Ewa Krzyżewska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ewa Krzyżewska
Ilustracja
Ewa Krzyżewska w 1960
(z tyłu reżyser Veljko Bulajić)
POL COA Prus.svg
Herb Prus
Imię i nazwisko Anna Ewa Krzyżewska Kwiatkowska
Data i miejsce urodzenia 7 lutego 1939
Warszawa
Data i miejsce śmierci 30 lipca 2003
Hiszpania
Zawód aktorka
Współmałżonek Wacław Andrzej Spława-Neyman (rozwód),
Bolesław Kwiatkowski
Lata aktywności 1958–1973
Zespół artystyczny
Teatr Dramatyczny w Warszawie
19621967

Ewa Krzyżewska (właśc. Anna Ewa Krzyżewska Kwiatkowska, herbu Prus[1]; ur. 7 lutego 1939 w Warszawie, zm. 30 lipca 2003 w Hiszpanii) – polska aktorka filmowa i teatralna.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Była córką Juliusza Waleriana Krzyżewskiego herbu Prus i Marii Stanisławy z Piotrowskich[2] oraz prawnuczką Ludwika Nowakowskiego, powstańca styczniowego[3][4]. Jej chrzestnymi byli satyryk i poeta, Jeremi Przybora oraz stryjenka Ewelina Krzyżewska[2]. W czasie wojny jej rodzina zmieniała miejsce zamieszkania: Warszawa (ul. Podchorążych 87), Międzylesie k. Warszawy i Chrzanów (1940–1955). Tam mieszkała przy ul. Bartosza Głowackiego, uczęszczając do Szkoły Ogólnokształcącej Stopnia Licealnego Towarzystwa Przyjaciół Dzieci (obecnie I Liceum Ogólnokształcące im. Stanisława Staszica)[5]. Już wtedy występując m.in. na szkolnych akademiach ujawniły się jej zdolności aktorskie[5].

Po wojnie w 1955 zamieszkała wraz z matką w Krakowie, gdzie w 1956 rozpoczęła studia w Państwowej Wyższej Szkole Teatralnej im. Ludwika Solskiego[2]. Jej uroda została zauważona, kiedy jej zdjęcie zrobione przez fotografa Wojciecha Plewińskiego zostało zamieszczone na tytułowej okładce czasopisma „Przekrój” w 1959[6]. Jeszcze w trakcie trwania studiów (jako absolwentka I roku), pracując jako praktykantka na planie filmu Kalosze szczęścia została dostrzeżona przez Janusza Morgensterna, asystenta Andrzeja Wajdy i zaangażowana do roli Krystyny Rozbickiej w Popiele i diamencie[6]. Za rolę w tym filmie otrzymała w 1962 jedyną nagrodę filmową w swoim życiu przyznaną przez Francuską Akademię Filmową „Kryształowej Gwiazdy”. W 1962 ukończyła studia teatralne (dyplom jej ukończenia uzyskała we wrześniu 1970)[2]. W latach 1962–1967 była aktorką warszawskiego Teatru Dramatycznego. Incydentalnie użyczyła swojego głosu w dubbingu w kilku obcojęzycznych filmach. W 1963 miała zaszczyt zaprezentowania się w Londynie podczas galowego seansu w kinie „ODEON” przed królową matką Elżbietą oraz członkami rodziny królewskiej[3][7][a]. Była członkinią Stowarzyszenia Filmowców Polskich[8].

Była przede wszystkim aktorką filmową, grając w kilkudziesięciu polskich i zagranicznych filmach. W 1961 zagrała rolę gwiazdy filmowej w obrazie Zuzanna i chłopcy. Przez widzów została zapamiętana oprócz kreacji w filmie Popiół i diament m.in. dzięki rolom w kryminale Zbrodniarz i panna Janusza Nasfetera, Faraonie Jerzego Kawalerowicza, a także odważnym, erotycznym scenom w filmie Zazdrość i medycyna Janusza Majewskiego, gdzie partnerował jej m.in. Andrzej Łapicki[3]. Reżyser Janusz Majewski tak ją scharakteryzował[3]:

Quote-alpha.png
Należała do tych aktorek, o których sile oddziaływania decydował już sam wygląd. Niebywale fotogeniczna, miała w sobie to „coś”, co przykuwało wzrok. Otoczona nimbem tajemniczości, była przy tym niezwykle introwertyczna, niechętna do zwierzeń.

