Enya

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Enya
Ilustracja
Enya na premierze filmu Słodki listopad (2001)
Imię i nazwisko Eithne Patricia Ní Bhraonáin
Data i miejsce urodzenia 17 maja 1961
Gaoth Dobhair (Gweedore)
Instrumenty instrumenty klawiszowe, instrumenty perkusyjne
Typ głosu mezzosopran[1]
Gatunki celtic new age[2], celtic[2], contemporary celtic[2], contemporary instrumental[2], ethnic fusion[2], adult alternative[2]
Zawód wokalistka
Aktywność od 1982
Wytwórnie płytowe Warner Bros. Records
Powiązania Clannad, Nicky Ryan, Roma Ryan
Strona internetowa

Enya, właśc. Eithne Patricia Ní Bhraonáin[1], w uproszczeniu Enya Brennan (ur. 17 maja 1961 w Gaoth Dobhair (Gweedore)[1][2]) – irlandzka instrumentalistka, kompozytorka i wokalistka, grająca muzykę new age z elementami muzyki celtyckiej. Czterokrotna laureatka nagrody amerykańskiego przemysłu fonograficznego Grammy[3]. Nagrania wokalistki sprzedały się na całym świecie w nakładzie ponad 80 mln egzemplarzy[4].

Życiorys[edytuj]

Rezydencja wokalistki w Killiney w Irlandii

Urodzona w wielodzietnej rodzinie o tradycjach muzycznych jako czwarta z dziewięciorga dzieci. Jej dziadkowie występowali w grupie muzycznej, przemierzając Irlandię, ojciec był liderem zespołu Slieve Foy Band, nim otworzył pub, matka natomiast występowała w zespole tanecznym oraz w grupie muzycznej w Gweedore Comprehensive School. Eithne ma 4 braci i 4 siostry.

W 1968 roku trójka z nich – Máire, Ciarán i Pól – stworzyło grupę muzyczną An Clann As Dobhair, w 1970 przekształconą na Clannad, do którego w 1979 dołączyła Eithne (instrumenty klawiszowe, śpiew). W 1982 opuściła zespół wraz z Nickiem Ryanem, ówczesnym producentem i menedżerem. Współpracując z nim i jego żoną Romą zarejestrowała dwa utwory zatytułowane An Ghaoth Ón Ghrian (ang. The Solar Wind) i Miss Clare Remembers, które w 1983 zostały wydane w albumie Touch Travel. W 1984 po raz pierwszy zaprezentowała się jako Enya, pisząc muzykę do filmu The Frog Prince wydaną jako ścieżka dźwiękowa pod tym samym tytułem. W 1986 zobowiązana kontraktem skomponowała muzykę do serialu telewizyjnego BBC pt. The Celts. W 1987 przed wydaniem debiutanckiego albumu pt. Enya, wystąpiła gościnnie na debiutanckim albumie Sinéad O’Connor pt. The Lion and the Cobra.

W 1988 nastąpił przełom w jej twórczości, tuż po wydaniu albumu Watermark zawierającego utwór pt. Orinoco Flow (znanego również jako Sail Away); kompozycja znalazła się na szczycie UK Charts, sam album zaś sprzedał się w wielomilionowym nakładzie[5].

W 1991 roku nagrała album Shepherd Moons, który trafił w listopadzie na szczyt listy przebojów najlepiej sprzedających się albumów w Wielkiej Brytanii[5]. Płyta przebywała ponad 200 tygodni na liście tygodnika "Billboard"[6]. Album przyniósł wokalistce takie hity jak Caribbean Blue oraz Book of Days.

Wydana w roku 1995 płyta The Memory of Trees również trafiła na listy przebojów, a promujący album singiel Anywhere Is pojawił się w Top-10 UK Charts[5][7].

W 2000 roku artystka wydała album A Day Without Rain, który jest jak dotąd najlepiej sprzedającym się albumem wokalistki[8]. Płyta cieszyła się ogromną popularnością zwłaszcza w Stanach Zjednoczonych[6]. Pochodzący z albumu przebój Only Time powrócił na listy przebojów po 11 września 2001 roku.

Jest autorką utworu May It Be, napisanego specjalnie do filmu Władca Pierścieni: Drużyna Pierścienia, za który otrzymała nominację do Oscara[9].

