Ewa Łętowska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ewa Łętowska
Ilustracja
Ewa Łętowska (2017)
Kraj działania Polska
Data i miejsce urodzenia 22 marca 1940
Warszawa
Profesor nauk prawnych
Specjalność: prawa człowieka, prawo administracyjne, prawo cywilne, prawo konstytucyjne
Alma Mater Uniwersytet Warszawski
Doktorat 1968 – nauki prawne
Uniwersytet Warszawski
Habilitacja 1975 – nauki prawne
Uniwersytet Warszawski
Profesura 16 października 1985
Polska Akademia Nauk / Umiejętności
Status PAN członek rzeczywisty (2010)
Status PAU członek korespondent (1997)
Doktor honoris causa
(Uniwersytet Gdański – 2008)
(Akademia Pedagogiki Specjalnej – 2009)
(Uniwersytet Warszawski – 2016)
Rzecznik praw obywatelskich
Okres spraw. 1988–1992
Następca Tadeusz Zieliński
Sędzia Trybunału Konstytucyjnego
Okres spraw. 2002–2011
Odznaczenia
Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi Odznaka Honorowa PCK I stopnia
Andrzej Wróbel i Ewa Łętowska (2011)

Ewa Anna Łętowska z domu Ołtarzewska (ur. 22 marca 1940 w Warszawie) – polska prawniczka, specjalistka w zakresie prawa cywilnego, konstytucyjnego, administracyjnego oraz praw człowieka, profesor nauk prawnych (1985). Od 1985 profesor w Instytucie Nauk Prawnych PAN; członkini Polskiej Akademii Nauk (członek rzeczywisty od 2010) oraz Polskiej Akademii Umiejętności (członek korespondent od 1997). Rzecznik praw obywatelskich (1988–1992), będąca pierwszą osobą sprawującą ten urząd w Polsce. W latach 1999–2002 sędzia Naczelnego Sądu Administracyjnego, a w latach 2002–2011 sędzia Trybunału Konstytucyjnego, członkini komitetu redakcyjnego miesięcznika „Państwo i Prawo[1].

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Ukończyła w 1962 studia na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego. W latach 1963–1965 odbyła aplikację sądową. W 1968 została doktorem nauk prawnych, w 1975 uzyskała stopień doktora habilitowanego z zakresu prawa cywilnego. W 1985 otrzymała tytuł profesora nauk prawnych. W latach 1977–1987 kierowała Zespołem Prawa Cywilnego w Instytucie Nauk Prawnych Polskiej Akademii Nauk. Wypromowała dwoje doktorów[2].

Po wprowadzeniu w Polsce instytucji rzecznika praw obywatelskich została pierwszą osobą pełniącą tę funkcję. Stanowisko to zajmowała od 1 stycznia 1988 do 13 lutego 1992. W latach 1999–2002 orzekała jako sędzia Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zajmowała się działalnością ekspercką w ramach Międzynarodowej Organizacji Pracy[3].

28 maja 2002 objęła obowiązki sędziego Trybunału Konstytucyjnego. Została rekomendowana przez posłów SLD, PSL i UP[4]. Po zakończeniu dziewięcioletniej kadencji w 2011[5] przeszła w stan spoczynku.

Była profesorem w Instytucie Nauk Prawnych PAN[2], wykładała na Université Panthéon-Sorbonne w Paryżu, prowadziła odczyty i wykłady na innych uniwersytetach w Europie. Opublikowała liczne prace naukowe z zakresu prawa cywilnego, konstytucyjnego i ochrony konsumentów. Autorka eseistyki i publicystyki prawniczej[6], a także publikacji popularyzatorskich.

Członkostwo w instytucjach i organizacjach[edytuj | edytuj kod]

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

Mężem Ewy Łętowskiej był Janusz Łętowski (1939–1999), profesor nauk prawnych, sędzia Sądu Najwyższego, a także krytyk muzyczny.

Znawczyni muzyki, zwłaszcza opery. Krytyczka muzyczna w mediach i konsultantka podczas przygotowywania przedstawień operowych. Również w rozważaniach prawniczych Ewa Łętowska często za punkt wyjścia do rozważań przyjmowała libretta operowe[3]. Zgromadziła obszerną kolekcję wydawnictw muzycznych[12].

Odznaczenia i wyróżnienia[edytuj | edytuj kod]

W 1996 została odznaczona przez prezydenta Aleksandra Kwaśniewskiego Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski[13]. W 2011 prezydent Bronisław Komorowski nadał jej Krzyż Komandorski z Gwiazdą tego orderu[14]. W 1979 odznaczona Złotym Krzyżem Zasługi[1].

Otrzymała doktoraty honoris causa Uniwersytetu Gdańskiego (2008)[15], Akademii Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej (2009)[3][16] i Uniwersytetu Warszawskiego (2016)[17].

W 1995 wyróżniona przez Fundację im. Friedricha Eberta („Human Rights 1994”) za działalność w zakresie ochrony praw człowieka i umacnianie zasad państwa prawa. W 2000 uhonorowana Medalem „Zasłużony dla Tolerancji” przyznawanym przez Fundację Ekumeniczną oraz Nagrodą Naukową im. Mikołaja Kopernika miasta Krakowa w dziedzinie ekonomii[3]. Została wyróżniona tytułem „Kobieta Roku” przez miesięcznik „Twój Styl[18]. W 2011 władze Polskiego Czerwonego Krzyża przyznały jej Odznakę Honorową PCK I stopnia[19]. W 2013 została laureatką Nagrody za Odważne Myślenie im. Barbary Skargi przyznawanej przez Konfederację Lewiatan i Fundację na Rzecz Myślenia im. Barbary Skargi[20].

