Emil Czech

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Emil Czech odgrywa hejnał mariacki
Nagrobek Emila Czecha na Cmentarzu Komunalnym w Kłodzku
Warta Honorowa przy grobie Emila Czecha w 71. rocznica zakończenia bitwy na Monte Cassino.

Emil Czech (ur. 8 sierpnia 1908 w Bobowej, w pow. gorlickim, zm. 26 marca 1978) – plutonowy Wojska Polskiego, trębacz.

Młodość[edytuj]

Był synem Józefa i Marii z domu Szubrawskiej. Ukończył 6 klas gimnazjum i trzyletnią szkołę przemysłową. Do wybuchu II wojny światowej był pracownikiem umysłowym.

W 1927 powołany został do służby wojskowej w 1 Pułku Saperów Kolejowych w Krakowie. Przed wybuchem wojny miał przydział do orkiestry wojskowej 1 baonu saperów kolejowych w Krakowie, w której często grywał też i hejnał mariacki[1].

Udział w II wojnie światowej[edytuj]

W kampanii wrześniowej walczył na odcinku Stryj, Krupsko, Skulsko i Wodjatycze. 20 września wraz ze swoją jednostką przekroczył granicę węgierską, następnie do 1940 r. przebywał w obozie dla internowanych żołnierzy polskich. W ramach organizowanych przerzutów, przez Jugosławię, Grecję, Turcję i Syrię, przedostał się do Palestyny i został wcielony do Samodzielnej Brygady Strzelców Karpackich. Szlak bojowy Emila Czecha prowadził przez Aleksandrię, Tobruk, aż na wzgórze pod Gazalą. Na przełomie lat 1943 i 1944, "Karpatczyków" przerzucono do Włoch nad rzekę Sangro. W kwietniu 1944 r. nastąpiła koncentracja jednostek pod Monte Cassino[1].

Hejnał Mariacki na Monte Cassino[edytuj]

18 maja 1944, gdy do jego jednostki, 3 Karpackiego Batalionu Saperów, dotarł meldunek, że Polacy zajęli wzgórze 593, kluczowe dla obrony góry klasztornej i potem gdy nad Monte Cassino pojawił się proporczyk 12 Pułku Ułanów Podolskich i biało-czerwona flaga, z rozkazu generała Bronisława Ducha i przekazującego mu rozkaz dowódcy płk. Władysława Rakowskiego[2], odegrał w południe Hejnał Mariacki na dopiero co zdobytych ruinach klasztoru Monte Cassino.

By wykonać rozkaz, musiał pokonać w niespełna dwie godziny kilkunastokilometrowy dystans, w górach i pod niemieckim ostrzałem. Czech dostał kornet i wraz z kierowcą ruszyli pod górę samochodem, jednak w połowie drogi pojazd zatrzymał się, a kierowca oznajmił, że dalej nie jedzie, bo chce żyć. Na szczęście Czech zobaczył nadjeżdżającego znajomego lekarza Stanisława Szczepanka, który podwiózł Czecha tak blisko klasztoru jak się dało[3]. Ostatnim odcinkiem drogi była wspinaczka po skałach. Na szczyt wzgórza wszedł tuż przed godziną 12. Zdenerwowany i wzruszony E. Czech podszedł pod falującą na wietrze polską flagę. Choć grał hejnał już nie raz, tym razem bał się, żeby się nie pomylić. Wokół zebrali się żołnierze i fotoreporterzy. Pod masztem z polską flagą, w towarzystwie plutonowego Chomy oraz w obecności angielskich i amerykańskich korespondentów wojennych, ponad złomami ruin i skał, w samo południe odegrał na kornecie C powszechnie znane pięć dźwięków rozłożonego trójdźwięku durowego.

Po wojnie[edytuj]

Emil Czech wrócił do kraju z Anglii w 1947 r. i osiedlił się w Kłodzku, podejmując pracę w PKP, gdzie pracował ponad dwadzieścia lat, ostatnio jako kierowca sanitarki w Przychodni Obwodowej PKP w Kłodzku, aż do przejścia na emeryturę[2]. Był członkiem orkiestry kolejowej, ławnikiem sądowym, członkiem zarządu oddziału ZBoWiD w Kłodzku. Był prelegentem w szkołach kłodzkich opowiadając młodzieży o swym wojennych doświadczeniach, w szczególności o bitwie pod Monte Cassino[1]. Czech spoczywa na cmentarzu w Kłodzku, jego grobem opiekują się uczniowie Szkoły Podstawowej nr 2 im. Żołnierzy z Monte Cassino z Polanicy-Zdroju.

Odznaczenia[edytuj]

Emil Czech był odznaczony Brązowym Krzyżem Zasługi z Mieczami, Gwiazdą za Wojnę 1939–1945, Gwiazdą Afryki i Gwiazdą Italii, Medalem Za Obronę Imperium Brytyjskiego 1939–1945, Krzyżem Pamiątkowym Monte Cassino, odznaką Samodzielnej Brygady Strzelców Karpackich, odznaką Za Poniesione Rany z Jedną Gwiazdą oraz Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski[1].

Telewizyjny Wielki Test z historii[edytuj]

W III edycji Wielkiego Testu z historii pt. "1939. Zaczęło się w Polsce", zorganizowanego przez Telewizję Polską, odbywającego się i emitowanego w dniu 31 sierpnia 2009 r., dotyczyło epizodu odegrania hejnału na Monte Cassino[4]. Brzmiało ono: Jaki utwór na trąbce zagrał polski żołnierz na szczycie Monte Cassino? W pytaniu był błąd merytoryczny, bowiem Czech grał na kornecie, a nie trąbce.

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. a b c d skior.gov.pl/kombatant/200211.pdf Adam Khunen, Sławny trębacz. Emil Czech (1908-1978)]
  2. a b Teresa Bazała. Słynny trębacz spod Monte Cassino. „Ziemia Kłodzka”. 2013 (nr 226), s. 14-16, maj 2013. Wydawnictwo Ziemia Kłodzka. ISSN 1232-0048. 
  3. Marta Tychmanowicz, Polacy po krwawej walce zdobyli wzgórze Wirtualna Polska, 18.05.2011 [dostęp 13.07.2011]
  4. Wielki Test z Historii: III edycja, TVP.pl

Bibliografia[edytuj]