W 2005 roku ukazał się kolejny studyjny album Enyi, Amarantine[10]. Specjalnie do tej płyty Roma Ryan, autorka tekstów, stworzyła osobny język, Loxian, w którym wokalistka zaśpiewała dwa utwory.

2008 rok przyniósł jedyną w całości świąteczną płytę wokalistki. And Winter Came stało się kolejnym międzynarodowym bestsellerem, a piosenka Trains and Winter Rains szczególną popularnością cieszyła się w Japonii[11][12].

20 listopada 2015 roku ukazał się nowy album Enyi zatytułowany Dark Sky Island, promowany singlem "Echoes in Rain"[13].

Dyskografia[edytuj]

Albumy studyjne[edytuj]

Tytuł Dane dot. albumu Pozycja na liście Certyfikat
USA
[6]
GER
[14]
AUS
[15]
SWE
[16]
FIN
[17]
UK
[5]
POL
[18]
JPN
[12]
Enya
  • Data: 4 marca 1987
  • Wydawca: BBC
26 69
  • USA: platynowa płyta[19]
Watermark
  • Data: 19 września 1988
  • Wydawca: WEA
25 2 8 5 5 7
  • UK: 4x platynowa płyta[20]
  • CAN: 3x platynowa płyta[21]
  • USA: 4x platynowa płyta[19]
  • GER: platynowa płyta[22]
  • FRA: 2x złota płyta[23]
Shepherd Moons
  • Data: 4 listopada 1991
  • Wydawca: WEA
17 21 8 5 1 23
  • UK: 4x platynowa płyta[20]
  • CAN: 3x platynowa płyta[21]
  • USA: 5x platynowa płyta[19]
  • GER: złota płyta[22]
The Celts
  • Data: 6 listopada 1992
  • Wydawca: WEA
70 7 39 10
  • USA: platynowa płyta[19]
  • UK: 4x platynowa płyta[20]
  • GER: złota płyta[22]
The Memory of Trees
  • Data: 5 grudnia 1995[7]
  • Wydawca: WEA
9 4 1 4 11 5
  • CAN: platynowa płyta[21]
  • USA: 3x platynowa płyta[19]
  • UK: 2x platynowa płyta[20]
  • FRA: złota płyta[23]
  • FIN: złota płyta[24]
  • SWE: złota płyta[25]
  • GER: złota płyta[22]
  • POL: złota płyta[26]
A Day Without Rain
  • Data: 21 listopada 2000[8]
  • Wydawca: WEA
2 1 4 4 29 6 1 4
  • CAN: 9x platynowa płyta[21]
  • GER: 3x platynowa płyta[22]
  • UK: 2x platynowa płyta[20]
  • USA: 7x platynowa płyta[19]
  • SWE: platynowa płyta[27]
  • FRA: złota płyta[23]
  • POL: złota płyta[28]
Amarantine
  • Data: 22 listopada 2005[10]
  • Wydawca: Warner Bros. Records
6 3 13 4 22 8 5 2
  • GER: 2x platynowa płyta[22]
  • UK: platynowa płyta[20]
  • USA: platynowa płyta[19]
  • FRA: platynowa płyta[23]
  • SWE: złota płyta[29]
  • POL: złota płyta[30]
And Winter Came
  • Data: 11 listopada 2008[11]
  • Wydawca: Warner Bros. Records
8 3 7 4 21 6 16 6
  • GER: platynowa płyta[22]
  • USA: złota płyta[19]
  • FRA: złota płyta[23]
  • UK: złota płyta[20]
Dark Sky Island
  • Data: 20 listopada 2015[13]
  • Wydawca: Warner Bros. Records
8 3 8 22 23 4 14 17
  • GER: złota płyta[22]
  • CAN: złota płyta[21]
  • UK: złota płyta[20]
"—" oznacza, że album nie był notowany.

Kompilacje[edytuj]

Tytuł Dane dot. albumu Pozycja na liście Certyfikat
USA
[6]
GER
[14]
AUS
[15]
SWE
[16]
FIN
[17]
UK
[5]
POL
[31]
JPN
[12]
Paint the Sky with Stars
  • Data: 11 listopada 1997[32]
  • Wydawca: WEA
30 5 10 1 12 4 4
  • USA: 4x platynowa płyta[19]
  • UK: 2x platynowa płyta[20]
  • GER: platynowa płyta[22]
  • FIN: złota płyta[24]
  • SWE: złota płyta[25]
The Very Best of Enya
  • Data: 23 listopada 1999
  • Wydawca: Warner Bros. Records
55 19 19 20 32 23 6
  • GER: złota płyta[22]
  • UK: złota płyta[20]
  • POL: złota płyta[33]
"—" oznacza, że album nie był notowany.

