Erwin Czerwenka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Franciszek Erwin Czerwenka (ur. w 1887 w Jabłonicy w ówczesnej Galicji Wschodniej, 100 km na zachód od Czerniowiec, zm. w 1970 w Krakowie)[1] – polski artysta malarz i pedagog.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Od 1890r. rodzina przeniosła się do Stanisławowa (obecnie Iwano-Frankowsk), gdzie urodziła się siostra Emilia, późniejsza pierwsza żona kolegi Erwina ze Stanisławowa i ze studiów w Krakowie, artysty malarza Erwina Elstera. W okresie 1905/1906 studiował geometrię wykreślną w c.k. Szkole Politechnicznej w Lwowie, a w latach 1906-10 na Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie[2]. Był uczniem Leona Wyczółkowskiego, Teodora Axentowicza, Józefa Unierzyskiego i Wojciecha Weissa. Ukończył akademię z wynikiem celującym i najwyższym odznaczeniem (srebrny medal).

W latach 1913-1929 uczył rysunku oraz geometrii wykreślnej w krakowskich gimnazjach Św. Jacka oraz Św. Anny (dzisiejsze I Liceum im. B. Nowodworskiego[3][4]), gdzie miał pracownię malarską[5]. W czasie I Wojny Światowej w 1914r. został powołany na stanowisko nauczyciela rysunku w żeńskiej szkole Eugenii Schwarzwald w Wiedniu, w 1915r. wrócił na stałe do Krakowa wskutek zlecenia (offene ordre) pracy w krakowskim gimnazjum Św. Anny, gdzie uczył do 1929r..

Był członkiem Związku Polskich Artystów Plastyków nieprzerwanie od założenia w 1911r. , gdzie od 1920r. był członkiem zarządu (był kilkakrotnie wiceprezesem, sekretarzem, skarbnikiem, członkiem komisji weryfikacynej, komisji regulaminowej sekcji malarskiej, zastępcą Koła Ligi Morskiej). Był założycielem i przewodniczącym Kasy Samopomocy Koleżeńskiej.

Jego obrazy znajdują się w zbiorach Muzeum Narodowego w Krakowie.

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Tworzył przede wszystkim pejzaże i portrety, projektował witraże i meble.

Autor również utrzymanych w stylu socrealizmu obrazów Murarze na budowie Nowej Huty[6] oraz Nowa Huta (portret murarza Piotra Ożańskiego, 1950)[7].

Pierwsze prace Czerwenka zaprezentował na Ogólnopolskiej Wystawie Grunwaldzkiej w Lwowie w 1910r., w Czerniowcach w 1911r., w Krakowie na wspólnej wystawie jego i Zofii Stryjeńskiej (1928), wystawach w TPSP (1921, 1929, 1934, 1937, 1945/1946[8], 1947, 1948, 1949, 1950, 1951, 1952, 1953, 1956, 1958, 1959)[9], wystawie „Wojciech Weiss i jego uczniowie” (TPSP 1934), w Katowicach w 1931r[10]., w Warszawie na wystawie TZSP wraz z pracami „Grupy Czterech[1]. Aranżuje pawilon miast górnośląskich na Powszechnej Wystawie Krajowej w Poznaniu[11], za co otrzymuje Złoty Medal.

Odznaczenia i Nagrody[edytuj | edytuj kod]

  • Srebrny Medal ASP, 1909r..
  • Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości, 1928r.
  • Złoty Medal za ekspozycję miast górnośląskich na Powszechnej Wystawie Krajowej w Poznaniu, 1929r.
  • Złoty Krzyż Zasługi, 1938r.[12]
  • Nagroda TPSP za diałalność artystyczną, 1947r.
  • Nagroda Ministerstwa Kultury i Sztuki za pracę w prezydium Związku Artystów Plastyków, 1959r.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Aukcja nr 20, Polski Dom Aukcyjny 'SZTUKA'
  2. Z krakowskiej kolebki sławy, „Nowości Illustrowane”, czerwiec 1906.
  3. I Liceum Ogólnokształcące im. Bartłomieja Nowodworskiego w Krakowie, Wikipedia, wolna encyklopedia, 5 stycznia 2020 [dostęp 2020-01-13] (pol.).
  4. Jakub (1870-1958) Zachemski, Sprawozdanie Dyrektora Państwowego Gimnazjum Nowodworskiego czyli św. Anny w Krakowie za rok szkolny 1925/26, Katolicka Spółka Wydawnicza „Prawda‟, 1926 [dostęp 2020-01-13].
  5. N. W., Z pracowni Erwina Czerwenki, „Nowości Illustrowane”, 1920.
  6. Nowa Huta - architektura i twórcy miasta idealnego. Niezrealizowane projekty. mhk.pl, luty 2006. [dostęp 2014-02-01]. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-12-09)].
  7. Andrzej Chwalba: Podkrakowski Magnitogorsk. mowiawieki.pl. [dostęp 2014-02-01]. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-08-19)].
  8. TPSP, Wystawa Niezależnych (Gwiazdkowa), 1945.
  9. Władysław Prokesch, nr 67, „Nowa Reforma”, 1921.
  10. Jan Smotrycki, Wystawa obrazów Erwina Czerwenki, „Polonia”, 1931.
  11. Udział przedstawicieli przemysłu ciężkiego i samorządu województwa śląskiego w Powszechnej Wystawie Krajowej w Poznaniu w 1929 roku, [w:] Piotr Rygus, Wieki Stare i Nowe, t. 5, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, 2013.
  12. http://prawo.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WMP19390710152/O/M19390152.pdf.