Félix Houphouët-Boigny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Félix Houphouët-Boigny
Houphouet-Boigny.jpg
Data i miejsce urodzenia 18 października 1905
Jamusukro
Data i miejsce śmierci 7 grudnia 1993
Jamusukro
1. prezydent Wybrzeża Kości Słoniowej
Okres od 3 listopada 1960
do 7 grudnia 1993
Pierwsza dama Marie-Thérèse Houphouët-Boigny
Następca Henri Konan Bédié
Odznaczenia
Order Zasługi Republiki Włoskiej I Klasy z Wielkim Łańcuchem (1951-2001)

Félix Houphouët-Boigny /feˈliks ufwɛbwaˈɲi zwany Papa Houphouët lub Le Vieux (ur. 18 października 1905 w Jamusukro, zm. 7 grudnia 1993 tamże) – iworyjski polityk, pierwszy prezydent Wybrzeża Kości Słoniowej od 3 listopada 1960 do swej śmierci. Szef państwa od 7 sierpnia do 3 listopada 1960[1][2][3].

Życiorys[edytuj]

Syn zamożnego wodza plemiennego Baoulé i plantatora[1][2]. W dzieciństwie uczęszczał do szkoły misyjnej i przyjął chrzest w obrządku katolickim[2]. Pracował jako wiejski lekarz, jednocześnie realizując karierę plantatora. Karierę polityczną rozpoczął jako współzałożyciel Afrykańskiego Syndykatu Rolniczego, utworzonego w 1944 roku przez niezadowolonych afrykańskich plantatorów. Celem syndykatu była obrona ich interesów przed europejskimi osadnikami. W pierwszych wyborach do parlamentu na terenie Wybrzeża Kości Słoniowej został wybrany do francuskiego Zgromadzenia Narodowego. W 1946 roku zyskał reelekcję. W tym samym roku założył Partię Demokratyczną Wybrzeża Kości Słoniowej (PDCI). Partia była członkiem federacji partii znanej jako Afrykańskie Zjednoczenie Demokratyczne, której to Houphouët-Boigny pozostawał przewodniczącym. Tworzony przez niego ruch był powiązany z Francuską Partią Komunistyczną[1].

Dawid Ben Gurion (pierwszy premier Izraela), Golda Meir (pierwsza z prawej) i iworyjski prezydent – zdjęcie z 16 lipca 1962

Pod koniec lat 40. administracja kolonialna była coraz bardziej nieprzechylna PDCI, zwłaszcza po tym gdy komuniści francuscy weszli w skład opozycji. W październiku 1950 roku Houphouët-Boigny postanowił zreorganizować ruch - zerwał z komunistami i nawiązał współpracę z administracją kolonialną. W okresie od 1956 do 1960 roku dzielił swój czas pomiędzy Francję (gdzie był członkiem Zgromadzenia Narodowego i ministrem) a Wybrzeżem Kości Słoniowej (był burmistrzem Abidżanu i liderem partii)[1].

W 1959 roku został premierem rządu Wybrzeża Kości Słoniowej i pierwszym prezydentem niepodłego kraju. W 1960 ponownie wybrany prezydentem. Reelekcję uzyskał w 1965, 1970, 1975, 1980, 1985[1] i 1990[3]. Przybrał orientację kapitalistyczną a w polityce zagranicznej prowadził współpracę z krajami które przyjęły podobny kurs. Ściśle współpracował z Francją (przez co uchodził za promotora Politykę zagraniczną oparł na ścisłej współpracy z Francją, uchodząc przy tym za promotora francuskiego neokolonializmu)[4])[3]. Występował przeciwko lewicowym rewolucyjnym ruchom afrykańskim[5] i był krytykowany przez kontynentalnych przywódców za bliskie stosunki dyplomatyczne z RPA[6]. Wspólnie z Maurice’em Yameogo – prezydentem Burkina Faso – planował połączenie Burkiny z Wybrzeżem, jednak projekt ten nigdy nie doczekał się realizacji. 25 maja 1963 brał udział w szczycie w Addis Abebie – stolicy Etiopii – powołującym Organizację Jedności Afrykańskiej (OJA)[4].

