Erwin Kruk

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Erwin Kruk
Ilustracja
Erwin Kruk (1989)
Data i miejsce urodzenia 4 maja 1941, Dobrzyń
Data i miejsce śmierci 31 marca 2017, Olsztyn
Alma Mater Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu
Gatunki poezja, powieść, felietony, szkice
Odznaczenia
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”

Erwin Kruk (ur. 4 maja 1941 w Dobrzyniu, zm. 31 marca 2017 w Olsztynie[1][2]) – polski pisarz, poeta i dziennikarz, senator I kadencji (1989–1991). Zasadniczą część swojej twórczości pisarskiej poświęcił tematyce mazurskiej.

Życiorys[edytuj]

Urodził się w Dobrzyniu koło Nidzicy w rodzinie rolnika Hermana Kruka i Mety ze Stachów. W 1945 został osierocony, wraz z braćmi Ryszardem i Wernerem wychowywał się u babki ze strony matki – Augusty Stach we wsi Elgnówko. Od 1956 przebywał w domu dziecka, był uczniem szkoły zawodowej w Ostródzie[3]. W 1960 ukończył Liceum Ogólnokształcące w Morągu, następnie w 1966 studia polonistyczne na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu pod kierunkiem profesora Artura Hutnikiewicza. W czasie studiów kierował redakcją literacką studenckiego radia. Był założycielem grupy poetyckiej „Kadyk”, redaktorem Studenckiej Grupy Informacyjno-Fotograficznej oraz wydawcą książki Almanach poezji, zawierającej utwory studentów UMK (z lat 1945–1965).

W Olsztynie zamieszkał w 1966, podjął pracę w redakcji gazety „Głos Olsztyński”, przekształconej później w „Gazetę Olsztyńską”. Przez 13 lat pracował jako dziennikarz (od stażysty do starszego publicysty). Był redaktorem czasopisma „Przemiany”, wydawanego przez Klub Literacki ZMS. Od 1969 należał do Związku Literatów Polskich oraz Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich (do jego rozwiązania w 1981). W marcu 1980 zrezygnował z pracy w „Gazecie Olsztyńskiej”.

W 1980 wstąpił do „Solidarności”, był m.in. członkiem zarządu regionu. Współtworzył Mazurskie Zrzeszenie Kulturalne, które nie uzyskało zgody na rejestrację od ówczesnych władz. Współpracował z ogólnopolskimi czasopismami społeczno-kulturalnymi. W 1981 rozpoczął prace w miesięczniku „Meritum” (wydawanym w Warszawie). W okresie stanu wojennego utrzymywał się z pracy twórczej. W latach 1989–1991 był senatorem I kadencji z listy Komitetu Obywatelskiego z województwa olsztyńskiego[4]. Później przeszedł do klubu parlamentarnego Unii Demokratycznej.

Pod koniec lat 90. pełnił funkcję wiceprezesa zarządu Polskiego PEN Clubu, a także prezesa klubu SPP w Olsztynie. Był członkiem synodu Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w RP. W 1999 współtworzył Mazurskie Towarzystwo Ewangelickie.

Zmarł 31 marca 2017 w Olsztynie. 7 kwietnia 2017 został pochowany na cmentarzu komunalnym przy ulicy Poprzecznej w Olsztynie[5].

Odznaczenia i wyróżnienia[edytuj]

W 2016 odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski[6], a w 2007 Złotym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”[7]. W 2016 otrzymał tytuł doktora honoris causa Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie[8]. Był wyróżniony tytułem honorowego obywatela Olsztyna[9] oraz Olsztynka[10].

Był laureatem nagród za twórczość literacką, m.in. Nagrody Pióra (1964), Nagrody im. Stanisława Piętaka (1977), dorocznych nagród miesięcznika „Literatura” za Książkę Roku (1988, 1989), nagród Polcul Foundation (1988), Ministra Kultury i Sztuki (1989), polskiego PEN Clubu (1993), Medalu Marcina Lutra (1991), Literackiej Nagrody Warmii i Mazur (2006), Nagrody Literackiej im. Władysława Reymonta (2010)[11], Poznańskiej Nagrody Literackiej za całokształt twórczości (2016)[12]. W 2015 uhonorowany „Laurem Dziennikarza Warmii i Mazur”[13]. W 2016 został laureatem Orfeusza Mazurskiego za tom Nieobecność[14].

W 2006 w Olsztynie wydano na jego cześć księgę jubileuszową pod redakcją Zbigniewa Chojnowskiego pt. Z dróg Erwina Kruka. Na 65. urodziny twórcy. Anna Matysiak poświeciła liryce poety monografię Między regionalizmem a uniwersalizmem. O poezji Erwina Kruka[15].

Wybrane publikacje[edytuj]

Powieści
  • Drogami o świcie (1967)
  • Na uboczu święta (1967)
  • Rondo (1971)
  • Pusta noc (1976)
  • Łaknienie (1980)
  • Kronika z Mazur (1989)
Zbiory esejów
  • Szkice z mazurskiego brulionu (2003)
  • Spadek. Zapiski mazurskie 2007–2008 (2009)
Książki poetyckie
Opracowania historyczne
  • Ewangelicy w Olsztynie (2002)
  • Warmia i Mazury (2003)

Przypisy[edytuj]

  1. Erwin Kruk nie żyje. gazetaolsztynska.pl, 31 marca 2017. [dostęp 2017-03-31].
  2. Erwin Kruk nie żyje. Mazur, poeta i legenda „Solidarności”. wyborcza.pl, 31 marca 2017. [dostęp 2017-03-31].
  3. Erwin Kruk. ceik.eu. [dostęp 2015-06-21].
  4. Informacje na stronie Senatu. [dostęp 2011-06-23].
  5. Olsztyn pożegnał Erwina Kruka. gazetaolsztynska.pl, 7 kwietnia 2017. [dostęp 2017-04-07].
  6. M.P. z 2016 r. poz. 306
  7. Rok kulturalny 2007/2008 zainaugurowany. olsztyn24.com, 21 września 2007. [dostęp 2013-03-03].
  8. Erwin Kruk doktorem honoris causa UWM. wm.pl, 1 czerwca 2016. [dostęp 2016-06-01].
  9. Zmarł poeta i pisarz Erwin Kruk, uznawany za „mazurskie sumienie”. onet.pl, 31 marca 2017. [dostęp 2017-03-31].
  10. Honorowi Obywatele Olsztynka. olsztynek.pl, 10 lutego 2017. [dostęp 2017-04-08].
  11. Nagrody Literackie im. Władysława Reymonta rozdane. Związek Rzemiosła Polskiego, 24 marca 2011. [dostęp 2014-09-13].
  12. Poznańska Nagroda Literacka dla Erwina Kruka!. kultura.poznan.pl, 27 kwietnia 2016. [dostęp 2016-05-04].
  13. Erwin Kruk i Zenon Złakowski – laureatami „Lauru Dziennikarza Warmii i Mazur”. sdp.pl, 7 lutego 2015. [dostęp 2016-06-04].
  14. Finaliści. orfeusz-nagroda.pl. [dostęp 2016-06-13].
  15. Anna Matysiak: Między regionalizmem a uniwersalizmem. O poezji Erwina Kruka. poczytaj.pl. [dostęp 2017-04-01].
  16. Wielki obecny. Nowa książka Erwina Kruka. tvp.pl, 10 grudnia 2015. [dostęp 2016-04-25].

Bibliografia[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]