Ernst Jünger

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ernst Jünger
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 29 marca 1895
Heidelberg
Data i miejsce śmierci 17 lutego 1998
Riedlingen
Narodowość niemiecka
Język niemiecki
Dziedzina sztuki powieść, dziennik
Ważne dzieła
  • In Stahlgewittern
  • Na marmurowych skałach
  • Promieniowania
  • Gläserne Bienen
Odznaczenia
Krzyż Wielki II Klasy Orderu Zasługi RFN Krzyż Wielkiego Oficera Orderu Zasługi RFN Krzyż Komandorski Orderu Zasługi RFN Order Bawarski Maksymiliana za Wiedzę i Sztukę Medal za Zasługi dla Badenii-Wirtembergii Pour le Mérite Order Domowy Królewski Hohenzollernów z Mieczami na Wojennej Wstędze Krzyż Żelazny (1813) I Klasy Krzyż Żelazny (1813) II Klasy Krzyż Żelazny II Klasy, ponowne nadanie w 1939
Odznaka za Rany w Złocie
Strona internetowa

Ernst Jünger (ur. 29 marca 1895 w Heidelbergu, zm. 17 lutego 1998 w Riedlingen) – niemiecki pisarz.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Ernst Jünger był niemieckim nacjonalistą, ale nacjonalizm pojmował na własny sposób. Podczas pierwszej wojny światowej jako żołnierz był wielokrotnie ranny i wyróżniany najważniejszymi odznaczeniami II Rzeszy, w czasie drugiej – już jako oficer – przebywał głównie w Paryżu. Jünger zachowywał dystans do osoby Hitlera i NSDAP. Nigdy do niej nie przystąpił. Powieść Jüngera Na marmurowych skałach postrzega się jako metaforyczną krytykę nazizmu.

Jünger przeprowadzał na sobie eksperymenty z wieloma narkotykami – m.in. jako jeden z pierwszych opisywał doświadczenia z LSD (znał się z jego odkrywcą, Albertem Hofmannem). Podróże pod wpływem psychodelików zainspirowały go do napisania Drogen und Rausch (Przybliżenia. Narkotyki i upojenie). Pisarz zajmuje się w niej filozoficznym aspektem odurzenia, ksiązka stanowi studium ludzkich transgresji i środków, za pomocą których ludzie przekraczali granice rzeczywistości.[1] Ponadto pasją, która pochłaniała go przez całe życie, było zbieranie owadów.

Urodził się jako pierwsze dziecko aptekarza. W czasie jego dzieciństwa rodzina przenosiła się kilkakrotnie, między innymi do Hanoweru, gdzie Ernst uczęszczał do gimnazjum. Jako 18-latek pod wpływem książek opisujących przygody europejskich kolonizatorów w Afryce, zgłosił się do służby w Legii Cudzoziemskiej. Szybko jednak powrócił do Niemiec na skutek interwencji swojego ojca.

W 1914, po wybuchu wojny, zgłosił się na ochotnika. W listopadzie 1915 został skierowany na front do Szampanii. Służył na froncie zachodnim, głównie we Francji. W ciągu kolejnych czterech lat czternastokrotnie był ranny, został odznaczony między innymi Krzyżem Żelaznym I klasy oraz Orderem Pour le Mérite – jako jeden z ostatnich. Był ostatnim żyjącym kawalerem tego orderu. Zakończył wojnę jako dowódca kompanii szturmowej w stopniu porucznika.

Po zakończeniu wojny Jünger wydał swoje okopowe wspomnienia, które zostały entuzjastycznie przyjęte przez prawicową prasę. W 1923 zawiesił karierę w wojsku. Zajął się studiami – zoologią i filozofią – których jednak nie ukończył. Zwrócił się ku pracy pisarskiej i dziennikarskiej. Po przejęciu władzy przez nazistów odrzucił ich propozycje zajęcia miejsca w Reichstagu oraz członkostwa w tzw. akademii poetów (Dichterakademie). Pociągnęło to za sobą różne nieprzyjemności, m.in. przeszukanie mieszkania przez Gestapo.

