Estreicherowie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Estreicherowie – ród naukowców i humanistów osiadły od 1782 r. w Krakowie, według Stanisława Kota "najstarsza rodzina w Polsce, którą by można określić mianem inteligencji miejskiej"[1]. Rodzinnym ich przedsięwzięciem była czterdziestotomowa Bibliografia Polska, zapoczątkowana przez Karola Estreichera (st.), kontynuowana przez jego syna Stanisława i ukończona (po niemal 80 latach) przez wnuka Karola (mł.). Jego członkowie byli w większości blisko związani z Uniwersytetem Jagiellońskim (dwóch z nich było rektorami, pięciu profesorami, kilkunastu zaś doktorami tej uczelni; Stanisław Estreicher zmarł w obozie w Sachsenhausen jako ofiara Sonderaktion Krakau). Przedstawicielka ostatniego pokolenia krakowskiej gałęzi Estreicherów, Krystyna Grzybowska, pozostawiła po sobie nieukończoną "Kronikę rodzinną", przedstawiającą losy rodziny od jej osiedlenia się w Krakowie do końca II wojny światowej. W Krakowie znajduje się też Muzeum Rodu Estreicherów, będące jednym z trzech oddziałów muzealnych Towarzystwa Przyjaciół Sztuk Pięknych, które to stowarzyszenie jest właścicielem dużego zbioru archiwaliów i pamiątek związanych z Estreicherami. Na Wydziale Polonistyki UJ działa Centrum Badawcze Bibliografii Polskiej Estreicherów.

Rodzinny grobowiec Estreicherów na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie zaprojektowany przez Teodora Hoffmana. Po prawej stronie w głębi groby Alojzego Estreichera i Antoniny z Rozbierskich Estreicherowej
Epitafium Dominika Oesterreichera w murze Cmentarza Rakowickiego w Krakowie

Pierwszym przedstawicielem rodu Estreicherów zamieszkałym w Krakowie był malarz i profesor rysunku Szkoły Głównej Krakowskiej (UJ) Dominik Oesterreicher (1750-1809), pochodzący z mieszkającej od co najmniej I poł. XVII wieku w Igławie na Morawach niemieckojęzycznej rodziny browarników, kupców i malarzy, żonaty z Rozalią Prakesch (1761-1807) również urodzoną w Igławie. Ich potomkami byli m.in.:

a także:

Estreicherowie byli blisko spowinowaceni z innymi znanymi krakowskimi rodzinami inteligenckimi, m.in. Dunajewskich, Grabowskich, Grzybowskich, Kopffów, Kremerów, Kulczyńskich i Rosnerów, a także z lwowską rodziną Longchamps de Bérier. W 1882 r. Karol Estreicher (st.) otrzymał szlachectwo w c.k. monarchii z przydomkiem Rozbierski (Antonina Rozbierska (1798-1892), córka Bertranda Antoniego Rosbierskiego (1764-1815), prof. Uniwersytetu Lwowskiego[6], była żoną Alojzego Estreichera) oraz herbem Zadora i dlatego część członków rodziny używała później, choć rzadko, podwójnego nazwiska Estreicher-Rozbierski.

Rodzinę upamiętnia ul. Estreicherów na Woli Justowskiej oraz Zaułek Estreichera przy Collegium Maius UJ.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Stanisław Kot, Stanisław Estreicher na tle życia kulturalnego Krakowa, Glasgow 1945.
  2. Zenon Łukasz Baranowski, Sztafeta pokoleń Ziemi Janowskiej, Janów Lubelski 2012.
  3. Doktor z Radkowa – Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl, encyklopedia.szczecin.pl [dostęp 2017-01-14].
  4. Estreicher Zygmunt - Encyklopedia PWN - źródło wiarygodnej i rzetelnej wiedzy, encyklopedia.pwn.pl [dostęp 2017-01-14].
  5. Wirtualne Muzeum Pielęgniarstwa Polskiego - Kulczyńska Teresa, www.wmpp.org.pl [dostęp 2017-01-14].
  6. Bertrand Antoni Rosbierski, www.ipsb.nina.gov.pl [dostęp 2017-01-15].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • K. Grzybowska, Estreicherowie. Kronika rodzinna, Kraków 2010 (1. wyd. 1969, 2. wyd. 1999).
  • A. Krawczuk, Opowieści o zmarłych. Cmentarz Rakowicki, część 3 i 4, Kraków 1988, s. 110-119.
  • H. Byrska, Estreicherowie, Acta Universitatis Jagellonicae 12 (1992), s. 18-20.
  • J. Adamczewski, Estreicherowie [w:] Krakowskie rody, Kraków 1994, s. 8-107.
  • J. Miliszkiewicz, Ostatni - Karol Estreicher, Wzlot - Leon Estreicher [w:] Polskie gniazda rodzinne, Warszawa 2003.
  • L. Peters, Geny Estreicherów, Kraków 12(14) (2005), s. 32-35.
  • A. Gabryś, Niedziela w południe [w:] Salony krakowskie, Kraków 2006, s. 186-203.
  • J. Miliszkiewicz, Wokół tradycji - Estreicherowie, Spotkania z Zabytkami 7(169) (2009), s. 30-31.
  • M. Bajer, Estreicherowie. Cz. 1, Sztuka, nauka, historia (Rody uczone; [cz.] 156), Forum Akademickie 18, nr 1 (2011), s. 64-65; Cz. 2, Spisana wielość (Rody uczone; [cz.] 157), Forum Akademickie 18, nr 2 (2011), s. 64-65.
  • P. Plichta, Rodzina wizytówką miasta. Przypadek Krakowa, Pogranicze. Studia Społeczne 24 (2014), s. 97-116.
  • D. Matelski, Karol Estreicher Jr. (1906-1984) - biografia wielkiego Polaka. Tom I, Kraków 2016.
  • Encyklopedia Krakowa, Warszawa – Kraków 2000, s. 192-194.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]