Box sety[edytuj]

Tytuł Dane dot. albumu Pozycja na liście
GER
[14]
The Enya Collection
  • Data: 30 listopada 1996
  • Wydawca: WEA
A Box of Dreams
  • Data: 1 grudnia 1997
  • Wydawca: WEA
Only Time: The Collection
  • Data: 5 listopada 2002[34]
  • Wydawca:Warner Bros. Records
93
"—" oznacza, że album nie był notowany.

Minialbumy[edytuj]

Tytuł Dane dot. albumu
6 Tracks
  • Data: 1989
  • Wydawca: WEA
3 Tracks
  • Data: 1990
  • Wydawca: WEA
The Christmas EP
  • Data: 4 listopada 1994
  • Wydawca: WEA
Sounds of the Season
  • Data: 19 października 2006
  • Wydawca: NBCUniversal
Christmas Secrets
  • Data: 28 listopada 2006[35]
  • Wydawca: Warner Bros. Records

Single[edytuj]

Tytuł Rok Pozycja na liście Album
USA
[6]
GER
[36]
AUS
[37]
SWE
[38]
FIN
[39]
UK
[5]
"I Want Tomorrow" 1987 Enya / The Celts
"Orinoco Flow (Sail Away)" 1988 24 6 2 1 Watermark
"Evening Falls..." 20
"Storms in Africa (Part II)" 1989 41
"Oíche Chiún (Silent Night)" 48 6 Tracks EP
"Exile" 1991 Watermark
"Caribbean Blue" 79 50 28 13 Shepherd Moons
"How Can I Keep from Singing?" 47 29 32
"Book of Days" 1992 34 10
"The Celts" 29 The Celts
"Marble Halls" 1994 Shepherd Moons
"Anywhere Is" 1995 44 34 33 7 The Memory of Trees
"On My Way Home" 1996 26
"Only If..." 1997 88 68 43 Paint the Sky with Stars
"Only Time" 2000 10 1 30 32 A Day Without Rain
"Wild Child" 2001 72
"May It Be" 2002 1 16 7 50 The Lord of the Rings: The Fellowship of the Ring
"Amarantine" 2005 47 53 Amarantine
"It's in the Rain" 2006
"Trains and Winter Rains" 2008 And Winter Came...
"Echoes in Rain" 2015 Dark Sky Island
"—" oznacza, że singel nie był notowany.

Nagrody i wyróżnienia[edytuj]

Rok Kategoria Tytułem Nagroda Nota Źródło
1993 Best New Age Album Shepherd Moons Grammy Laur [3]
1997 The Memory of Trees Laur
2002 A Day Without Rain Laur
2007 Amarantine Laur

