednostek sterujących Mera-Elzab stał się znaczącym producentem w krajach RWPG. Najbardziej popularne modele tych urządzeń to oznaczone symbolami DT-105 i DT-105S oraz zestaw dziurkarka-czytnik SPTP3.

Rozszerzeniu zdolności produkcyjnych służyło nawiązanie współpracy w 1972 z niemiecką firmą „Anker” w wyniku której rozpoczęto produkcję maszyny frankującej do automatycznego stemplowania przesyłek (m.in. frankoptyp z napędem ręcznym Junior 100, z napędem elektrycznym Junior 200).

W momencie powołania i budowy zakładów zakładano, że głównym produktem będą wyroby o przewadze mechaniki precyzyjnej. Kiedy okazało się, że możliwości zakładu i potrzeby rynku sięgają dalej dokonano przeprofilowania produkcji na urządzenia peryferyjne komputerów z przewagą elektroniki. Miało to miejsce w latach 1972–1974. Typowym elektronicznym produktem firmy był kalkulator inżynierski MERA-203 (kalkulator zmiennoprzecinkowy do obliczeń naukowo-badawczych), opracowany przez Zespół Konstrukcji Kalkulatorów Instytutu Maszyn Matematycznych w Zabrzu.

Produkcja monitorów ekranowych[edytuj | edytuj kod]

W latach 1976–1977 zakupiono licencję szwedzkiej firmy Stansaab Elektronik AB w oparciu o którą rozpoczęto produkcję systemów monitorów ekranowych serii MERA 7900.

W tym czasie zakład posiadał unikatowy w skali kraju park maszynowy pozwalający na produkowanie podzespołów mechanicznych i detali do wszystkich wyrobów (obróbka, wiórowa, plastyczna, cieplno-mechaniczna) – szwajcarskie prasy RASKIN, niemieckie frezarki sterowane numerycznie, piece hartownicze, tokarki, obrabiarki. Po uruchomieniu produkcji systemów monitorowych zakład wyposażono w specjalistyczne urządzenia technologiczne m.in. powstała nowoczesna lakiernia kineskopów.

Pierwsze monitory współpracowały z komputerami IBM i RIAD (MERA 7900) w konfiguracji zdalnej i lokalnej. Oferowały dobór koloru ekranu, regulację natężenia światła, a ich wyposażenie stanowiły oddzielne klawiatury. Kolejne generacje monitorów współpracowały z systemami UNIVAC, Siemens (MERA 7950 S), ICL, IBM, Odra (MERA 7800), SM.

Najliczniejszą grupę wyrobów stanowiły monitory ekranowe wolnostojące. Pierwszym modelem była MERA-7952 przeznaczona dla systemów minikomputerowych. Największą popularność na rynku zdobył terminal MERA-7953 (funkcjonalnie odpowiadający ówczesnemu standardowi – VT52 firmy DEC). Następnie pojawiły się w ofercie monitory semigraficzne (MERA 7955) z wyświetlaniem w kolorze, sterowane znakowo i inteligentne terminale z reżimem graficznym, a następnie monitory kolorowe, graficzne. Zakłady bardzo szybko przeszły od produkcji pojedynczych monitorów do systemów monitorowych. Jednym z przykładów była MERA 7911 D – stacja monitorowa do półautomatycznego sporządzania raportów dyspozytorskich.

W krótkim czasie od uruchomienia produkcji monitorów we wszystkich krajach RWPG pracowały urządzenia marki „Elzab-Mera” – w sumie eksportowano połowę produkcji (w tym także do tzw. „krajów II obszaru płatniczego”). Również niektóre modele perforatorów (DT-105) czy stacja przygotowania danych na taśmie papierowej SPTP-3 dla systemów minikomputerowych SM, zdominowały rynki RWPG.

Oprócz podstawowej oferty – urządzeń do taśmy papierowej, monitorów ekranowych i systemów monitorowych, kalkulatorów programowalnych i systemów kalkulatorowych – firma prowadziła także serwis techniczny i szkolenia użytkowników, a także usługi kooperacyjne i obliczeniowe na własnej EMC.

Rozwój firmy zastopował w poważnym stopniu pożar, który 13.04.1983 r. zniszczył znaczną część hali produkcyjnej i magazyn wyrobów gotowych (w sumie straty oceniono na 211 mln złotych co stanowiło ok. 10% majątku trwałego firmy). Nie zawieszono jednak działalności zakładu. Natychmiast skompletowano i odtworzono park maszynowy, aby w szybkim tempie nadrobić opóźnienia produkcyjne. Osiem miesięcy po pożarze produkcja powróciła do odbudowanej hali.

