Enstatyt
| |
| Właściwości chemiczne i fizyczne | |
| Skład chemiczny |
krzemian magnezu |
|---|---|
| Twardość w skali Mohsa |
5–6[1] |
| Przełam |
nierówny/nieregularny[1] |
| Łupliwość |
niewyraźna, dwukierunkowa, wyraźna/dobra[1] |
| Pokrój kryształu |
pryzmatyczny[1], tabliczkowy, słupkowy |
| Przezroczystość |
przeświecający, nieprzezroczysty[1] |
| Układ krystalograficzny |
rombowy[1] |
| Klasa krystalograficzna |
dwupiramidalna[1] |
| Właściwości mechaniczne |
kruchy[1] |
| Gęstość |
3,2–3,9 g/cm³[1] |
| Właściwości optyczne | |
| Barwa |
brunatna i zielona w odcieniach, czasami żółta lub bezbarwna[1] |
| Rysa |
biała, szara[1] |
| Połysk |
szklisty, perłowy[1] |
| Współczynnik załamania |
1,65–1,679 (dwuosiowy)[1] |
| Inne |
dwójłomność: 0,009–0,011[1] dyspersja (optyka): słaba[1] |
| Dodatkowe dane | |
| Klasyfikacja Strunza |
9.DA.05[1] |
Enstatyt – minerał z gromady krzemianów, zaliczany do grupy piroksenów. Minerał bardzo pospolity i szeroko rozpowszechniony.
Nazwa pochodzi od gr. enstates = przeciwnik (antagonista); nawiązuje do dużej odporności tego minerału na wysoką temperaturę.
Właściwości
[edytuj | edytuj kod]Bardzo rzadko tworzy prawidłowo wykształcone kryształy tabliczkowe, płytkowe czy słupkowe. Przeważnie występuje w skupienach ziarnistych, zbitych, blaszkowych lub w formie pojedynczych ziarn w skale. Czasami tworzy agregaty. Jest kruchy, przezroczysty, czasami wykazuje efekt kociego oka, rzadziej asteryzm sześciopromiennej gwiazdy (enstatyt gwiaździsty). Często zawiera żelazo (ok. 10% Fe2Si2O6) i chrom (enstatyt chromowy). Tworzy roztwór stały piroksenów rombowych: enstatyt – ferrosilit: członami pośrednimi są bronzyt i hipersten.
Występowanie
[edytuj | edytuj kod]Częsty składnik skał magmowych, głównie norytów, piroksenitów, perydotytów, harzburgitów, gabr i bazaltów. Rzadziej bywa spotykany w sjenitach, melafirach, andezytach, dacytach, pegmatytach. Występuje także w skałach metamorficznych i w aluwiach rzecznych. Występuje niekiedy w meteorytach (chondytach – np. chondrytach enstatytowych, achondrytach[2] –przykładem achondrytu enstatytowego jest Zakłodzie). Towarzyszą mu zazwyczaj pseudobrookit, hematyt, trydymit, ilmenit, magnetyt, flogopit, sanidyn, fluorapatyt oraz cyrkon[1].
Miejsca występowania: Niemcy – Eifel, Bellerberg, Szwajcaria, Irlandia, USA, Birma, Indie, Japonia, Rosja, Brazylia, Meksyk, Wielka Brytania, Madagaskar.
W Polsce spotykany jest w trzeciorzędowych bazaltach Dolnego Śląska (okolice Zgorzelca, Lubania, Jeleniej Góry). Występuje w skałach północno-wschodniej Polski (okolice Suwałk).
Zastosowanie
[edytuj | edytuj kod]- ma znaczenie naukowe,
- atrakcyjny i poszukiwany kamień kolekcjonerski,
- kamień ozdobny i jubilerski.
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]hipersten, bronzyt, ferrosilit.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- W. Schuman: Kamienie szlachetne i ozdobne, Wyd. „Alma –Press” – 2004
- O. Medenbach, C. Sussieck-Fornefeld: Minerały, „Świat Książki” – 1996
- R. Hochleitner: Minerały i kryształy, „Muza S.A.” – 1994
- W. Schumann: Minerały świata, O. Wyd.”Alma- Press” 2003