Wybrane publikacje[edytuj | edytuj kod]

Publikacje naukowe[edytuj | edytuj kod]

  • Umowa o świadczenie przez osobę trzecią, Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 1970.
  • Wzorce umowne: ogólne warunki, wzory, regulaminy, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 1975.
  • Poradnik konsumenta (współautor z Krystyną Wójcik), Instytut Wydawniczy Związków Zawodowych, Warszawa 1983.
  • Komentarz do ogólnych warunków umów konsumenckich (współautor z Czesławą Żuławską), Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 1986.
  • Podstawy prawa cywilnego, Ecostar, Warszawa 1993.
  • Po co ludziom konstytucja, Exit, Warszawa 1994.
  • La constitution, oeuvre de la société?, Schulthess Polygraphischer, Zurych 1995.
  • The commissioner for citizens' rights in Central and Eastern Europe: the Polish experience, Saint Louis Univ. School of Law and Warsaw Univ. School of Law, Saint Louis 1996.
  • Sąd Najwyższy USA. Prawa i wolności obywatelskie (współautor z Rogerem Goldmanem i Stanisławem Frankowskim), Biuro Instytucji Demokratycznych i Praw Człowieka OBWE, Warszawa 1997.
  • Courts and tribunals under the constitution of Poland, Saint Louis Univ. School of Law and Warsaw Univ. School of Law, Saint Louis 1997.
  • Prawo umów konsumenckich, C.H. Beck, Warszawa 1999.
  • Prawo zobowiązań – część ogólna (redaktor), C.H. Beck, Warszawa 1999.
  • Bezpodstawne wzbogacenie, C.H. Beck, Warszawa 2000.
  • Ustawa o ochronie niektórych praw konsumentów: komentarz, C.H. Beck, Warszawa 2000.
  • Ochrona niektórych praw konsumentów: komentarz, C.H. Beck, Warszawa 2001.
  • Zbieg norm w prawie cywilnym, C.H. Beck, Warszawa 2002.
  • Nieuczciwe klauzule w prawie umów konsumenckich (współredaktor), C.H. Beck, Warszawa 2004.
  • Europejskie prawo umów konsumenckich, C.H. Beck, Warszawa 2004.
  • Umowy odnoszące się do osób trzecich, C.H. Beck, Warszawa 2006.
  • Prawo intertemporalne w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego i Sądu Najwyższego (redaktor), Wolters Kluwer Polska, Warszawa 2008, ​ISBN 978-83-7526-821-8​.

Publikacje popularyzatorskie[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Członkowie Polskiej Akademii Nauk. Łętowska, Ewa. pan.pl. [dostęp 2021-03-02].
  2. a b Prof. zw. dr hab. czł. rzecz. PAN Ewa Łętowska, [w:] baza „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI) [online] [dostęp 2018-09-06].
  3. a b c d e Stanisław Waltoś: Uroczystość wręczenia dyplomu doktora honoris causa Uniwersytetu Warszawskiego Profesor Ewie Łętowskiej. uw.edu.pl, 26 czerwca 2016. s. 36–38. [dostęp 2021-03-02].
  4. Sprawozdanie stenograficzne z posiedzenia Sejmu IV kadencji (22. posiedzenie, 2. dzień, 23 maja 2002). [dostęp 2011-05-30].
  5. Nota biograficzna na stronie Trybunału Konstytucyjnego. [dostęp 2021-03-02].
  6. a b Prof. dr hab. Ewa Łętowska. Fundacja „Instytut Artes Liberales”. [dostęp 2021-03-02].
  7. Członkowie. „Rocznik Polskiej Akademii Umiejętności”. Rok 2016/2017, s. 17, 2017. Kraków: Polska Akademia Umiejętności. [dostęp 2018-10-14]. 
  8. a b Wydział I. instytucja.pan.pl. [dostęp 2013-03-01].
  9. Komitet Nauk Prawnych PAN. pan.pl. [dostęp 2020-02-23].
  10. Lista tutorów Collegium Invisibile. ci.edu.pl. [dostęp 2011-05-30].
  11. Prof. Mirosław Wyrzykowski: Pozakonstytucyjna zmiana ustroju staje się faktem. O tym trzeba debatować, panie Prezydencie. oko.press, 26 sierpnia 2017. [dostęp 2017-08-31].
  12. Bronisław Tumiłowicz: Czciciele Mozarta i Chopina. tygodnikprzeglad.pl, 9 października 2005. [dostęp 2021-03-01].
  13. Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 24 maja 1996 r. o nadaniu orderów (M.P. z 1996 r. nr 58, poz. 528).
  14. Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 9 maja 2011 r. o nadaniu orderów (M.P. z 2011 r. nr 73, poz. 730).
  15. Tytuł doktora honoris causa UG dla prof. Ewy Łętowskiej. univ.gda.pl, 31 stycznia 2008. [dostęp 2011-05-30].
  16. Doktorzy Honoris Causa – Prof. dr hab. Ewa Łętowska. aps.edu.pl. [dostęp 2013-03-01].
  17. Doktorat honoris causa Uniwersytetu Warszawskiego dla prof. Ewy Łętowskiej. rpo.gov.pl, 24 czerwca 2016. [dostęp 2016-07-19].
  18. „Twój Styl” przyznał tytuł Kobiety Roku Andżelice Borys. press.pl, 15 marca 2006. [dostęp 2015-09-30].
  19. Odznaczamy zasłużonych. pck.pl, 1 lipca 2011. [dostęp 2011-08-17].
  20. Nagroda Lewiatana dla prezydenta Komorowskiego. tvpparlament.pl, 15 maja 2013. [dostęp 2017-07-26].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]