Ewine van Dishoeck
| |
| Państwo działania | |
|---|---|
| Data i miejsce urodzenia | |
| Alma Mater | |
| Nagrody | |
Ewine van Dishoeck (ur. 13 czerwca 1955 w Lejdzie) – holenderska chemik i astronom. Przewodnicząca Międzynarodowej Unii Astronomicznej w latach 2018-2021. Profesor astrofizyki molekularnej na Uniwersytecie w Lejdzie.
Ukończyła studia w Lejdzie w 1984 roku, po czym zajmowała stanowiska na Uniwersytecie Harvarda, Uniwersytecie Princeton i California Institute of Technology. W 1990 roku powróciła do Lejdy. Uznawana jest za jedną z pionierek astrochemii[1]. W swoich pracach łączy fizykę, chemię i astronomię, co umożliwia badanie szlaków molekularnych od obłoków gwiazdotwórczych do dysków planetotwórczych[2]. Prowadziła badania m.in. nad ośrodkiem międztygwiazdowym, ewolucją fizyczną i chemiczną w procesie formowania się gwiazd i planet, astronomią dalekiej podczerwieni, astrofizyką laboratoryjną i podstawowymi procesami molekularnymi[3][4]. Należy do najczęściej cytowanych astrofizyków molekularnych na świecie (w 2025 roku jej indeks Hirscha wynosił 160[5]). Wraz ze swoim zespołem m.in. odtworzyła lód metanowy w laboratorium[6], zlokalizowała moment powstawania pierwszych drobin planetotwórczych[7], wykryła eter dimetylowy w dysku planetotwórczym[8]. Badała również proces powstania wody w kosmosie, a w szczególności w obłokach międzygwiazdowych[9][10].
Wyróżniona m.in. Nagrodą Kavliego w dziedzinie astrofizyki (za jej łączny wkład w astrochemię obserwacyjną, teoretyczną i laboratoryjną, wyjaśniający cykl życia obłoków międzygwiazdowych oraz powstawanie gwiazd i planet), Nagrodą Spinozy, Prix Jules-Janssen, Medalem Karla Schwarzschilda, Albert Einstein World Award of Science czy Petrie Prize Lecture[11][2]. Na jej cześć nazwano planetoidę (10971) van Dishoeck[12].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Barbara Vonarburg, Pioneer in astrochemistry - NCCR PlanetS [online], nccr-planets.ch [dostęp 2025-09-27] (ang.).
- ↑ a b Ewine van Diesenhoeck [online].
- ↑ Curriculum Vitae [online], home.strw.leidenuniv.nl [dostęp 2025-09-27].
- ↑ Prof. Dr. Ewine van Dishoeck [online], www.imprs-astro.mpg.de [dostęp 2025-09-27].
- ↑ Ewine van Dishoeck [online], scholar.google.com [dostęp 2025-09-27].
- ↑ Naukowcy zdołali odtworzyć lód metanowy w laboratorium [online], www.urania.edu.pl [dostęp 2025-09-27].
- ↑ g, Po raz pierwszy astronomowie świadkami narodzin nowego układu słonecznego [online], www.eso.org [dostęp 2025-09-27].
- ↑ g, Astronomowie odkryli największą jak dotąd molekułę w dysku tworzącym planety [online], www.eso.org [dostęp 2025-09-27].
- ↑ Natalie Wolchover +1 authors Olena Shmahalo, Ewine van Dishoeck, the Netherlander Who Traced Water’s Origin [online], Quanta Magazine, 1 listopada 2018 [dostęp 2025-09-27] (ang.).
- ↑ Long-awaited review reveals journey of water from interstellar clouds to habitable worlds [online], Leiden University, 9 kwietnia 2021 [dostęp 2025-09-27] (ang.).
- ↑ R.M. Petrie Prize Lecture – CASCA [online] [dostęp 2025-09-27] (ang.).
- ↑ IAU Minor Planet Center [online], minorplanetcenter.net [dostęp 2025-09-27].