Erytrea

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
ሃገረ ኤርትራ
إريتريا

Państwo Erytrea
Flaga Erytrei
Godło Erytrei
Flaga Erytrei Godło Erytrei
Hymn: Ertra, Ertra, Ertra
Położenie Erytrei
Język urzędowy arabski, tigrinia
Stolica Asmara
Ustrój polityczny republika
Głowa państwa prezydent Isajas Afewerki
Szef rządu prezydent Isajas Afewerki
Powierzchnia
 • całkowita
 • wody śródlądowe
98. na świecie
121 320 km²
~0%
Liczba ludności (2008)
 • całkowita 
 • gęstość zaludnienia
114. na świecie
5 028 000[a]
41 osób/km²
PKB (2011)
 • całkowite 
 • na osobę

2,6 mld. USD
475 USD
PKB (PSN) (2011)
 • całkowite 
 • na osobę

4 mld. USD
735 USD
Jednostka monetarna nakfa (ERN)
Niepodległość
• proklamowana
• uznana
od Etiopia Etiopii
29 maja 1991
24 maja 1993
Strefa czasowa UTC +3
Kod ISO 3166 ER
Domena internetowa .er
Kod samochodowy ERI
Kod samolotowy E3
Kod telefoniczny +291
Mapa Erytrei

Erytrea, oficjalnie Państwo Erytrea (tigrinia ኤርትራ – Ertra, ሃግሬ ኤርትራ – Hagere Ertra; arab. إرتري – Iritrija, دولة إرتري – Daulat Iritrija) – państwo w Afryce Wschodniej, nad Morzem Czerwonym. Graniczy z Etiopią, Dżibuti i Sudanem.

Ustrój polityczny[edytuj | edytuj kod]

Głową państwa i szefem rządu jest od 1993 Isajas Afewerki. Cały ustrój opiera się na konstytucji z 1997, której przepisy nie zostały jednak nigdy wprowadzone w życie. Głową państwa i szefem rządu jest prezydent, wybierany na 5-letnią kadencję przez Komitet Centralny Ludowego Frontu na rzecz Demokracji i Sprawiedliwości. Komitet Centralny wybiera też jednoizbowe Zgromadzenie Narodowe liczące 150 członków, którego przewodniczącym jest prezydent. Jedyną legalną partią polityczną w Erytrei jest Ludowy Front na rzecz Demokracji i Sprawiedliwości, założony w 1970 roku.

Erytrea została sklasyfikowana na ostatnim, 179. miejscu w rankingu organizacji obrony wolności prasy „Reporterzy bez Granic”, dotyczącego wolności mediów[1].

W roku 2009 ponownie sklasyfikowano Erytreę na ostatnim miejscu, tym razem na 175[2].

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

Erytrea jest podzielona na 6 regionów administracyjnych (zobas), które z kolei są podzielone na dystrykty (sub-zobas).

Geografia[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Geografia Erytrei.

W Erytrei wyróżnia się trzy strefy geograficzne. Część wschodnią stanowią pustynie i półpustynie, klimat jest gorący i suchy (oprócz wybrzeża), a ludność zajmuje się pasterstwem i rybołówstwem. Należący do tej strefy region Danakil to jedno z najgorętszych miejsc na Ziemi, leży on częściowo w depresji. Część centralna to żyzne wyżyny, gdzie rozwinięte jest rolnictwo, średnia roczna temperatura wynosi 18 °C, pora deszczowa trwa od czerwca do września. Część zachodnia to suche i gorące niziny.

Linia brzegowa Erytrei ma ok. 1000 km. Do Erytrei należy ok. 350 wysp na Morzu Czerwonym, m.in. archipelag Dahlak.

Największe miasta Erytrei to Asmara, Keren, Agordat, Nakfa oraz porty Massaua i Assab.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Do VII wieku Erytrea była częścią Królestwa Etiopii. W wiekach średnich nasiliły się w tym regionie wpływy arabskie – nie tylko kulturowe, ale i polityczne. W XVI wieku Erytrea została podbita przez Turków. Na mocy traktatu z Ucialli w 1890 r. stała się kolonią włoską. W 1936 roku kraj stał się częścią Włoskiej Afryki Wschodniej. W latach 1941-1952 Erytreą zarządzali Brytyjczycy. W 1952 roku na mocy rezolucji ONZ kraj wszedł w skład Etiopii jako prowincja autonomiczna jednak autonomia kilka lat później została cofnięta.

W latach 60. XX w. w Erytrei zaczęły się rodzić poglądy i ruchy niepodległościowe. Nasiliły się one po zmianie statusu na prowincję Etiopii. Ruchy te były wspierane przez kraje arabskie oraz Chiny i Kubę[3][4]. W latach 70. toczyła się tam partyzancka wojna domowa. Partyzanci opanowali dużą część Erytrei. Dwiema największymi grupami partyzanckimi były: lewicowy Erytrejski Front Wyzwolenia Narodowego[5] oraz Front Wyzwolenia Erytrei (który po 1982 roku z pozycji lewicowo-nacjonalistycznych przeszedł w stronę konserwatywną). Ruch niepodległościowy był zwaśniony wewnętrznie i między organizacjami wyzwoleńczymi dwukrotnie doszło do walk: pierwsza z wojen domowych wybuchła na początku lat 70., druga natomiast na początku lat 80. W konflikcie starły się ze sobą siły Frontu Wyzwolenia i Frontu Wyzwolenia Narodowego, który w drugim z konfliktów został wsparty przez Tigrajski Ludowy Front Wyzwoleńczy z sąsiedniego Tigraj. Obie wojny domowe skończyły się zwycięstwem Frontu Wyzwolenia Narodowego[6][7].