Pierwszym mężem aktorki (1960–1963) był Wacław Andrzej Spława-Neyman, pracownik Centrali Handlu Zagranicznego[2][9]. Następnie, po uzyskaniu rozwodu (1963), poślubiła kilka lat później, 30 czerwca 1971 architekta, prawnika i dyplomatę Bolesława Kwiatkowskiego[2]. W 1973 wycofała się z życia artystycznego i wyjechała z kraju, pracowała m.in. w bibliotece ONZ w Nowym Jorku[b], by w 1989 osiedlić się na stałe wraz z mężem w Almuñécar, w Hiszpanii[2]. Zmarła w szpitalu, po tragicznym wypadku samochodowym, do którego doszło 28 lipca 2003 na jednej z hiszpańskich dróg (w wypadku tym zginął jej mąż Bolesław)[2]. Została pochowana w grobowcu rodziny Krzyżewskich na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kwatera 85, rząd V, grób 17/18)[10][2].

Filmografia[edytuj | edytuj kod]

Aktorstwo[edytuj | edytuj kod]

Filmreel-icon.svg Filmy fabularne i etiudy
Rok Tytuł Reżyser Rola Ocena
1958 Popiół i diament Andrzej Wajda barmanka Krystyna Filmweb.pl 8/10 gwiazdek
Stopklatka.pl 4/5 gwiazdek
1960 Rat Veljko Bulajić Maria
1961 Zaduszki Tadeusz Konwicki Wala Filmweb.pl 8.5/10 gwiazdek
Stopklatka.pl 4/5 gwiazdek
Zuzanna i chłopcy Stanisław Możdżeński Zuzanna Wiśniewska Filmweb.pl 8.5/10 gwiazdek
Stopklatka.pl 4/5 gwiazdek
1963 Liczę na wasze grzechy Jerzy Zarzycki Renata Filmweb.pl 8/10 gwiazdek
Naprawdę wczoraj Jan Rybkowski Teresa, przedstawicielka Zjednoczonych Wydawnictw Filmweb.pl 7.5/10 gwiazdek
Stopklatka.pl 3.5/5 gwiazdek
Zbrodniarz i panna Janusz Nasfeter Małgorzata Makowska Filmweb.pl 8/10 gwiazdek
Stopklatka.pl 4/5 gwiazdek
1965 Faraon Jerzy Kawalerowicz Hebron Filmweb.pl 8/10 gwiazdek
Stopklatka.pl 3.5/5 gwiazdek
Lekarstwo na miłość Jan Batory Honorata Filmweb.pl 7.5/10 gwiazdek
Stopklatka.pl 4/5 gwiazdek
Sposób bycia Jan Rybkowski matka bohatera Filmweb.pl 8/10 gwiazdek
Stopklatka.pl 4/5 gwiazdek
Poszukiwania na ulicach miasta Barry Clayton
Zvony pre bosých Stanislav Barabáš Verona Filmweb.pl 8/10 gwiazdek
1966 Faust XX Ion Popescu-Gopo diablica Margueritte
Piekło i niebo Stanisław Różewicz diabeł stróż Filmweb.pl 8/10 gwiazdek
Stopklatka.pl 3.5/5 gwiazdek
Powrót na ziemię Stanisław Jędryka Wanda-Irena Filmweb.pl 8/10 gwiazdek
Przedświąteczny wieczór Helena Amiradżibi-Stawińska,
Jerzy Stefan Stawiński
kochanka Andrzeja Filmweb.pl 8/10 gwiazdek
Zejście do piekła Zbigniew Kuźmiński Linda, sekretarka Adlera Filmweb.pl 7/10 gwiazdek
Stopklatka.pl 5/5 gwiazdek
1970 Akcja Brutus Jerzy Passendorfer Anastazja, łączniczka „Boruty” Filmweb.pl 8/10 gwiazdek
Stopklatka.pl 3/5 gwiazdek
Dzięcioł Jerzy Gruza mieszkanka Warszawy Stopklatka.pl 3/5 gwiazdek
1971 Okno zabite deskami Janusz Majewski Anna
Liebeserklärung an G.T. Horst Seemann Gisa Tonius
Jak daleko stąd, jak blisko Tadeusz Konwicki Zosia Filmweb.pl 7.5/10 gwiazdek
Stopklatka.pl 4/5 gwiazdek
1973 Zazdrość i medycyna Janusz Majewski Rebeka Widmarowa Filmweb.pl 8.5/10 gwiazdek
Stopklatka.pl 4/5 gwiazdek
Filmreel-icon.svg Seriale telewizyjne
1965 Noc inspektora Wladislaw Ikomonow
1972 Mrtwyc se zawrszta Helga
Das Geheimnis der Anden Rudi Kurz Maja

Polski dubbing[edytuj | edytuj kod]

Exquisite-amorok.png Filmy fabularne
Rok Tytuł Reżyser dubbingu Rola
1964 Winnetou II: Ostatni renegaci Jerzy Twardowski Ribanna
1965 Zbrodnia doskonała[11] Maria Olejniczak Gina Bianchi

Teatr[edytuj | edytuj kod]

