epsilon Cygni

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
epsilon Cygni
ε Cyg
Dane obserwacyjne (J2000)
Gwiazdozbiór Łabędź
Rektascensja 20h 46m 12,682s[1]
Deklinacja +33° 58′ 12,92″[1]
Paralaksa (π) 0,04486 ± 0,00012[1]
Odległość 72,71 ± 0,20 ly
22,292 ± 0,060 pc
Wielkość obserwowana 2,480 ± 0,009[1]m
Ruch własny (RA) 355,66 ± 0,08[1] mas/rok
Ruch własny (DEC) 330,60 ± 0,09[1] mas/rok
Prędkość radialna −12,41 ± 0,12[1] km/s
Charakterystyka fizyczna
Rodzaj gwiazdy olbrzym
Typ widmowy K0 III[1]
Masa ~2 M[2]
Promień 12 R[2]
Wielkość absolutna 0,739 ± 0,009[3]m
Jasność 61[2] L
Wiek 1,5 mld lat[2]
Temperatura 4725[2] K
Alternatywne oznaczenia
Oznaczenie Flamsteeda: 53 Cyg
2MASS: J20461266+3358128
Bonner Durchmusterung: BD +33°4018
Fundamentalny katalog gwiazd: FK5 780
Boss General Catalogue: GC 28959
Katalog Gliesego: GJ 806.1, GJ 9707
Katalog Henry’ego Drapera: HD 197989
Katalog Hipparcosa: HIP 102488
Katalog Jasnych Gwiazd: HR 7949
SAO Star Catalog: SAO 70474
Aljanah, Gienah Cygni

epsilon Cygni (Aljanah, ε Cyg) – gwiazda w gwiazdozbiorze Łabędzia, odległa o około 73 lata świetlne od Słońca.

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Gwiazda ta ma nazwę własną Aljanah, która wywodzi się od arabskiego ‏الجناح‎ al janāħ, oznaczającego „skrzydło” (Łabędzia). Dawniej stosowano formę Gienah, która jednak odnosiła się też do gwiazdy gamma Corvi[2][4]. Międzynarodowa Unia Astronomiczna w 2017 roku formalnie zatwierdziła użycie nazwy Aljanah dla określenia tej gwiazdy[5].

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Epsilon Cygni to pomarańczowy olbrzym należący do typu widmowego K0. Ma on temperaturę 4725 K i jasność 61 razy większą niż jasność Słońca. Masa tej gwiazdy to około 2 M, a promień jest 12 razy większy niż promień Słońca. Aljanah ma obecnie około 1,5 miliarda lat i prawdopodobnie w jego jądrze trwa synteza helu w węgiel; kilkadziesiąt milionów lat temu była to jeszcze biała gwiazda ciągu głównego, należąca do typu widmowego A[2].

Gwiazda ta była uznana za spektroskopowo podwójną z okresem zmian 20 dni, jednak obserwacja ta została podana w wątpliwość. Pomiary prędkości radialnej wskazują na systematyczny dryf, którego przyczyną może być bliski towarzysz o okresie obiegu co najmniej 15 lat, prawdopodobnie zbyt masywny by była to planeta pozasłoneczna[6].

Epsilon Cygni ma duży ruch własny, jednak w przestrzeni towarzyszy jej słaba gwiazda o wielkości obserwowanej 13,4m, oddalona o 78,7 sekundy kątowej (pomiar z 2007 r.)[2][7]. Jest to czerwony karzeł odległy o co najmniej 1700 au od Aljanah, okres obiegu gwiazd wokół środka masy układu to minimum 50 tysięcy lat[2]. Nieco bliżej (74,8″ w 2007 roku) widoczna jest gwiazda o wielkości 11,6m, lecz jej odmienny ruch własny dowodzi, że nie jest związana z epsilon Cygni[2][7].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g h Epsilon Cygni w bazie SIMBAD (ang.)
  2. a b c d e f g h i j Jim Kaler: GIENAH CYGNI (Epsilon Cygni) (ang.). STARS. [dostęp 2017-08-22].
  3. Obliczona na podstawie wielkości obserwowanej i paralaksy.
  4. Richard Hinckley Allen: Star Names Their Lore and Meaning. Nowy Jork: Dover Publications Inc., 1963, s. 391. ISBN 0486210790. (ang.)
  5. Eric Mamajek, i inni: IAU Catalog of Star Names (IAU-CSN). W: IAU Division C Working Group on Star Names (WGSN) [on-line]. Międzynarodowa Unia Astronomiczna, 2017-06-30. [dostęp 2017-08-21].
  6. McMillan, R.S.; Smith, P.H.; Moore, T.L.; Perry, M.L. Variation of the radial velocity of Epsilon Cygni A. „Publications of the Astronomical Society of the Pacific”. 104 (682), s. 1173–1176, grudzień 1992. DOI: 10.1086/133105. ISSN 0004-6280. Bibcode1992PASP..104.1173M. 
  7. a b Mason et al.: WDS J20462+3358A. W: The Washington Double Star Catalog [on-line]. VizieR, 2014.