Endoskop

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Endoskop sztywny Desormeaux'a
Endoskop giętki (tutaj bronchoskop)

Endoskop (gr.- endo i skopein )-(pol. - wewnątrz i widzieć, oceniać), (ang. - endoscope) – rodzaj wziernika medycznego w formie rury lub przewodu z własnym źródłem światła, służący do badania wnętrza organizmu (jamy ciała, wnętrze przewodu pokarmowego, drzewa oskrzelowego) i wykonywania małoinwazyjnych zabiegów endoskopowych. Obraz jest przekazywany przez system soczewek lub w przypadku fiberoskopu przez włókna szklane[1].

Endoskopy są używane także w przemyśle podczas badania stanu technicznego wielu urządzeń technicznych z trudnodostępnymi przestrzeniami, np.: sprawdzanie jakości spawu w rurach, inspekcja silników okrętowych, badanie turbin samolotowych.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze próby zaglądania do wnętrza ludzkiego ciała były przeprowadzane już w starożytności. Hipokrates pozostawił opisy wziernikowania odbytnicy i przeprowadzanych drobnych operacji w czasie badania. Wzierniki w tamtym okresie były sztywne, a źródłem światła było światło słoneczne, które odbijano w systemie luster[2].

Na początku XIX w. w 1806 Filip Bozzini jako pierwszy wykonywał badania endoskopowe przy użyciu endoskopów sztywnych własnego projektu. Źródłem światła były wtedy lampy gazowe lub świece, a najczęściej badanymi narządami była: pęcherz moczowy, pochwa, odbytnica i gardło[3].

Wynalezienie żarówki przez Edisona i zastosowanie jej w 1883 przez Leiter'a poprawiło stopień oświetlenia podczas zabiegów. Z powodu sztywnych endoskopów, które wprowadzano częściowo bez kontroli wzroku, notowano wiele jatrogennych urazów badanych organów. W 1932 Rudolf Schindler (1888–1968) wprowadził endoskop półsztywny, który zmniejszył ilość występowania tych powikłań[2].

W maju 1958 Basil Hirschowitz na spotkaniu Amerykańskiego Towarzystwa Gastroskopowego w Colorado Springs przedstawił endoskop zbudowany z włókien światłowodowych (fiberoskop), giętki z ruchomą końcówką, który kilka lat później został usprawniony przez zastosowanie tzw. zimnego źródła światła – silna żarówka położona poza aparatem, której światło przewodzone było do obiektu badanego także poprzez światłowody[1]. W 1971 usunięto polipy jelita grubego używając giętkiego endoskopu i kompatybilnych z nim mikronarzędzi[3].

Z powodu skoplikowanej, delikatnej budowy giętkiego endoskopu od początku wystąpiły trudności z jego sterylizacją. Problem ten rozwiązał w 1976 Siegfried Ernst Miederer z grupą swoich współpracowników[4].

Pierwszy endoskop (videoendoskop), który przenosił obraz wnętrza badanego narządu w czasie rzeczywistym na monitor za pomocą kamery CCD powstał w 1983[2]. Dalsze zmiany innowacyjne nastąpiły po wprowadzeniu w 2000 tzw. kapsułek endoskopowych (Endoskopia kapsułkowa)[5].

Sztywny endoskop

Dane podstawowe[edytuj | edytuj kod]

Wśród endoskopów wyróżnia się sztywne i giętkie z ruchomą końcówką. Średnica endoskopów sztywnych waha się między 1,6 do 19 mm i obecnie są używane przede wszystkim w ortopedii, laryngologii i chirurgii do przeprowadzania małoinwazyjnych operacji. Endoskopy giętkie (fiberoskopy) zbudowane są z giętkiego przewodu z optyką z włókien szklanych, lub z kamerą zamocowaną na końcówce i są dostępne o średnicy od 0,3 do 15 mm. Są używane do badań organów z długą drogą dojścia, np. przewód pokarmowy, czy drzewo oskrzelowe. Do podstawowych składowych zestawu endoskopowego należą: źródło światła, przewód światłowodowy i endoskop. Części składowe różnych producentów najczęściej nie współpracują ze sobą bez specjalnych adapterów[1][2].

Endoskopy sztywne[edytuj | edytuj kod]

Endoskopy sztywne są zbudowane ze sztywnej rury, z możliwością wprowadzania odpowiednich instrumentów, np. kleszczyki do pobierania materiału biologicznego do dalszego badania. Obraz w endoskopach sztywnych od obiektu badanego do okularu, w który patrzy badający transportowany jest przez system soczewek, co można zaobserwować w artroskopach (endoskop do badania wnętrza stawów) i cystoskopach (endoskop do badania pęcherza moczowego)[1].

Videoendoskop – przekrój poprzeczny
Badanie endoskopowe ludzkiego żołądka

Endoskopy giętkie[edytuj | edytuj kod]

Endoskopy giętkie przenoszą światło i obraz wzdłuż włókien szklanych. W swoim świetle posiadają kanał roboczy, przez który można wprowadzać odpowiednie narzędzia, jak np. kleszczyki do pobrania próbki materiału biologicznego. W swojej obudowie posiadają dwa do czterech cięgieł poruszających zdalnie końcówkę endoskopu w dwóch lub czterech kierunkach (do góry i do dołu, oraz w lewo i w prawo)[1].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e Endoskop. flexikon.doccheck.com. [dostęp 2021-05-22].
  2. a b c d Jak zmieniały się endoskopy na przestrzeni lat?. endoelektronik.pl. [dostęp 2021-05-22].
  3. a b Günther Seydl: Ausgangspunkt der Endoskopie: Die Geschichte der Endoskopie im 19. Jahrhundert in Wien. Würzburger medizinhistorische Mitteilungen. Band 23, 2004, S: 262–269;
  4. M. Tholon, E. Thofern, S. E. Miederer: Desinfection procedures of fiberscopes in endoscopy departments. Endoscopy, 8, 1, 1976, S:24–29, https://doi.org/10.1055/s-0028-1098370
  5. Video-Endoskopie: Mit einer Kapsel den Dünndarm inspizieren. Deutsches Ärzteblatt. 99, (28–29), 2002, S: A-1950/B-1646/C-1539

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Robert Youngson: Collins. Słownik encyklopedyczny. Medycyna. Wydawnictwo RTW, 1997 ​ISBN 83-86822-53-8

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Star of life.svg Przeczytaj ostrzeżenie dotyczące informacji medycznych i pokrewnych zamieszczonych w Wikipedii.