Eustazy Borkowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Eustazy Borkowski w 1935 roku

Eustazy Borkowski (ur. 12 marca 1887 w Warszawie, zm. 9 maja 1960 w Nowym Jorku) – kapitan żeglugi wielkiej, dowodzący polskimi transatlantykami w dwudziestoleciu międzywojennym.

Kapitan Borkowski to postać barwna, owiana legendami kreowanymi przez siebie i swoją załogę, a utrwalonymi przez Karola Borchardta w książce Szaman morski, której jest tytułowym bohaterem.

W jego życiorysie jest wiele niejasności. Wiadomo, że urodził się w Warszawie oraz, że mając 14 lat, porzuciwszy gimnazjum wyjechał nad morze (dokąd dokładnie nie wiadomo). Pracował jako chłopiec okrętowy, uczył się w szkole morskiej w Rydze. Następnie, po jej ukończeniu, został oficerem w rosyjskiej marynarce handlowej. Po I wojnie światowej przez 10 lat był właścicielem i kierowcą taksówki w Paryżu.

Do Polski powrócił w 1929 i został od razu kapitanem na polskim parowcu pasażerskim SS Premjer Polbrytu. Pracował w Polskim Transatlantyckim Towarzystwie Okrętowym i w Gdynia-Ameryka Linie Żeglugowe jako kapitan statków pasażerskich: od 1931 był kapitanem SS Kościuszko (na którym pływał najdłużej i z którym był najbardziej związany), następnie SS Pułaski, MS Piłsudski (zastępował na nim chorego kpt. Mamerta Stankiewicza) i bliźniaczego MS Batory, którego kapitanem został wyznaczony jeszcze przed przejęciem statku przez armatora i dowodził nim nieprzerwanie do września 1939 roku. W kwietniu 1937 obchodził jubileusz 100 podróży morskich[1].

Znany był jako poliglota (mówił kilkunastoma językami) i doskonały mówca, co sprawiało, że był niezwykle popularny wśród pasażerów.

12 listopada 1933 roku przeprowadził jako kapitan "Kościuszki" udaną akcję ratowania rozbitków z niemieckiego trawlera "Horst Wessel" i podjął nawet próbę holowania i uratowania samego statku, której jednak zaniechał po zerwaniu holu z uwagi na zagrożenie dla własnej załogi. W listopadzie 1934 roku na tym samym statku z Halifaksu w Kanadzie przywiózł do Polski cztery bizony – dar Polonii kanadyjskiej dla prezydenta RP Ignacego Mościckiego. Dały one początek obecnego Ośrodka Hodowli Żubrów w Smardzewicach.

11 listopada 1937 został po raz drugi odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi za zasługi na polu pracy społecznej[2].

Wybuch II wojny światowej zastał go wraz z MS Batory w Nowym Jorku. Kapitan wygłosił wówczas kilka publicznych wypowiedzi, które - po części wskutek nieścisłych relacji prasy amerykańskiej i nieporozumień językowych - zaniepokoiły zdenerwowaną wybuchem wojny załogę. W związku z tym dyrekcja GAL odwołała go z dowództwa "Batorego". Kapitan pozostał wówczas w Hoboken NJ USA i pływał na statkach amerykańskich, nie wracając już do polskiej floty. Po wojnie również nie wrócił do kraju, w którym nie miał rodziny (nie miał dzieci, a jego żona zmarła w Gdyni w czasie okupacji).

Żył 73 lata, zmarł w nowojorskiej dzielnicy Staten Island. Pochowany w East Hanover (stan New Jersey).

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Karol Olgierd Borchardt, Szaman morski, Gdańsk: Wydawnictwo Morskie, 1985, ISBN 83-215-5190-4, OCLC 835892397.
  • Jerzy Pertek: Królewski statek Batory. Wydawnictwo Morskie, 1975.
  • Bożena Aksamit Batory, Agora 2015