Erik Jan Hanussen
 | |
| Data i miejsce urodzenia |
2 czerwca 1889 |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci |
25 marca 1933 |
| Zawód, zajęcie |
iluzjonista |
Erik Jan Hanussen, właśc. Hermann Steinschneider[1] (ur. 2 czerwca 1889 w Wiedniu, zm. 25 marca 1933 w Berlinie) – austriacki iluzjonista i mentalista pochodzenia żydowskiego, uznawany za jasnowidza, utrzymujący kontakty z nazistami. Trafnie przepowiedział dojście Adolfa Hitlera do władzy w styczniu 1933 i pożar Reichstagu w lutym 1933; przez prasę lewicową nazwany „prorokiem Hitlera”. Zamordowany w niewyjaśnionych okolicznościach.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Hanussen miał opowiadać o dzieciństwie spędzonym w wędrownej grupie aktorskiej, do której należeli jego rodzice[2.1]. Jednocześnie miał utrzymywać, że był duńskim arystokratą[3.1]. W rzeczywistości był Austriakiem pochodzenia żydowskiego[2.1].
W 1914 po wybuchu I wojny światowej wstąpił do wojska i walczył na froncie wschodnim. Przebywając ranny w szpitalu zabawiał innych pacjentów pokazami hipnozy czy stawianiem horoskopów. Po zakończeniu wojny stworzył objazdowy spektakl[2.1].
Od 1929 przybywał w Berlinie, gdzie występował w seansach hipnozy i czytania myśli, pracował również dla klientów indywidualnych[3.1]. W swojej pracy miał używać podsłuchów[3.1]. Założył własne pismo okultystyczne Hanussens B. W. Hellseher Zeitung, w którym publikował analizy astrologiczne politycznego życia Niemiec, a także porady indywidualne[2.1]. Niektóre prognozy polityczne Hanussena okazywały się trafne – np. we wrześniu 1932 Hanussen prawidłowo przepowiedział tryumf nazistów, a 1 stycznia 1933 obwieścił, że Hitler dojdzie do władzy 30 stycznia[3.1] – co zyskało mu przydomek „proroka Hitlera” nadany przez dziennikarzy prasy lewicowej[2.2]. Hanussen utrzymywał kontakty z przywódcami SA[2.2] i miał im często udzielać pożyczek (m.in. szefowi berlińskiej policji von Helldorfowi[4][5]).
Hanussen czasami współpracował z medium Marią Paudler, która podczas seansu spirytystycznego miała wizję pożaru zidentyfikowanego jako płonący Reichstag. 26 lutego 1933 prasa donosiła, że Hanussen przepowiedział pożar wywołany przez komunistów[3.2][6].
Prawie miesiąc po pożarze gmachu Reichstagu, 24 marca 1933, Karl Ernst wydał rozkaz aresztowania Hanussena. Hanussen został zabity w niewyjaśnionych okolicznościach, a jego ciało odnaleziono później w lesie pod Berlinem[7]. Według jednej z teorii Hitler miał zlecić zabójstwo Hanussena, według innej Ernst działał na własną rękę lub na zlecenie von Helldorfa, a zabójstwo Hanussena miało tak wzburzyć Hitlera, że ten wydał rozkaz zabicia Ernsta[8].
Publikacje
[edytuj | edytuj kod]- 1930: Meine Lebenslinie, Berlin
Filmy o Hanussenie
[edytuj | edytuj kod]- 1955: Hanussen – w reżyserii Georga Marischki i Otto Wilhelma Fischera, który również odtwarzał rolę Hanussena[9]
- 1988: Hanussen – w reżyserii Istvána Szabó, w roli Hanussena wystąpił Klaus Maria Brandauer[10]
- 2001: Niezwyciężony – w reżyserii Wernera Herzoga, w roli Hanussena Tim Roth[11]
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Adrian Room: Dictionary of Pseudonyms: 13,000 Assumed Names and Their Origins. McFarland, 2010, s. 219. ISBN 0-7864-4373-1. [dostęp 2010-10-07]. (ang.).
- Corinna Treitel: A science for the soul: occultism and the genesis of the German modern. JHU Press, 2004. ISBN 0-8018-7812-8. [dostęp 2010-10-09]. (ang.).
- Geoffrey Ashe: Encyclopedia of prophecy. ABC-CLIO, 2001. ISBN 1-57607-079-4. [dostęp 2010-10-07]. (ang.).
- ↑ John S. Craig: Peculiar liaisons: in war, espionage, and terrorism in the twentieth century. Algora Publishing, 2005, s. 155. ISBN 0-87586-331-0. [dostęp 2009-06-12]. (niem.).
- ↑ Andreas Conrad. Hitlers Hellseher. „Der Tagesspiegel”, 1 stycznia 2006. [dostęp 2009-06-12]. (niem.).
- ↑ Niektórzy uważają, że informację o pożarze miał otrzymać uprzednio od von Helldorfa, zobacz Jürgen Schmädeke, Alexander Bahar, Wilfried Kugel. Der Reichstagsbrand in neuem Licht. „Historische Zeitschrift”. 269 (1999) (3). s. 603–651. [dostęp 2009-06-26]. (niem.).
- ↑ Hanussen Mord. Viel drin. „Der Spiegel”. 43/1966, 1966-10-17. (niem.).
- ↑ Peter Levenda: Unholy alliance: a history of Nazi involvement with the occult. Continuum International Publishing Group, 2002, s. 105. ISBN 0-8264-1409-5. [dostęp 2009-06-26]. (ang.).
- ↑ The Internet Movie Database (IMDb): Hanussen (1955). [dostęp 2010-11-08]. (ang.).
- ↑ The Internet Movie Database (IMDb): Hanussen (1988). [dostęp 2010-11-08]. (ang.).
- ↑ The Internet Movie Database (IMDb): Invincible (2001). [dostęp 2010-11-08]. (ang.).
Literatura dodatkowa
[edytuj | edytuj kod]- Bruno Frei: Der Hellseher. Leben und Sterben des E.J.H. Strasbourg: Sebastian Brant, 1934. (Wznowienie: Bruno Bruno: Der Hellseher. Leben und Sterben des E.J.H. Köln: Prometh, 1980. ISBN 3-922009-33-6. (niem.).)
- Wilfried Kugel: Hanussen – Die wahre Geschichte des Hermann Steinschneider. 1998. ISBN 3-928234-75-7. (niem.).
- Mel Gordon: Hanussen: Hitler’s Jewish Clairvoyant. 2001. ISBN 0-922915-68-7. (ang.).