Przypisy

  1. a b c Enya (ang.). www.imdb.com. [dostęp 2016-04-01].
  2. a b c d e f g Stephen Thomas Erlewine: Enya Biography (ang.). www.allmusic.com. [dostęp 2016-04-01].
  3. a b Grammy: Enya (ang.). www.grammy.com. [dostęp 2016-04-01].
  4. Camilla Tominey: Enya: I don't need to flaunt to sell the music (ang.). www.express.co.uk. [dostęp 2016-04-01].
  5. a b c d e f Enya UK Chart History (ang.). www.officialcharts.com. [dostęp 2016-04-01].
  6. a b c d e Enya Billboard Chart History (ang.). www.billboard.com. [dostęp 2016-04-01].
  7. a b Rick Anderson: Enya The Memory of Trees review (ang.). www.allmusic.com. [dostęp 2016-04-01].
  8. a b William Ruhlmann: Enya A Day Without Rain review (ang.). www.allmusic.com. [dostęp 2016-04-01].
  9. Joe D'angelo: ‘LORD OF THE RINGS’ ROUNDS UP MOST OSCAR NOMINATIONS ELF-AND-ORC-RIDDLED SAGA LEADS THE PACK WITH 13 NODS. (ang.). www.mtv.com. [dostęp 2016-04-01].
  10. a b James Christopher Monger: Enya Amarantine review (ang.). www.allmusic.com. [dostęp 2016-04-01].
  11. a b James Christopher Monger: Enya And Winter Came review (ang.). www.allmusic.com. [dostęp 2016-04-01].
  12. a b c Oricon: Enya (jap.). www.oricon.co.jp. [dostęp 2016-04-01].
  13. a b Timothy Monger: Enya Dark Sky Island review (ang.). www.allmusic.com. [dostęp 2016-04-01].
  14. a b c Enya/Longplay-Chartverfolgung (niem.). musicline.de. [dostęp 2016-04-01].
  15. a b Enya Australian Albums Chart (ang.). australian-charts.com. [dostęp 2016-04-01].
  16. a b Enya Swedish Albums Chart (ang.). swedishcharts.com. [dostęp 2016-04-01].
  17. a b Enya Finnish Albums Chart (ang.). finnishcharts.com. [dostęp 2016-04-01].
  18. OLiS – sprzedaż w okresie 15.01.2001 – 21.01.2001 (pol.). olis.onyx.pl. [dostęp 2016-04-01].
    OLiS – sprzedaż w okresie 19.12.2005 – 25.12.2005 (pol.). olis.onyx.pl. [dostęp 2016-04-01].
    OLiS – sprzedaż w okresie 20.11.2015 – 26.11.2015 (pol.). olis.onyx.pl. [dostęp 2016-04-01].
    OLiS – sprzedaż w okresie 17.11.2008 – 23.11.2008 (pol.). olis.onyx.pl. [dostęp 2016-04-01].
  19. a b c d e f g h i RIAA: Enya (ang.). www.riaa.com. [dostęp 2016-04-01].
  20. a b c d e f g h i j BPI: Enya (ang.). www.bpi.co.uk. [dostęp 2016-04-01].
  21. a b c d e Music Canada: Enya (ang.). musiccanada.com. [dostęp 2016-04-01].
  22. a b c d e f g h i j Bundesverband Musikindustrie: Apocalyptica (wyszukaj w bazie danych) (niem.). www.musikindustrie.de. [dostęp 2016-04-01].
  23. a b c d e SNEP: Enya (ang.). www.snepmusique.com. [dostęp 2016-04-01].
  24. a b IFPI FI: Enya (fiń.). www.ifpi.fi. [dostęp 2016-04-01].
  25. a b IFPI SE: Guld & Platin 1987-1998 (szw.). www.ifpi.se. [dostęp 2016-04-01].
  26. ZPAV: złote płyty 1996 (pol.). bestsellery.zpav.pl. [dostęp 2016-04-01].
  27. IFPI SE: Guld & Platin 2001 (szw.). www.ifpi.se. [dostęp 2016-04-01].
  28. ZPAV: złote płyty 2001 (pol.). bestsellery.zpav.pl. [dostęp 2016-04-01].
  29. IFPI SE: Guld & Platin 2005 (szw.). www.ifpi.se. [dostęp 2016-04-01].
  30. ZPAV: złote płyty 2006 (pol.). bestsellery.zpav.pl. [dostęp 2016-04-01].
  31. OLiS – sprzedaż w okresie 18.01.2010 – 24.01.2010 (pol.). olis.onyx.pl. [dostęp 2016-04-01].
  32. Stephen Thomas Erlewine: Enya Paint the Sky with Stars: The Best of Enya review (ang.). www.allmusic.com. [dostęp 2016-04-01].
  33. ZPAV: złote płyty 2009 (pol.). bestsellery.zpav.pl. [dostęp 2016-04-01].
  34. James Christopher Monger: Enya Only Time: The Collection review (ang.). www.allmusic.com. [dostęp 2016-04-01].
  35. Enya Christmas Secrets (ang.). www.allmusic.com. [dostęp 2016-05-08].
  36. Enya/Single-Chartverfolgung (niem.). musicline.de. [dostęp 2016-04-01].
  37. Enya Australian Singles Chart (ang.). australian-charts.com. [dostęp 2016-04-01].
  38. Enya Swedish Singles Chart (ang.). swedishcharts.com. [dostęp 2016-04-01].
  39. Enya Finnish Singles Chart (ang.). finnishcharts.com. [dostęp 2016-04-01].

Linki zewnętrzne[edytuj]