Sytuacja sił niepodległościowych zmieniły się po przewrocie w Etiopii, w wyniku którego obalono monarchię i utworzono komunizujący rząd wojskowy. Rząd wojskowy dzięki pomocy ZSRR odzyskał całą prowincję z rąk rebeliantów. W latach 80. ruchy niepodległościowe wybuchły na nowo[8]. W 1981 roku wojska etiopskie opuściły północną część prowincji. W 1993 roku przeprowadzono referendum, w wyniku którego Erytrejski Ludowy Front Wyzwolenia ogłosił niepodległość Erytrei (czerwiec 1993). W tym samym miesiącu przeprowadzono wybory prezydenckie, które wygrał Isajas Afewerki. Erytrejski Ludowy Front Wyzwolenia odrzucił lewicową ideologię okresu partyzanckiego i przyjął nowy program centrowo-nacjonalistyczny[9]. W 1997 roku uchwalono nową konstytucję.

 Osobny artykuł: wojna erytrejsko-etiopska.

W 1998 roku, w wyniku sporów o wytyczenie granicy między dwoma państwami, wybuchła wojna erytrejsko-etiopska. Zakończyła się porozumieniem zawartym w Algierze 12 grudnia 2000. Od tego czasu strefa graniczna jest patrolowana przez siły pokojowe ONZ. Pod koniec roku 2005 Erytrea zmusiła ONZ do ewakuowania ze swojego terytorium żołnierzy z Europy i Ameryki (zgodziła się na pozostanie żołnierzy z krajów Azji i Afryki)[10].

W 2008 roku miał miejsce konflikt graniczny między Dżibuti i Erytreą, który pozostał nierozstrzygnięty. Podczas wojny w Somalii Erytrea wsparła kilkutysięcznym oddziałem Unię Trybunałów Islamskich.

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Gospodarka Erytrei, podobnie jak szeregu innych krajów afrykańskich, bazuje na rolnictwie na potrzeby własne. 80% ludności żyje z uprawy roli i hodowli. Wojna z Etiopią w latach 1998-2000 spowodowała dotkliwe straty gospodarcze niszcząc 55 tys. domów. Aczkolwiek nawet podczas wojny budowano nowe drogi, mosty i poprawiano porty. Gospodarka jest kontrolowana przez rząd. Przyszłość gospodarki zależy od likwidacji analfabetyzmu, zmniejszenia bezrobocia i otwarciu gospodarki dla emigrantów, którzy mogą dostarczyć pieniądze i wiedzę.

Dochód na głowę ludności 1200 USD (2013). 50% ludności żyje w ubóstwie. Partnerzy w handlu zagranicznym: Malezja – 66%, Kanada – 13%, Włochy 11%, Francja – 4%

Mapa lokalizacyjna Erytrei
Adi Kejh
Adi Kejh
Mendefera
Mendefera
Asmara
Asmara
Assab
Assab
Massawa
Massawa
Tesenej
Tesenej
Geographylogo.svg
Porty lotnicze w Erytrei

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Społeczeństwo Erytrei jest zróżnicowane. Nie przeprowadzono jeszcze niezależnego spisu powszechnego, ale około 80% populacji stanowią Tigrajczycy i ludy Tigre. Sprawia to, że większość populacji posługuje się językami z grupy semickiej. Pozostali mieszkańcy to ludy afroazjatyckie, tj. Saho, Hedareb, Afarowie i Bilen, posługujące się językami kuszyckimi. Istnieją tu także ludy nilockie reprezentowane przez Kunama i Nara[potrzebne źródło].

Religie[edytuj | edytuj kod]

Struktura religijna kraju w 2010 roku według Pew Research Center[11][12]:

 Osobny artykuł: Świadkowie Jehowy w Erytrei.
Tunel w Erytrei Plateau.

Uwagi

  1. Dane szacunkowe na lipiec 2008 roku, podane za CIA The World Factbook [1]

Przypisy

  1. Reporterzy bez granic, 2007, Worldwide Press Freedom Index 2007.
  2. Press Freedom Index 2009.
  3. Foreign Intervention in Africa: From the Cold War to the War on Terror, 2013. s.158.
  4. Schoultz, Lars (2009). That infernal little Cuban republic: the United States and the Cuban Revolution. The University of North Carolina Press. ISBN 978-0-8078-3260-8.
  5. Shinn, David Hamilton; Ofcansky, Thomas P.; Prouty, Chris (2004), "Eritrean People's Liberation Front", Historical dictionary of Ethiopia (Scarecrow Press): 143
  6. Connell, Dan. Historical Dictionary of Eritrea.
  7. Gebru Tareke, The Ethiopian Revolution: War in the Horn of Africa (New Haven: Yale University, 2009), s. 88
  8. Guarak, Mawut Achiecque Mach. Integration and Fragmentation of the Sudan: An African Renaissance. Bloomington, IN: AuthorHouse, 2011. s. 252-253
  9. O'Kane, David; Hepner, Tricia (2011), Biopolitics, Militarism, and Development: Eritrea in the Twenty-First Century, Berghahn Books, s. xx
  10. Horn of Africa 'crisis', UN warns. bbc.co.uk, 2005-12-16. [dostęp 2014-01-06].
  11. Religious Composition by Country, in Percentages. The Pew Research Center. [dostęp 2014-06-28].
  12. Christian Population as Percentages of Total Population by Country. The Pew Research Center. [dostęp 2014-06-28].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]