Emomali Rahmon

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Emomali Rahmon
Эмомалӣ Раҳмон
Emomali Rahmon, BRICS summit 2015.jpg
Data i miejsce urodzenia 5 października 1952
Dangara
Tadżykistan 2. Prezydent Tadżykistanu
Okres od 20 listopada 1992[1]
Przynależność polityczna Ludowo-Demokratyczna Partia Tadżykistanu
Poprzednik Akbarszo Iskandarow (p.o.)
Emomali Rahmon i Donald Rumsfeld. (2001)
Emomali Rahmon i Hamid Karzaj. (2007)
Emomali Rahmon na szczycie przywódców państw członkowskich Szanghajskiej Organizacji Współpracy. (2015)
Emomali Rahmon i John Kerry w Pałacu Prezydenckim w Duszanbe. (2015)

Emomali Rahmon, tadż. Эмомалӣ Раҳмон, do 2007 Emomali Szarifowicz Rahmonow[a], Эмомалӣ Шарифович Раҳмонов (ur. 5 października 1952 r. w Dangarze) – tadżycki polityk, od 20 listopada 1992 do 16 listopada 1994 roku Przewodniczący Rady Najwyższej Tadżykistanu (tymczasowa głowa państwa), od 16 listopada 1994 roku prezydent Tadżykistanu.

Ponownie wybierany na urząd w wyborach w 1999, 2006 i 2013 roku.

Kariera polityczna[edytuj]

Studiował na wydziale ekonomicznym Tadżyckiego Uniwersytetu Państwowego, gdzie otrzymał dyplom w 1982 roku[2]. W 1990 roku wybrany jako poseł do Komitetu Centralnego Tadżyckiej SRR. Od 1992 roku, już w niepodległym państwie przewodniczący Rady Najwyższej republiki, po rezygnacji Rahmona Nabijewa.

Prezydent Tadżykistanu[edytuj]

6 listopada 1994 roku Rahmonow został wybrany prezydentem, natomiast zaprzysiężony 16 listopada tego samego roku. We wczesnym okresie władzy walczył z islamistycznymi, zbrojnymi ruchami opozycyjnymi wspieranymi przez zagranicznych dżihadystów, w tym; Al-Kaidę[3], Islamską Republikę Afganistanu, talibów[4] a także uzbeckich islamistów. Opozycja na czele z Islamską Partią Tadżykistanu domagała się utworzenia w Tadżykistanie państwa islamskiego a następnie jego przemianę w kalifat rozciągnięty na całą Azję Środkową[5]. Wojna zakończyła się zwycięstwem sił rządowych i podpisaniem porozumienia pokojowego w 1997 roku.

Dzięki zmianom w konstytucji mógł zostać wybrany ponownie na stanowisko 6 listopada 1999 roku na siedmioletnią kadencję. Według źródeł oficjalnych głosowało wówczas na niego w wyborach powszechnych 97% wyborców, choć zagraniczni obserwatorzy zgłaszali liczne zastrzeżenia i podawali przykłady łamania prawa wyborczego. W 2003 roku Rahmonow wygrał referendum, dzięki któremu mógł pozostać u władzy na następne kadencje po upływie mandatu. Opozycja jednak zarzucała mu, iż referendum zostało sfałszowane. 6 listopada 2006 roku po raz kolejny został wybrany na stanowisko prezydenta, uzyskując ponad 76% głosów. Również te wybory były krytykowane przez międzynarodowych obserwatorów jako niespełniające demokratycznych wymogów.

Rahmon przeżył kilka wymierzonych w siebie zamachów, m.in. w kwietniu i sierpniu 1997 roku oraz w listopadzie 1998 roku.

Od 10 grudnia 1994 roku pełni funkcję lidera Ludowo-Demokratycznej Partii Tadżykistanu.

Chociaż stoi na czele państwa zamieszkanego głównie przez muzułmanów (oraz mimo odbycia w 1997 r. pielgrzymki do Mekki), Rahmon znajduje się pod silnym wpływem zoroastryzmu, zaś samego Zoroastra uważa za Tadżyka z Baktrii.

Jest żonaty, ma dziewięcioro dzieci.

W kwietniu 2007 r. Rahmonow zmienił[6] swoje nazwisko na „Rahmon”[b]. Prezydent odrzucił rosyjską końcówkę -ow i otczestwo, namawiając pozostałych Tadżyków do pójścia w jego ślady. Początkowo oficjalna prezydencka strona internetowa zapisywała nazwisko w formie Эмомалии Раҳмон (Emomalii Rahmon)[7]. Dodane „i” na końcu imienia Emomali jest używane tylko w połączeniu z nazwiskiem i oznacza „z” („Emomali z Rahmonu”).

6 listopada 2013 roku Rahmon po raz kolejny wygrał wybory prezydenckie. Z wynikiem 83,92% głosów zapewnił sobie następną, 7-letnią kadencję na stanowisku. OBWE stwierdziła, iż „Nie było widocznej kampanii wyborczej innych kandydatów”. Frekwencja wyborcza wyniosła 86,6%[8].

