Et'hem Toto

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Et'hem Toto
Data i miejsce urodzenia 1898
Progonat, Imperium Osmańskie
Data śmierci 26 maja 1937
Minister spraw wewnętrznych Albanii
Okres od 21 października 1935
do 7 listopada 1936
Poprzednik Musa Juka
Następca Musa Juka

Et'hem Toto (ur. 1898 we wsi Progonat k. Kurveleshu, zm. 26 maja 1937[1]) – albański oficer żandarmerii, w latach 1935-1936 minister spraw wewnętrznych.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

W 1914 wieś, w której mieszkał została spalona przez Greków, a rodzina Toto przeniosła się do Wlory, a następnie do Delviny[1]. Po ukończeniu szkoły tureckiej wyemigrował do Stanów Zjednoczonych. Po powrocie do kraju w latach 1918-1919 odbywał kurs w szkole żandarmerii, które ukończył osiągając stopień aspiranta, w 1920 awansując do stopnia podporucznika[1].

W 1924 został skierowany do tworzonej wówczas w Albanii Straży Granicznej, rok później otrzymał awans na stopień porucznika. W 1931 ukończył szkołę dla oficerów żandarmerii we Florencji. Po powrocie do kraju służył w Szkodrze, pełniąc tam funkcję zastępcy komendanta żandarmerii, a następnie w Kukësie. W 1935 w stopniu majora objął stanowisko ministra spraw wewnętrznych w rządzie Mehdiego Frasheriego. Rok później wraz z rządem podał się do dymisji[1].

W maju 1937 wraz z grupą wiernych mu żołnierzy bracia Et'hem i Ismet Toto wystąpili w Delvinie przeciwko legalnym władzom Albanii. Po zajęciu budynku podprefektury rebelianci przejęli magazyn z bronią, którą rozdzielili wśród miejscowej ludności[2]. W opinii brytyjskiej historyczki Mirandy Vickers spiskowcy wyrażali sprzeciw wobec modernizacji Albanii, której nie akceptowały zachowawcze środowiska muzułmańskie z południa kraju[3]. Główne siły rebeliantów zostały rozbrojone na drodze łączącej Wlorę z Tepeleną, a Toto z grupą żołnierzy skierował się na teren pogranicza albańsko-greckiego. 26 maja 1937 wraz z grupą 4-5 żołnierzy został otoczony przez siły rządowe w pobliżu wsi Zagjeç i popełnił samobójstwo[4]. Wg innej wersji zginął w czasie próby jego ujęcia[5]. Jego brat za udział w rebelii został skazany na śmierć i powieszony w więzieniu w Gjirokastrze.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d Kastriot Dervishi: Kryeministrat dhe ministrat e shtetit shqiptar në 100 vjet : anëtarët e Këshillit të Ministrave në vitet 1912-2012, jetëshkrimet e tyre dhe veprimtaria e ekzekutivit shqiptar. Tirana: Shtepia Botuese 55, 2012, s. 240.
  2. Ibrahim Gani. Kryengritja e Delvinës. „Përpjekja”. VI, s. 93-113, 1996. 
  3. Miranda Vickers: The Albanians: A Modern History. I.B.Tauris, 2011. ISBN 978-0-85773-655-0.
  4. Owen Pearson: Albania in the Twentieth Century, A History: Volume I: Albania and King Zog, 1908-39. New York: I.B. Tauris, 2005, s. 388. ISBN 978-1-84511-013-0.
  5. Jason Tomes: King Zog: Self-Made Monarch of Albania. The History Press, 2011. ISBN 978-0-7524-7087-0.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Kastriot Dervishi: Kryeministrat dhe ministrat e shtetit shqiptar në 100 vjet : anëtarët e Këshillit të Ministrave në vitet 1912-2012, jetëshkrimet e tyre dhe veprimtaria e ekzekutivit shqiptar. Tirana: Shtepia Botuese 55, 2012, s. 240.