Nowe możliwości technologii informatycznych lat osiemdziesiątych[edytuj | edytuj kod]

Prace nad kolejnym systemem monitorów oraz klawiaturą RTDS-8 (był to system wspomagający uruchamianie systemów mikroprocesorowych 8-bitowych) stały się bezpośrednim impulsem do skonstruowania pierwszego polskiego komputera personalnego o nazwie Meritum. Rozwiązanie oparte było o mikroprocesor U880D, pamięć operacyjną o pojemności 48 kB, pamięć stałą 8 kB, pamięć obrazu 1 kB. W 1983 r. na Międzynarodowych Targach Poznańskich został po raz pierwszy zaprezentowany komputer osobisty Meritum I. W 1985 r. uruchomiono produkcję mikrokomputera profesjonalnego ComPAN-8 oraz udoskonaloną wersję komputera osobistego – Meritum II. W 1987 r. wybudowano halę produkcji urządzeń elektronicznych, z jednym z najnowocześniejszych w ówczesnym okresie w skali RWPG, wydziałem montażu elektronicznego.

Najnowsza historia[edytuj | edytuj kod]

Zmiany polityczno-gospodarcze w Polsce, które zapoczątkowały wybory w 1989 r., w ciągu kilku lat zmiotły z gospodarczego krajobrazu większość przedsiębiorstw dawnego Zjednoczenia MERA. z wyjątkiem Elzab-Mera. Okupione to było ogromnym wysiłkiem organizacyjnym i wieloma zmianami. W latach 1991–1992 nastąpił drastyczny spadek eksportu do krajów RWPG, które wcześniej były odbiorcą ponad 90% produkcji (najważniejszym odbiorcą był oczywiście ZSRR). Stopniowo rosła zagraniczna konkurencja na rynku polskim. W sytuacji zagrożenia bytu firmy postawiono na restrukturyzację – w 1992 r. nastąpiła zmiana prawna i narodziły się obecne Zakłady Urządzeń Komputerowych Elzab SA, jednoosobowa spółka skarbu państwa.

W tym okresie rozpoczęto prace nad zupełnie nowym wyrobem – na zamówienie partnera zagranicznego powstawała pierwsza kasa komputerowa, urządzenie adresowane do handlu. Wejście w 1993 r. ustawy o VAT, zastało Elzab na etapie zaawansowanych prac nad tym projektem. Pojawiła się wówczas szansa na uratowanie i rozwój zakładu, którą wykorzystano dokonując szybkiej adaptacji urządzenia na rynek krajowy. W 1997 r. Elzab SA znalazł się w Grupie kapitałowej Relpol (odkupienie akcji). W 1998 r. akcje Elzab SA zadebiutowały na Warszawskiej Giełdzie Papierów Wartościowych. W latach 2000–2007 właścicielem większościowym akcji Elzab była Grupa MWCR (Włochy). W 2004 odbyła się publiczna subskrypcja akcji Serii D. W 2007 r. akcje Elzab nabyła od MWCR polska Grupa kapitałowa BBI Capital. W 2008 r. nastąpiła sprzedaż części akcji posiadanych przez BBI Capital na rzecz spółek Exorigo i UPOS System. Od 2011 r. właścicielem większościowego pakietu akcji jest COMP SA.

Elzab jest jednym z liderów rynku fiskalnego w Polsce (raporty Instytutu Rynku Elektronicznego za lata 1997–2011),wiodącym dostawcą kas i drukarek fiskalnych. Spółka produkuje również wagi elektroniczne, szuflady kasowe, sprawdzarki cen, drukarki etykiet oraz akcesoria do integracji systemów kasowych.

Historia w skrócie[edytuj | edytuj kod]

Korzenie spółki Elzab sięgają roku 1969, kiedy to powołany został w Zabrzu oddział zamiejscowy firmy Mera-Błonie. W roku 1971 przekształcił się on w Przedsiębiorstwo Doświadczalne Produkcji Urządzeń Peryferyjnych. W roku 1974 powstała z niego firma Mera-Elzab. W 1992 roku firma została przekształcona w jednoosobową spółkę akcyjną skarbu państwa pod nazwą Zakłady Urządzeń Komputerowych Elzab S.A. Rozpoczęła produkcję urządzeń fiskalnych. Jej akcje są od roku 1998 notowane na GPW.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]