W 1939 wydał powieść Na Marmurowych Skałach, która zapoczątkowała serię powieści fantastycznych w jego twórczości. Kolejne były: Heliopolis (1949), Szklane pszczoły (1957), Eumeswil (1977) oraz Problem Aladyna (1983). W Szklanych pszczołach Jünger poddał konserwatywnej krytyce rozwój techniczny – przeciwstawiał technikę naturze oraz zwrócił uwagę na zagrożenia ze strony postępu technicznego, a także na potrzebę przeciwdziałania im.[2]

Po wybuchu wojny Jünger jako oficer Wehrmachtu został skierowany do stolicy okupowanej Francji, gdzie zajmował się cenzurą listów. W tym okresie nawiązał stały kontakt z przedstawicielami paryskich elit kulturalnych pozostałych po klęsce 1940 we Francji. Spotkał się m.in. z Jean-Paulem Sartrem i Picassem.

Po ostatecznej klęsce III Rzeszy pisarz nie zgodził się na wypełnienie denazyfikacyjnego kwestionariusza i otrzymał zakaz publikacji w brytyjskiej strefie okupacyjnej, który został uchylony w 1949. Wtedy mieszkał już w Wiflingen w Badenii-Wirtembergii. W dalszych latach swojego życia wciąż podróżował, brał udział w spotkaniach upamiętniających ofiary wojen, wydawał kolejne książki. Otrzymał wiele nagród literackich oraz niemieckich odznaczeń, w tym Order Zasługi Republiki Federalnej Niemiec.

Najważniejsze dzieła[edytuj | edytuj kod]

  • In Stahlgewittern, 1920 – opublikowane w Polsce pt. Książę piechoty. (W nawałnicy żelaza) przełożone i opatrzone wstępem przez J. Gaładyka, wyd. I Warszawa 1935, wyd. II Warszawa 1938; ponadto op. pt. W stalowych burzach w przekładzie i z posłowiem Wojciecha Kunickiego, wyd. I Warszawa 1999
  • Das abenteuerliche Herz. Aufzeichnungen bei Tag und Nacht, 1929
  • Der Arbeiter. Herrschaft und Gestalt, 1932 – opublikowane w Polsce pt. Robotnik, wyd. I Warszawa 2010
  • Das abenteuerliche Herz. Figuren und Capricios, 1938
  • Na marmurowych skałach (Auf den Marmorklippen), 1939
  • Der Friede. Ein Wort an die Jugend Europas und an die Jugend der Welt, 1945
  • Heliopolis. Rückblick auf eine Stadt, 1949
  • Strahlungen, 1949
  • Der gordische Knoten, 1953
  • Gläserne Bienen, 1957 (wyd. pol. Szklane pszczoły, Korporacja Ha!art, Warszawa 2017, tłum. Lech Czyżewski)
  • Annäherungen. Drogen und Rausch, 1970 (wyd. pol. Przybliżenia • Narkotyki i upojenie, Warszawa 2013, tłum. Wojciech Kunicki)
  • Eumeswil, 1977
  • Dzienniki z okresu II wojny wydane w Polsce jako Promieniowania, tom 1, tłum. Sławomir Błaut. Opracowanie, przypisy i posłowie Wojciech Kunicki:
    • Pierwszy dziennik paryski (Das erste Pariser Tagebuch) 18 II 1941 – 23 X 1942
    • Zapiski kaukaskie (Kaukasische Aufzeichnungen) 24 X 1942 – 17 II 1943
    • Drugi dziennik paryski (Das zweite Pariser Tagebuch) 19 II 1943 – 13 VIII 1944

Prace o autorze[edytuj | edytuj kod]

  • Wojciech Kunicki, Krzysztof Polechoński, Ernst Jünger w publicystyce i literaturze polskiej lat 1930-1998. Studium recepcyjne, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, 2000
    • Bibliografia
    • Antologia tekstów
  • Bernadeta Prandzioch, Ernst Jünger. Nihilizm, nicość, nadzieja, „FA-art”, 1-2/2014
  • Bernadeta Prandzioch, Jüngerowska augmented reality, „Popmoderna”, 17.02.2014
  • Bernadeta Prandzioch, Niebezpieczna perfekcja, „Miesięcznik Znak”, 03/2018

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Bernadeta Prandzioch: Jüngerowska augmented reality. popmoderna.pl. [dostęp 2019-01-16].
  2. Bernadeta Prandzioch: Niebezpieczna perfekcja. Miesięcznik Znak. [dostęp 2019-01-16].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]