Eugeniusz Morawski-Dąbrowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Eugeniusz Morawski-Dąbrowa
Data i miejsce urodzenia 2 listopada 1876
Warszawa
Pochodzenie polskie
Data i miejsce śmierci 23 października 1948
Warszawa
Instrumenty fortepian
Gatunki muzyka poważna
Zawód kompozytor, pedagog, malarz
Powiązania Państwowego Konserwatorium Muzycznego w Warszawie
Odznaczenia
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Medal Niepodległości Złoty Wawrzyn Akademicki

Eugeniusz Morawski-Dąbrowa, także Eugeniusz Morawski ( ur. 2 listopada 1876 w Warszawie, zm. 23 października 1948 tamże)[1]polski kompozytor, pedagog i malarz.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

W latach 1899–1904 studiował w Instytucie Muzycznym w Warszawie w klasie fortepianu Antoniego Sygietyńskiego i kompozycji Zygmunta Noskowskiego[1][2].

W 1903 podjął naukę w klasie rysunkowej Jana Kauzika, a w 1904 wstąpił do nowo powstałej Szkoły Sztuk Pięknych w Warszawie, gdzie do 1907 roku był uczniem Konrada Krzyżanowskiego (portret), Ferdynand Ruszczyca (pejzaż) i Karola Tichego (sztuka stosowana). Wraz z Mikalojusem Konstantinasem Čiurlionisem brał udział w organizowanych przez tę uczelnię plenerach w Arkadii (1904), Zwierzyńcu (1905), Istebnej (1906); obaj odbyli też podróż na Kaukaz (1905)[1].

Równocześnie od 1903 Morawski działał w organizacji bojowej Frakcji Rewolucyjnej Polskiej Partii Socjalis­tycznej. 3 listopada 1907 został aresztowany za udział w przygotowaniu zamachu na policję i skazany na 4 lata zesłania na Syberię, lecz dzięki staraniom jego ojca, kara ta została zamieniona na emigrację za granicę Imperium Rosyjskiego[1]. W 1908 Morawski wyjechał do Paryża, gdzie studiował kontrapunkt pod kierunkiem André’a Gedalge’aInformacje powiązane z artykułem „André Gedalge” w Wikidanych i instrumentację u Camille’a ChevillardaInformacje powiązane z artykułem „Camille Chevillard” w Wikidanych. Podjął też studia malarskie w Académie Julian, a następnie rzeźbiarskie w Akademii Colarossiego u Antoine’a Bourdelle’a[1][2][3].

W 1930 powrócił do Polski, w marcu tegoż roku został dyrektorem konserwatorium w Poznaniu. W latach 1932–1939 był rektorem Państwowego Konserwatorium Muzycznego w Warszawie. Podczas czterech kadenci rektorskich zorganizowałwydzia muzykologii, klasę operową i kapelmistrzowską uzyskał uniwersytecki status dla dyplomów konserwatorium, zainicjował tzw. koncerty wymienne absolwentów wyższych uczelni muzycznych w różnych miastach europejskich (Berlin 1936, Sztokholm 1938). Poza sprawowaną funkcją rektora, był również wykładowcą instrumentacji. Podczas II wojny światowej uczył w tajnym konserwatorium Stanisław Kazury[1][2].

Morawski był członkiem-założycielem Société des Artistes Polonais w Paryżu (1909), Towarzystwa Opery Narodowej (1932), Instytutu Fryderyka Chopina (1934); zasiadał w komisjach konkursowych, radach programo­wych i artystycznych. Otrzymał nagrodę muzyczną MWRiOP za balet Świtezianka (1933). Został odznaczony m.in. Krzyżem Oficerskim [Order Odrodzenia Polski|Orderu Polonia Restituta]][4] (1933), Meda­lem Niepodległości (1933), Złotym Wawrzynem Akademickim Polskiej Akademii Literatury[5] (1938)[1].

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Dość wcześnie wyzwolił się z fascynacji muzyką Richarda Straussa, krytycznie odnosił się do dzieł Maurice’a Ravela, Claude’a Debussy’ego i Igora Strawinskiego. Wykorzystując tylko niektóre elementy techniczne stosowane przez tych twórców ukształtował własny styl kompozytorski. Monumentalna forma i ekspresjonistyczna, kunsztowna instrumentacja, o ciem­nym i gęstym kolorycie brzmienia, wyrastały w dużym stopniu z programowości inspirowanej pełną nastroju grozy i niesamowitości twórczością literacką E.A. Poego (poematy symfoniczne). Ekspresjonizm zaznaczył się nawet w licznych stylizacjach muzyki ludowej (tańce polskie w Świteziance).

Jego twórczość kompozytorska pozostaje w zapomnieniu, do czego przyczyniło się negatywne nastawienie do jego osoby apologetów Karola Szymanowskiego spowodowane okolicznościami, w jakich Morawski objął po Szymanowskim stanowisko rektora konserwatorium w Warszawie[1].

Twórczość malarską, wykazującą wiele wspólnych cech z malarstwem Čiurlionisa, traktował marginesowo, ograniczając się do tematyki marynistycznej.

Ważniejsze kompozycje[edytuj | edytuj kod]

(na podstawie materiału źródłowego[1])

Utwory sceniczne[edytuj | edytuj kod]

Utwory orkiestrowe[edytuj | edytuj kod]

  • symfonie, (wszystkie zaginione)
    • Vae Victis, e-moll, ok. 1906
    • Fleurs du mal, g-moll, ok. 1906
    • Prometeusz, e-moll na głosy solowe, chór i orkiestrę
  • poematy symfoniczne
    • Don Kiszot, wg M. Cervantesa, 1910
    • Nevermore, wg E.A. Poego, 1911
    • Ulalume, wg E.A. Poego
    • Hop-Frog, wg E.A. Poego, (zaginiony)
    • Iridion wg Zygmunta Krasińskiego, (zaginiony)
    • Ahasweries, (zaginiony)
  • 2 koncerty fortepianowe
  • Koncert skrzypcowy

oraz utwory kameralne, fortepianowe i pieśni

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g h i Spóz 2000 ↓.
  2. a b c Chylińska 2004 ↓.
  3. Chodkowski 1995 ↓, s. 574.
  4. M.P. z 1933 r. Nr 259, poz. 277
  5. Rocznik Polskiej Akademii Literatury 1937–1938. Warszawa: Polskiej Akademii Literatury, 1939, s. 255. (pol.)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Irena Spóz: Morawski Eugeniusz. W: Encyklopedia muzyczna PWM. Elżbieta Dziębowska (red.). Wyd. I. T. 6: M część biograficzna. Kraków: PWM, 2000. ISBN 83-224-0656-8. (pol.)
  • Encyklopedia muzyki. Andrzej Chodkowski (red.). Warszawa: PWN, 1995, s. 562. ISBN 83-01-11390-1. (pol.)
  • Teresa Chylińska: Morawski-Dąbrowa, Eugeniusz. W: The New Grove Dictionary of Music and Musicians, vol. S. Oxford University Press, 2004. ISBN 978-0-19-517067-2. (ang.)