Theatre white.png Role teatralne[12]
Rok Sztuka Autor Reżyser Rola Teatr
1962 Elektra Sofokles Mieczysław Górkiewicz Klitajmestra PWST Kraków
Hamlet William Szekspir Gustaw Holoubek Ofelia Teatr Dramatyczny w Warszawie
1963 Dziewiąty sprawiedliwy Jerzy Jurandot Ludwik René Tamar
Śmierć porucznika Sławomir Mrożek Aleksander Bardini
1964 Don Juan, czyli miłość do geometrii Max Frisch Ludwik René Donna Anna
1965 Po upadku Arthur Miller Ludwik René Elsie
Italian traffic signs - icona teatro.svg Role w Teatrze Telewizji[13]
1964 Pantofelki z krokodyla Branislav Crnčević Slavoljub Stefanović Ravasi Cecylia Bay-Bay

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

Jej wizerunek znalazł się na wielu tytułowych okładkach następujących polskich i zagranicznych czasopism filmowych, m.in.: „Positif” (1959), „Film Spiegel” (1970), „Film” (1970, 1973) czy „Treffpunkt Kino” (1975)[14].

Ponadto jej biografia została ukazana w pozycji książkowej napisanej przez Jana Romualda Krzyżewskiego[15]:

W piętnastą rocznicę jej śmierci w holu I LO w Chrzanowie, którego swego czasu była uczennicą została wmurowana okolicznościowa tablica pamiątkowa jej poświęcona[5]. Specjalnie na uroczystość jej odsłonięcia 21 czerwca 2018 przybyła z Las Vegas jej pasierbica Beata Kwiatkowska[5]. Ponadto w Miejskiej Bibliotece Publicznej w Chrzanowie, w okresie od 20 czerwca do 31 lipca tegoż roku otwarto równolegle wystawę z pozostałymi po niej pamiątkami oraz planszami z okładkami czasopism z jej wizerunkiem[16].

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Profil osoby: Ewa Anna Krzyżewska - Kwiatkowska (Krzyżewska). W: Ogrody Wspomnień [on-line]. [dostęp 2018-07-01].
  2. a b c d e f g h i Ewa Krzyżewska (rodowa strona Krzyżewskich). rod.krzyzewscy.pl ↓.
  3. a b c d Ewa Krzyżewska. Tańczyła dla Elżbiety II. Reżyserzy byli zafascynowani jej urodą. U szczytu sławy nagle zniknęła z ekranów. Zginęła w wypadku samochodowym. W: Styl Gwiazd [on-line]. styl-gwiazd-populada.pl. [dostęp 2018-01-22].
  4. Dziadunio chrzanowian. W: Portal Ziemi Chrzanowskiej „Przełom” [on-line]. przelom.pl, 2010-02-03. [dostęp 2018-01-22].
  5. a b c d Marek Oratowski: Przyleciała z Las Vegas, żeby odsłonić w Chrzanowie tablicę aktorki z "Popiołu i diamentu". W: Portal Ziemi Chrzanowskiej „Przełom” [on-line]. 2018-06-21. [dostęp 2018-07-01].
  6. a b Ewa Krzyżewska: nigdy się nie uśmiechała. film.interia.pl, 2015-11-19. [dostęp 2018-07-31].
  7. Zbigniew Karol Rogowski: Ewa Krzyżewska: Jak przedstawiano mnie - królowej matce na galowym seansie w kinie Odeon. przekrój.pl ↓.
  8. Ewa Krzyżewska. W: Stowarzyszenie Filmowców Polskich [on-line]. sfp.org.pl. [dostęp 2018-07-31].
  9. Tygodnik „Życie na gorąco”, nr 51, 18 grudnia 2014, s. 35
  10. Warszawskie Zabytkowe Pomniki Nagrobne. Cmentarz Stare Powązki. Krzyżewscy. um.warszawa.pl. [dostęp 2018-01-21].
  11. Zbrodnia doskonała. W: Encyklopedia polskiego dubbingu [on-line]. polski-dubbing.wikia.com. [dostęp 2018-07-31].
  12. Ewa Krzyżewska. Kariera teatralna. e-teatr.pl. [dostęp 2017-02-26].
  13. Ewa Krzyżewska. Kariera telewizyjna. e-teatr.pl. [dostęp 2017-02-26].
  14. Ewa Krzyżewska (Magazines). famousfix.com ↓.
  15. Ewa Krzyżewska w bazie NUKAT. katalog.nukat.edu.pl ↓.
  16. Natalia Feluś: Ewa Krzyżewska - dziewczyna z sąsiedztwa, dziewczyna z okładki - wystawa. W: Miejska Biblioteka Publiczna w Chrzanowie [on-line]. mbp.chrzanow.pl, 2018-06-20. [dostęp 2018-07-01].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]