Na okres jego rządów przypadł boom gospodarczy, który zapewnił Wybrzeżu Kości Słoniowej solidne nadwyżki finansowe[7]. O ile gospodarka za jego rządów rozwijała się w szybkim tempie to pieniądze były szybko wydawane. W 1983 wybrał miasto Jamusukro na stolicę Wybrzeża Kości Słoniowej, zaczynając jego rozbudowę (Przyczyną przeniesienia stolicy do Jamusukro było to, że mieszkało tam rodzime plemię prezydenta). W roku 1985 rozpoczął budowę Bazyliki Matki Boskiej Królowej Pokoju w Jamusukro, którą ukończono w 1989 kosztem 300 000 000 dolarów[8]. Ta kopia Bazyliki Świętego Piotra w Rzymie stała się największym na świecie kościołem, lecz w ogromne wydatki poniesione na nią spowodowały, że kilka lat po śmierci Houphueta-Boigny’ego – w 1997 – iworyjski rząd ogłosił bankructwo kraju[9].

Do 1990 roku prowadził rządy autorytarne, jednopartyjne. Zrezygnował z nich w 1990 roku wprowadzając prodemokratyczne poprawki do konstytucji. Pierwsze wielopartyjne wybory również wygrał Houphouët-Boigny i PDCI[3]. Pomimo formalnej demokratyzacji dzierżył w swych rękach dyktatorską władzę do końca życia, prowadząc życie w znacznym przepychu[10]. Zmarł w 1993 roku a jego następcą jako prezydenta i przywódcy partii został Henri Konan Bédié[3]. Śmierć Houphouët-Boigny położyła kres porządkowi politycznemu na Wybrzeżu, zapoczątkowując ostrą rywalizację między grupami politycznymi w państwie[11].

Jego imieniem nazwano Stade Félix Houphouët-Boigny w Abidżanie oraz jedną z nagród UNESCO[12]. 18 października 2009 obchodzono religijne uroczystości w Jamusukro z okazji 104. rocznicy urodzin Houphoueta-Boiny’ego[13].

Nicolae Ceaușescu (dyktator Rumunii) i Houphouët-Boigny – zdjęcie z początków 1977

Przypisy

  1. a b c d e Félix Houphouët-Boigny (ang.). https://www.britannica.com.
  2. a b c Félix Houphouët-Boigny (ang.). http://www.encyclopedia.com.
  3. a b c d e Wybrzeże Kości Słoniowej. Historia. (pol.). http://encyklopedia.pwn.pl.
  4. a b Ryszard Kapuściński, Gdyby cała Afryka..., Agora SA, Warszawa, 2011, ISBN 9788326805264, s. 74.
  5. Ryszard Kapuściński, Gdyby cała Afryka..., Agora SA, Warszawa, 2011, ISBN 9788326805264, s. 73.
  6. Hasło Wybrzeże Kości Słoniowej w: Wielka Encyklopedia Polonica, 2000.
  7. Arkady Radosław Fiedler, Wabiła nas Afryka Zachodnia, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 1980, s. 69-70.
  8. Cezary Wąs, Antynomie współczesnej architektury sakralnej, Muzeum Architektury we Wrocławiu, 2008, s. 101.
  9. Simon Sebag Montefiore, Potwory. Historia zbrodni i okrucieństwa, tłum. Jerzy Korpanty, wyd. Świat Książki, Warszawa 2010, ISBN 9788324715480, s. 306.
  10. Simon Sebag Montefiore, Potwory. Historia zbrodni i okrucieństwa, tłum. Jerzy Korpanty, wyd. Świat Książki, Warszawa 2010, ISBN 9788324715480, s. 257.
  11. Unic Warsaw. Ośrodek Informacji ONZ w Warszawie.
  12. Plaza de Mayo Grandmothers received Félix Houphouët-Boigny Peace Prize at UNESCO Headquarters.
  13. Jean Paul Loukou, Wybrzeże Kości Słoniowej: Rocznica urodzin prezydenta Félixa Houphouëta-Boigny, tłum. M. Kupiec, Pallotyński Sekretariat ds. Misji i Ewangelizacji Wschodu.

Bibliografia[edytuj]