Kryzys wewnętrzny w 2015 i następstwa[edytuj]

Podczas swojej czwartej kadencji Rahmon zaczął zaostrzać swoją politykę antyterrorystyczną w obawie przed islamskim ekstremizmem związanym z działalnością Państwa Islamskiego. W maju 2015 roku prezydent skierował do parlamentu wniosek o likwidację możliwości nadawania arabskich imion nowo narodzonym tadżykom[9]. Wkrótce później w kraju rozpoczęła się kampania na rzecz zakazu noszenia bród, charakterystycznych dla tadżyckich muzułmanów[10].

Na początku września 2015 roku wojska rządowe zdławiły w stolicy kraju - Duszanbe, antyrządową rewoltę inspirowaną według prezydenta przez lokalny odłam Państwa Islamskiego[11]. Do rozruchów doszło po tym, jak 28 sierpnia 2015 rząd zdelegalizował Islamską Partię Odrodzenia Tadżykistanu i zabronił jej jakiejkolwiek aktywności publicznej[12]. W strzelaninach mogło zginąć nawet 30 osób, tydzień później wojsko poinformowało o rozbiciu grupy bojowników którzy mieli być odpowiedzialni za ataki. Na czele rebelii stanął były wiceminister obrony i weteran wojny domowej z lat 1992-1997, generał Abdu Chalim Nazarzodah[13].

W procesie unormowania sytuacji w Tadżykistanie pomoc zaoferował rząd Rosji[14], zaniepokojenie sytuacją wyraził także prezydent Kazachstanu Nursułtan Nazarbajew[15].

W listopadzie 2015 roku Zgromadzenie Reprezentantów Tadżykistanu nadało Rahmonowi oficjalny tytuł przywódcy narodu oraz twórcy pokoju i jedności narodowej Tadżykistanu[16]. Miesiąc później wystąpiono z wnioskiem o nadanie prezydentowi i całej jego rodzinie dożywotniego immunitetu[17]. W lutym 2016 roku władze podjęły decyzję o rozpisaniu na dzień 22 maja 2016 referendum ogólnokrajowego mającego zawierać trzy pytania: o zniesieniu limitu kadencji prezydenckich, o obniżeniu wieku wymaganego do objęcia urzędu prezydenta z 35 do 30 lat oraz o zakazie istnienia organizacji politycznych o podłożu religijnym[18].

Nagrody i odznaczenia[edytuj]

Uwagi

  1. Nazwisko często zapisywano w transkrypcji z pisowni rosyjskiej (Рахмонов): Rachmonow.
  2. Transkrypcja z pisowni rosyjskiej (Рахмон): Rachmon.

Przypisy

  1. Do 16 listopada 1994 pełnił obowiązki głowy państwa jako Przewodniczący Rady Najwyższej Tadżykistanu. W następstwie wyborów prezydenckich w 1994, 16 listopada został zaprzysiężony na Prezydenta.
  2. Emomali Rahmon: Emomali Rahmon: Biography (ang.). Oficjalna strona prezydenta Tadżykistanu. [dostęp 2015-10-11].
  3. Inside Al Qaeda: global network of terror, by Rohan Gunaratna, s. 169
  4. Lena Jonson Tajikistan in the New Central Asia: Geopolitics, Great Power Rivalry and s. 96. 2006. 978-1845112936
  5. http://www.understandingwar.org/tajikistan-and-afghanistan"hile the IMU still seeks to topple the Uzbek government, it now also wants to establish an Islamic Caliphate that spans Central Asia."
  6. Tajikistan president officially turns Rakhmon – ITAR-TASS (ang.)
  7. Guzoriszi mufassal az dżarajoni safari rasmii Prezidenti Dżumhurii Todżikiston ba Amoroti Muttahidai Arab (tadż.)
  8. Zwycięstwo demokracji? Prezydent Tadżykistanu wygrał po raz czwarty newsweek.pl 2013-11-07
  9. Tadżykistan zakaże muzułmańskich imion?, rp.pl, 2015-05-07
  10. Uzbekistan i Tadżykistan walczą z brodami, wyborcza.pl, 2015-08-10
  11. Bieda, walka z religią i opozycją. Prorosyjski prezydent może rozpętać nową wojnę, tvn24.pl, 2015-09-08
  12. Tajikistan's Islamic opposition party faces ban amid crackdown, Yahoo!, 2015-08-28
  13. "Wśród zabitych jest generał Nazarzodah". Obława na wiceministra zakończona, tvn24.pl, 2015-09-16
  14. Russia's Putin to offer help to crisis-hit Tajikistan on visit next week: Kremlin, REUTERS, 2015-09-11
  15. Nazarbaev, Putin 'Concerned' With Situation In Tajikistan, rferl.org, 2015-10-15
  16. Tajik president and his family to get life-long legal immunity, theguardian.com, 2015-12-11
  17. Tajikistan: Leader of the Nation Law Cements Autocratic Path, eurasianet.org, 2015-12-11
  18. Tajiks to vote in 'president-for-life' referendum, REUTERS, 2016-02-10
  19. Укази о одликовањима. 2013. [dostęp 2013-08-29].
  20. У К А З ПРЕЗИДЕНТА УКРАЇНИ. 2008. [dostęp 2013-11-11].
  21. Состоялась церемония вручения государственных наград Президентами Украины и Таджикистана. 2011. [dostęp 2013-11-11]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-08-05)].

Linki zewnętrzne[edytuj]