Eugeniusz Horbaczewski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Eugeniusz Horbaczewski
Dziubek
16 i 1/2 zwycięstw
Ilustracja
Eugeniusz Horbaczewski przed swoją maszyną, 2 sierpnia 1944
kapitan pilot kapitan pilot
Data i miejsce urodzenia 28 września 1917
Kijów
Data i miejsce śmierci 18 sierpnia 1944
Valennes
Przebieg służby
Lata służby od 1939
Siły zbrojne Roundel of Poland (1921-1993).svg Siły Powietrzne RP
RAF roundel.svg RAF
Jednostki Dywizjon 303,
Polski Zespół Myśliwski, 43 dywizjon RAF,
Dywizjon 315
Stanowiska dowódca eskadry:
43 dywizjon RAF
d-ca: Dywizjonu 315
Główne wojny i bitwy II wojna światowa:
Odznaczenia
Krzyż Złoty Orderu Virtuti Militari Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Walecznych (od 1941, czterokrotnie) Distinguished Service Order (Wielka Brytania) Distinguished Flying Cross nadany dwukrotnie (Wielka Brytania)

Eugeniusz Horbaczewski ps. „Dziubek” (ur. 28 września 1917 w Kijowie, zm. 18 sierpnia 1944 w Valennes) – kapitan pilot Wojska Polskiego i Polskich Sił Powietrznych, major (ang. Squadron Leader) Królewskich Sił Powietrznych, as myśliwski II wojny światowej. Patron IV liceum w Zielonej Górze w Zespole Szkół Akademickich (dawne Liceum Lotnicze).

Życiorys[edytuj]

Podczas nauki w gimnazjum w Brześciu ukończył kurs szybowcowy. Po maturze w 1937 wstąpił do Szkoły Podchorążych Lotnictwa w Dęblinie, którą ukończył jako absolwent XIII promocji[1]. We wrześniu 1939 roku, awansowany na podporucznika, ewakuował się z innymi podchorążymi do Rumunii, skąd przez Jugosławię i Grecję przedostał się statkiem do Francji. Pozostając bez przydziału bojowego, po klęsce Francji przedostał się w czerwcu 1940 do Wielkiej Brytanii.

Po dalszym przeszkoleniu lotniczym, 21 sierpnia 1941 roku został przydzielony do 303 dywizjonu myśliwskiego, latającego wówczas na samolotach Spitfire Mk. V. 6 listopada 1941 nad Francją zestrzelił prawdopodobnie myśliwiec Bf 109. Pierwsze potwierdzone zwycięstwo powietrzne odniósł nad Francją 4 kwietnia 1942 roku, zestrzeliwując myśliwiec Focke-Wulf Fw 190, następnie 16 kwietnia Bf 109 i 19 sierpnia ponownie Fw 190. We wrześniu 1942 roku został przeniesiony do 302 dywizjonu myśliwskiego. W lutym 1943 roku zgłosił się ochotniczo do tworzonej wówczas eskadry Polski Zespół Myśliwski („Cyrk Skalskiego”), walczącej od marca w Tunezji. 28 marca 1943 roku zestrzelił tam bombowiec Ju 88, 2 kwietnia i 6 kwietnia myśliwce Bf 109, a 22 kwietnia dwa kolejne Bf 109.

Po zakończeniu walk w Afryce, Horbaczewskiemu zaproponowano objęcie dowództwa eskadry w brytyjskim 43 dywizjonie RAF, stacjonującym na Malcie. Eskadrą tą dowodził od maja 1943 roku, a następnie w sierpniu objął dowództwo dywizjonu (będąc jednym z trzech Polaków, dowodzących brytyjskim dywizjonem). Z dywizjonem tym walczył na Sycylii i we Włoszech. 4 września zestrzelił myśliwiec Bf 109, a 16 września dwa Fw 190, ponadto 15 września uszkodził Fw 190. W październiku 1943 roku Horbaczewski zdał dowództwo 43. dywizjonu RAF i powrócił do Anglii. 7 listopada 1943 roku został odznaczony Srebrnym Krzyżem Orderu Virtuti Militari, a 30 listopada brytyjskim Distinguished Flying Cross, awansowano go też na kapitana.

16 lutego 1944 roku objął dowództwo 315 dywizjonu myśliwskiego Dęblińskiego, latającego od marca na myśliwcach Mustang Mk. III. 12 czerwca 1944 roku zestrzelił myśliwiec Fw 190 nad Francją, w walce czterech polskich pilotów przeciw 7 myśliwcom niemieckim. 30 lipca 1944 roku zestrzelił 1 Bf 109 indywidualnie i drugi zespołowo (zaliczony jako 1/2). Horbaczewski zestrzelił w tym okresie także cztery „latające bomby” V1.

