Ewa Maleczyńska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Ewa Maleczyńska z domu Szweiger (ur. 31 maja 1900 we Lwowie, zm. 19 października 1972 we Wrocławiu) – polska historyk, profesor mediewista, uczennica prof. Stanisława Zakrzewskiego na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie, członkini Marksistowskiego Zrzeszenia Historyków[1].

Przed II wojną światową, Lwów[edytuj | edytuj kod]

Córka nauczyciela Ludwika Szweigera i Marii z Biernackich, ukończyła w 1918 szkołę średnią we Lwowie i w tym samym roku podjęła pracę (na rok szkolny 1918/19) w szkole powszechnej w Chodlu na Lubelszczyźnie. W roku 1919 podjęła studia historyczne na UJK we Lwowie, które ukończyła w 1923, pełniąc przez ostatnie dwa lata obowiązki asystenta w katedrze historii Polski. Od 1923 była nauczycielką historii w lwowskich gimnazjach żeńskich (m.in. Zofii Strzałkowskiej i SS. Notre Dame). Uczestniczyła w seminarium prof. Zakrzewskiego i pod jego okiem 29 marca 1924 uzyskała doktorat filozofii za rozprawę pt. "Uposażenie węgierskich rodów nadważańskich". 22 grudnia 1924 poślubiła historyka Karola Maleczyńskiego. Do wybuchu wojny opublikowała kilka prac naukowych z dziedziny historii, od 1934 wykładała na lwowskim uniwersytecie dydaktykę historii, była też współorganizatorem i przewodniczącą Sekcji Dydaktycznej Polskiego Towarzystwa Historycznego. Od 1936 pełniąc funkcję nauczycielki w VII Gimnazjum Państwowym we Lwowie była kierownikiem Ośrodka Metodycznego Nauczania Historii, a od 1938 – członkiem lwowskiego Towarzystwa Naukowego. W tym okresie jej zainteresowania naukowe obejmowały dzieje Grodów Czerwieńskich.

1939-1946, Lwów i Kraków[edytuj | edytuj kod]

Po inwazji ZSRR i zajęciu Lwowa we wrześniu 1939 przez Armię Czerwoną nadal pracowała w szkolnictwie – w XIII Szkole Średniej z polskim językiem wykładowym. Po wkroczeniu do Lwowa Niemców w czerwcu 1941 uczestniczyła podczas okupacji niemieckiej w tajnym szkolnictwie polskim, a po wycofaniu się Niemców w 1944 – powróciła do nauczania w XIII radzieckiej Szkole Średniej. Wiosną roku 1945 wyjechała wraz z rodziną do Krakowa; tam przez rok szkolny 1945/46 pracowała w I Gimnazjum Państwowym.

Od 1946, Wrocław[edytuj | edytuj kod]

W 1946 przyjechała do męża do Wrocławia, który już od maja 1945 organizował tu Instytut Historyczny Uniwersytetu Wrocławskiego. Do roku 1950 nauczała w tym mieście historii w I i III Gimnazjum Państwowym, prowadząc równocześnie Ośrodek Dydaktyczny Historii i Nauki o Polsce Współczesnej i wykładając na uniwersytecie dydaktykę historii.

W 1947 wstąpiła do PPS, później (po połączeniu się PPS i PPR w PZPR w 1948) była aktywną działaczką PZPR[2].

16 czerwca 1948 uzyskała habilitację na Wydziale Humanistycznym UMK w Toruniu, 1 czerwca 1950 – stanowisko docenta, a pół roku później, 1 grudnia – stanowisko profesora nadzwyczajnego UWr. Była na tym uniwersytecie wieloletnim kierownikiem katedry historii Polski i powszechnej do XV wieku, a w okresie 1960-1964prodziekanem Wydziału Filozoficzno-Historycznego. Od roku 1950 – przez 22 lata aż do śmierci – redagowała Śląski Kwartalnik Historyczny "Sobótka", w 1953 utworzyła (i krótko nim kierowała) Zakład Historii Śląska Polskiej Akademii Nauk, jako rzeczoznawca naukowy uczestniczyła w pracach Centralnej Komisji Kwalifikacyjnej pracowników nauki, była też członkiem Rady Głównej Szkolnictwa Wyższego.

Jej zainteresowania naukowe podczas wrocławskiego okresu jej działalności skierowały się ku problematyce zachodniej, historii Śląska i stosunków polsko-czeskich; niektóre publikacje napisała wraz ze swym mężem.

Wyróżniana kilkakrotnie odznaczeniami państwowymi (m.in. orderem Sztandaru Pracy, medalem Komisji Edukacji Narodowej, odznaką Budowniczego Wrocławia). W 1969 została doktorem honoris causa Uniwersytetu J. E. Purkyniego w Brnie. Przeszła na emeryturę w 1970, zmarła dwa lata później w wyniku wypadku drogowego (potrącona przez samochód).

Była matką Kazimiery Maleczyńskiej (1925-2010), profesora bibliologii. Na wrocławskim Oporowie znajduje się ulica małżeństwa Ewy i Karola Maleczyńskich (do 1997 poświęcona tylko Ewie Maleczyńskiej), obok ulic poświęconych innym wrocławskim naukowcom, z których część mieszkała na tym osiedlu[3] (np. Tadeusz Mikulski, Władysław Czapliński, Jan Trzynadlowski).

Wybrane publikacje[edytuj | edytuj kod]

  • Książęce lenno mazowieckie, 1351-1526, Lwów 1929
  • Społeczeństwo polskie pierwszej połowy XV wieku wobec zagadnień zachodnich; studia nad dynastyczną polityką Jagiellonów, Wrocław 1947
  • Ruch husycki w Czechach i w Polsce, Warszawa 1959
  • Życie codzienne Śląska w dobie Odrodzenia, Warszawa 1973

Przypisy

  1. Zbigniew Romek, Cenzura a nauka historyczna w Polsce 1944-1970, Warszawa 2010, s. 135.
  2. była członkiem wrocławskiego Komitetu Wojewódzkiego PZPR (1949-1952 i ponownie 1960-1967) oraz zastępcą członka Komitetu Centralnego PZPR (1959-1964); była też członkiem Zespołu Historyków przy KC PZPR
  3. ulica imienia małżeństwa Maleczyńskich znajduje się na Oporowie, pomimo że ich własny dom znajdował się na przeciwległym wobec Oporowa przedmieściu Wrocławia, na Karłowicach

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]