18 sierpnia 1944 roku dywizjon w składzie 12 samolotów pod dowództwem Horbaczewskiego, mimo jego silnego przeziębienia, udał się na zadanie wymiatania nad Francję, atakując z zaskoczenia grupę ok. 60 myśliwców Fw 190. W walce Horbaczewski zestrzelił trzy Fw 190, lecz sam zaginął podczas drogi powrotnej. Dopiero po wojnie, w 1947, odnaleziono wrak samolotu, ze zwłokami Horbaczewskiego, rozbity w okolicy miejscowości Valennes. Okoliczności jego śmierci nie są bliżej znane, prawdopodobnie został zestrzelony przez samoloty. Polscy lotnicy w tym starciu zgłosili zestrzelenie 16 samolotów przy stracie jedynie Horbaczewskiego; według źródeł niemieckich, Niemcy stracili 8 samolotów i 2 uszkodzone.

Został pochowany na cmentarzu w Creil we Francji.

Upamiętnienie[edytuj]

1 września 1988 roku Eugeniusz Horbaczewski został patronem Liceum Lotniczego w Zielonej Górze, a od 24 września 2011 roku jego imię nosi 41 Baza Lotnictwa Szkolnego w Dęblinie[2]. Nawiązując do zlikwidowanego w tym miejscu lotniska jego imieniem nazwano również ulicę na Gądowie Małym we Wrocławiu oraz na Gocławiu w Warszawie.

Wizerunek pilota został umieszczony na samolocie myśliwskim MiG-29 nr 114 z 23 Bazy Lotnictwa Taktycznego[3].

Zwycięstwa powietrzne[edytuj]

Na liście Bajana zajmuje 4 pozycję z 16 i 1/2 zestrzelonym pewnie, 1 prawdopodobnie i 1 uszkodzonym samolotem[4].

Zestrzelenia pewne[edytuj]

  • Fw 190 – 4 kwietnia 1942 (pilotował Spitfire Vb, AA940)
  • Bf 109 – 16 kwietnia 1942 (pilotował Spitfire Vb, AA882)
  • Fw 190 – 19 sierpnia 1942 (pilotował Spitfire Vb, AR366)
  • Ju 88 – 28 marca 1943 (pilotował Spitfire IX)
  • Bf 109 – 2 kwietnia 1943 (pilotował Spitfire IX)
  • Bf 109 – 6 kwietnia 1943 (pilotował Spitfire IX)
  • 2 Bf 109 – 22 kwietnia 1943 (pilotował Spitfire IX)
  • Bf 109 – 4 września 1943 (pilotował Spitfire IX, MA259)
  • 2 Fw 190 – 16 września 1943 (pilotował Spitfire IX, JG571)
  • Fw 190 – 12 czerwca 1944 (pilotował Mustang III, FB166)
  • 1 i 1/2 Fw 190 – 30 lipca 1944 (pilotował Mustang III, FB166)
  • 3 Fw 190 – 18 sierpnia 1944 (pilotował Mustang III, FB166)

Zestrzelenie prawdopodobne[edytuj]

  • Bf 109 – 6 listopada 1941 (pilotował Spitfire Vb, AB989)

Uszkodzone[edytuj]

  • Fw 190 – 15 września 1943 (pilotował Spitfire IX, JG571)

Odznaczenia[edytuj]

Przypisy

  1. XIII promocja Szkoły Orląt, lokata 18 (pol.). [dostęp 10 maja 2014].
  2. Decyzja Nr 280/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 lipca 2011 r. w sprawie przejęcia dziedzictwa tradycji, nadania imienia patrona oraz ustanowienia dorocznego Święta 41 Bazy Lotnictwa Szkolnego (Dziennik Urzędowy MON Nr 16 z 9 września 2011 r., poz. 222).
  3. Myśliwce z portretami wybitnych pilotów (pol.). polska-zbrojna.pl, 1 marca 2015. [dostęp 2016-01-31].
  4. a b c Wizerunek pilota na cieldegloire.com (ang.). [dostęp 10 maja 2014].

Bibliografia[edytuj]

  • Jerzy Ryszard Konieczny, Tadeusz Malinowski, Mała encyklopedia lotników polskich, Biblioteczka Skrzydlatej Polski, Warszawa 1983.
  • Wacław Król: Myśliwcy. Warszawa: Ministerstwo Obrony Narodowej, 1980, s. 56–90. ISBN 83-11-06396-6.
  • Cumft Olgierd; Hubert Kazimierz Kujawa: Księga lotników polskich. Poległych, zmarłych i zaginionych 1939-1946. Warszawa: Wydawnictwo MON, 1989, s. 290. ISBN 83-11-07329-5.
  • Matusiak: Polskie skrzydła 13. Supermarine Spitfire IX 1942-1943. Stratus, 2011, s. III–V. ISBN 978-83-61421-35-1.

Linki zewnętrzne[edytuj]